Кіріспе

Кицбюхель () – Тироль, Австриядағы Кицбюхель Альпі тауларында, Кицбюхель Ахе өзенінің жағасында орналасқан ортағасырлық қала. Ол мемлекеттік астана Инсбруктан шамамен шығысқа қарай орналасқан және Кицбюхель ауданының (Bezirk) әкімшілік орталығы болып табылады. Кицбюхель – әлемдегі ең танымал және эксклюзивті шаңғы курорттарының бірі. Оны көбінесе халықаралық жоғары қоғам өкілдері таңдайды және Австриядағы ең қымбат жылжымайтын мүлік осында орналасқан. Мюнхенге жақындығының арқасында, неміс элитасы үшін демалыс үйлерінің танымал орнына айналды.

География

Кицбюэль Кицбюэль Альп тауларында, Зелл-ам-Зе мен Инсбрук қалаларының арасында орналасқан. Ол Лейкенталь аңғарында, Кицбюхлер Ахе өзенінің жағасында жатыр. Қала Ам-Хорн, Ашбахбихл, Бадауссейдлунг, Бихлах, Экинг, Фелзенек, Гризенау, Гризенаувег, Гундхабинг, Хагштейн, Хаусштатт, Хентал, Йодльфельд, Капс, Мюхлау, Обернау, Шаттберг, Зеерайт, Зидельунг Фриден, Ам-Зоннберг, Зонненхоффелд, Стаудах, Штоккердорфль және Зефирау муниципалитеттеріне бөлінген. Іргелес муниципалитеттер – Аурах-би-Кицбюэль, Йохберг, Кирхберг-ин-Тироль, Оберндорф-ин-Тироль, Райт-би-Кицбюэль, Санкт-Йоханн-ин-Тироль және Фибербрунн. Кицбюэльдің тарихи орталығы көбінесе көлік қозғалысынан таза және онда көптеген сәнді дүкендер, кафелер мен жоғары деңгейдегі қонақжайлар орналасқан.

Ертедегі адамдар

Алғашқы белгілі қоныстанушылар б.з.д. 1100 және 800 жылдары аралығында Кицбюхель төңірегіндегі төбелерде мыс өндірген иллирийлер болды. Б.з.д. 15 шамасында император Август басқарған римдіктер өз империяларын Альп тауларына дейін кеңейтіп, Норикум провинциясын құрды. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, 800 жылдары бавариялықтар Кицбюхель аймағына қоныстанды және орманды кесуге кірісті.

Орта ғасырлар

12 ғасырда Чизбюль атауы алғаш рет Чиемзее монастырына тиесілі құжатта кездеседі (онда ол «Маркуард фон Чизбюль» есімімен байланысты), мұнда Чизцо бавариялық руға, ал Бюль – төбеде орналасқан елді мекенге сілтеме жасайды. Жүз жыл өткен соң, бір дереккөз Кицемгешпухельдегі Бамберг монастырының вогттығын (қамқорлығын) атайды, ал 1271 жылғы құжатта елді мекенге қала мәртебесі берілген кезде бұл жер Чиццингенспухель деп аталады. Кицбюль 1255 жылы Баварияның алғашқы бөлінісінен кейін Жоғарғы Баварияның құрамына кірді. Баварияның герцогы Людвиг II 1271 жылдың 6 маусымында Кицбюльге қала құқығын берді және қала қорғаныс қабырғаларымен нығайтылды. Келесі ғасырларда қала өзін сауда орталығы ретінде орнықтырды, тұрақты өсіп, соғыстар мен қақтығыстардан зардап көрмеді. Қала қабырғалары бірте-бірте бір қабатты үйлердің биіктігіне дейін төмендетілді, ал тастар тұрғын үйлер салуға қолданылды. 1342 жылы Тироль графинясы Маргарет Бавария герцогы Людовик V Бранденбургке үйленгенде, Кицбюль уақытша Тироль графтығымен біріктірілді (Людовик қайтыс болғанға дейін ол Баварияның билігінде болды). Шердинг бейбіт шарты (1369) қолданғаннан кейін Кицбюль Баварияға қайтарылды. Баварияның бөлінуінен кейін Куфштейн Виттельсбах әулетінің Ландшут тармағына өтті. Осы кезеңде Кицбюльдегі күміс және мыс кенін өндіру кеңейді, сондай-ақ, кейіннен Бавария герцогтығы үшін маңызды болған кең ауқымды кен өндіру құқықтары берілді. 1504 жылдың 30 маусымында Кицбюль Тирольдің тұрақты бөлігіне айналды: император Максимилиан өзінің Кельн арбитражының (Kölner Schiedsspruch) аясында Кицбюль, Куфштейн және Раттенбергтің бұрынғы Ландшут кеңселерін (Ämter) өзіне қалдырды, бұл Ландшут мұрагерлік соғысын аяқтады. Алайда, Баварияның Людовигінің заңдары жоғарыда аталған үш елді мекенге 19 ғасырға дейін қолданыла берді, осылайша бұл қалалар Тирольде ерекше құқықтық мәртебеге ие болды. Максимилиан Кицбюльді феодқа берді, нәтижесінде ол 16 ғасырдың соңында Ламберг графтарының билігіне көшті, 1840 жылдың 1 мамырына дейін Кицбюль салтанатты түрде мемлекетке берілді. Швед соғысына қатысты швед капелласындағы жазуда: «Bis hierher und nicht weiter kamen die schwedischen Reiter» («Швед атты әскерлері осы жерге дейін келді, бірақ одан әрі емес») деп жазылған.

