Кіріспе

АҚШ суларындағы арнайы қорғауға бекітілген аймақ

АҚШ Ұлттық теңіз қорығы – теңіз ортасы ерекше қорғауға ие болатын АҚШ суларындағы аймақ. Бағдарлама 1972 жылы «Теңізді қорғау, зерттеу және қорықтар туралы» заңмен құрылды және қазіргі уақытта Ұлттық теңіз қызметі Ұлттық теңіз қорықтары туралы заң (NMSA) арқылы басқарады. АҚШ Ұлттық теңіз қорығы – АҚШ суларындағы арнайы сақтау, рекреациялық, экологиялық, тарихи, мәдени, археологиялық, ғылыми, білім беру немесе эстетикалық ерекшеліктері бар теңіз ортасының аймақтарын қорғайтын федералды бекітілген аймақ. Ұлттық теңіз қорықтары көп мақсатты аймақтар болып табылса да, NMSA қорықтың мақсаттарының бірі – «табиғи биологиялық қауымдастықтарды сақтау» және «табиғи орталарды, популяцияларды және экологиялық процестерді қорғау және, қажет болған жағдайда, қалпына келтіру және жақсарту» екенін баса назар аударады. Ұлттық теңіз қорықтары жүйесіне 15 теңіз қорғалған аймақ кіреді, олардың жалпы ауданы 783 000 шаршы мильден (2 027 962 км²) асады. Жеке аймақтардың көлемі кемінде…
Ұлттық теңіз қорықтары кеңсесі (ONMS), Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының (NOAA) бөлімшесі, 15 ұлттық теңіз қорығын басқарады. Бағдарлама 1969 жылы Калифорния жағалауындағы Санта-Барбарадағы мұнай төгілуінен кейін теңіз экожүйелерінің қиын жағдайы бүкіл елдің назарына түскеннен кейін басталды. АҚШ Конгресі 1972 жылы «Теңізді қорғау, зерттеу және қорықтар туралы» заңмен жауап берді, ол теңіз қорықтарын құруға мүмкіндік берді. АҚШ Ұлттық теңіз қорықтары қорғайтын ресурстар Америка Самоасы, Флорида, Гавайи және Техастағы коралл рифтерінің экожүйелерінен бастап, Ұлы көлдер мен Атлант мұхитындағы кемелердің құлау орындарына дейін алуан түрлі. NMSP сонымен қатар Папаханаумокуакеа теңіз ұлттық ескерткішін және Роуз атолы теңіз ұлттық ескерткішін басқаруға қатысады, бірақ олар АҚШ Ұлттық теңіз қорықтары емес. NMSP Папаханаумокуакеа теңіз ұлттық ескерткішін АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметімен және Гавайи штатымен бірлесіп, ал Роуз атолы теңіз ұлттық ескерткішін АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметімен бірлесіп басқарады.

Қорғаудың қолданылу аясы

Ұлттық теңіз қорығы мәртебесі балық аулау және басқа да іс-әрекеттерге автоматты түрде тыйым салмайды. Кейбір қорықтарда ойын-сауық және коммерциялық балық аулауға рұқсат беріледі. Бастапқы белгілеу процесі мен NMSP шаралары арқылы тұтынуға немесе жойғыш әрекеттерге шектеу қою мүмкін. Кейбір қорықтарда басқа басқарушы органдар бекіткен шектеулер де бар. Мысалы, Stellwagen Bank-те балық аулауды шектеу туралы қазіргі ережелерді NMSP емес, Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі (NOAA Балық шаруашылығы) және Жаңа Англия балық шаруашылығын басқару кеңесі шығарды, олар Жаңа Англия жағалауындағы федералдық суларда жалпы билікке ие. Жеке коммерциялық емес ұйым – Теңізді сақтау институты NMSP тікелей реттейтін әрбір қорық үшін іс-шаралар тізімі бар деректер жинағын құрастырды.

Қасиетті жерлерді белгілеу

Сайтты таңдау Ұлттық мұхит және атмосфералық басқару басқармасының (NOAA) басшылығымен жүзеге асырылады. Теңіз ғалымдарының аймақтық топтары әлеуетті теңіз қадағалау орындары үшін географиялық тұрғыдан өкілді жерлерді анықтайды. NOAA содан кейін кандидаттық сайттарды таңдайды және штаттық немесе аумақтық ресурстарды басқарушылармен және/немесе штаттық немесе аумақтық губернатордың кеңсесімен кездесіп, қадағалау орнатуға қатысты жергілікті деңгейдегі қызығушылықты анықтайды. Егер өзара қанағаттандырарлық қызығушылық болса, кандидаттық сайттар қоғамдық және заңнамалық қарастыру процесі арқылы бағаланады және АҚШ Конгресі мен штаттық немесе аумақтық үкіметтермен бекітіледі. NOAA қоршаған ортаға тигізетін әсерді бағалау туралы есеп жобасын (DEIS) және ұсынылған басқару жоспарын дайындау арқылы белгілеуді бастайды, содан кейін өз жоспарлары туралы хабарламаны Федералдық тізілімде жариялайды. NOAA аймақтық жиналыстар мен қоғамдық тыңдауларды өткізеді, пікірлерді жинау үшін. АҚШ Конгресі есеп жобаларын алады және өз тыңдауларын өткізе алады. NOAA DEIS процесінде көтерілген мәселелерді қарастыратын Қоршаған ортаға тигізетін әсерді бағалау туралы соңғы есепті (FEIS) дайындайды және оны пікір алу үшін таратады. Соңында, АҚШ Президентінің мақұлдауынан кейін, NOAA-ны қадағалайтын АҚШ Сауда министрі бұл аумақты Ұлттық теңіз қадағалау орыны деп жариялайды. АҚШ Конгресі мен штаттық немесе аумақтық губернатор белгілеуге ресми қарсылық білдіре алады немесе шағымдана алады. Президент Байденнің «Американы әдемілендіру» бастамасы АҚШ бойынша жергілікті деңгейдегі табиғатты қорғау жұмыстарын қолдайды, оның мақсаты 2030 жылға дейін АҚШ жерлері мен суларының 30% қалпына келтіру. NOAA Чумаш мұралық Ұлттық теңіз қадағалау орынын ұсынады, ол Оңтүстік Калифорнияның 134 мильдік жағалауын және Орталық Калифорния жағалауының 5600 шаршы мильдік су аумағын қамтитын қадағалау орыны мәртебесін қосады.