XVIII ғасырдан қазіргі уақытқа дейін

18 және 19 ғасырлардағы соғыстар қаланың басынан өтпеді, бірақ қала тұрғындары Наполеонға қарсы Тироль көтерілісіне қатысты. 1805 жылғы Пресбург шартынан кейін Кицбюэль қайтадан Баварияның құрамына кірді; Наполеон құлағаннан кейін Виена конгресінде Тирольмен біріктірілді. 1918 жылға дейін қала (1895 жылға дейін Kitzbichl деп аталған) Австрия монархиясының бір бөлігі болды (1867 жылғы келісімнен кейін Австрия жағы), Тироль провинциясындағы 21 Bezirkshauptmannschaft-тың бірі, сол аттас ауданның басшысы. Император Франц Иосиф конституциялық мәселені шешкеннен кейін және 1875 жылы Зальцбург-Тироль темір жолы салынғаннан кейін қаланың саудасы мен өнеркәсібі гүлденді. 1894 жылы Кицбюхельде алғашқы шаңғы жарысы өткізіліп, туризм мен спорттың жаңа дәуірі ашылды. 1924 жылы британдық дипломат және шпион Албан Эрнан Форбс Деннис әйелі, романист Филис Боттоммен бірге Кицбюхельде Теннерхоф мектебін ашты. Тілдерді оқытуға негізделген мектеп, қауымдастық және білім беру зертханасы ретінде құрылды, психологияның (әсіресе Альфред Адлердің теориялары) және педагогикалық теориялардың ұлттардың кемшіліктерін қалай емдеуге болатынын анықтау мақсатында болды. Оқушылардың арасында болашақ жазушылар Ральф Арнольд, Найджел Деннис, Иан Флеминг және Сирил Коннолли болды. Кицбюхель 1944 жылдан соғыс аяқталғанға дейін нацистер құрған серб коллаборационистерінің – Ұлттық құтқару үкіметінің қалдықтарына пана берді. Кицбюхель Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардың салдарынан зардап көрмеді. 2000 жылдан бері қала Тирольдің Климаттық альянсының мүшесі. Қаланың 1869 және 2017 жылдар аралығындағы демографиялық өзгерісі оң жақтағы тізімде көрсетілген.

Спорт

Кицбюхель – оңтүстік-батыста Ханекамм таулары мен солтүстік-шығыста Кицбюлер Хорн арасында орналасқан Еуропаның ең танымал қысқы спорт курорттарының бірі. Ханекаммде жыл сайынғы Әлем кубогының шаңғы жарыстары өтеді, оның ішінде ең танымал іс-шара – Штриф беткейіндегі Ханекамм жарыстары. 1937 жылы пайда болған солтүстік-шығысқа қарайтын Штриф – әлемдегі ең қиын құлау трассаларының бірі, мүмкін ең қиыны, және көптеген есімдік апаттарға әйгілі. 1959 жылы 27 ақпаннан 1 наурызға дейін Австрияның тау шаңғысы чемпионаты өтті. Әр жазда Кицбюхельде сондай-ақ қыш үстіндегі АТП теннис турнирі, Австрия ашық чемпионаты ұйымдастырылады. 2007 жылдан 2011 жылға дейін жергілікті Шварцзее көлінде ITU триатлон әлем кубогы жарыстары өтті. Kitzbüheler Alpenrallye – 1988 жылы алғаш рет өткізілген тарихи автомобильдер фестивалі. United Buddy Bears-тің алғашқы сапары 2004 жылы Кицбюхельге болды, одан кейін олар «үлкен әлемге» – Гонконгқа және барлық бес құрлықтағы көптеген ірі қалаларға аттанды. 2003 жылдан бері Кицбюхельде қаңтар айында жыл сайын қар полосы турнирі өткізіліп келеді.

Туризм

Тирольдегі көршілес Кирхбергтегі шаңғы жолдары мен лифттерімен бірге Йохберг және Турн асуындағы Кицбюхель Австрияның ең ірі шаңғы аймақтарының бірі болып табылады. Кицбюхель мен оның айналасындағы елді мекендерде 10 000-ға жуық қонақ үй және пансионаттарда төсек-орын бар, бұл қонақжай орналасу орындарының тығыздығын ерекше жоғары етеді. Кицбюхельде демалыс жасаушылардың қызметінде 56 канат жол және лифт, 168 километрлік шаңғы трассалары, сондай-ақ 40 километрлік дайындалған шаңғы жолдары бар. Әлемдегі ең үлкен жер үсті арақашықтығына ие 3S канат жолы да назар аударуға лайық. Жазда тау велосипедімен жүруге арналған жолдар мен жаяу серуендеуге арналған бағыттар ұсынылады. Сонымен қатар, алты теннис корты, төрт гольф алаңы, Кицбюхель бассейні, Австриядағы жалғыз керлинг залы және Шварцзее көлі де қызығушылық тудырады. Кицбюхель басымдықпен жоғары деңгейлі туристерге арналған, себебі осы жерге көптеген мәшһүр тұлғалар мен әйгілі адамдар келеді, әсіресе Ханенкаммдегі халықаралық жарыстар кезінде. Кицбюхель басқа он бір қаламен бірге Альптың үздіктері қауымдастығының құрамына кіреді. KitzSki, Кицбюхельдегі басты шаңғы лифті операторы, 2020 жылғы World Ski Awards жүлдесінде «Әлемдегі ең жақсы шаңғы курорты компаниясы» атағын жетінші рет қатарынан қорғады.

Музыка

1978 жылы Кицбюхель қаласында Халықаралық полька фестивалі өтті.