Кіріспе

I дәрежелі тарихи үй-мұражай, Айлсбери Вейл, Букингемшир, Англия.

Клейдон үйі – Англияның Букингемшир, Айлсбери Вейл аймағында, Орта Клейдон ауылына жақын орналасқан сарай. Ол 1757 және 1771 жылдар аралығында салынды және қазір Ұлттық қорға тиесілі. Үй Англияның Ұлттық мұра тізімінде I дәрежелі, ал оның бағы тарихи саябақтар мен бақтар тізімінде II дәрежелі болып тіркелген.

Тарих

Клейдон 1620 жылдан бері Верни әулетінің атамекені болып келеді. Орта Клейдонның Барлық Әулиелер шіркеуі үйден шамалы ғимаратында Верни әулетіне арналған көптеген естеліктер сақталған: соның ішінде Англия азамат соғысы кезінде король Карл I-нің бас штандарт ұстаушысы болған сэр Эдмунд Верни. Ол штандартты қорғаған. Оның әруағы үйді мазалап жүреді деген қағида бар. 1661 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін, сэр Эдмундтың ұлы (сэр Ральф Верни) король Карл II тарапынан бұрынғы аласапыран кезеңіндегі оның және әкесінің адалдығы мен батылдығы үшін баронеттік шен берілді. Сэр Ральфтің екінші тірі қалған ұлы және мұрагері Джон Верни кейін, 1703 жылы Ферманаг виконты атанды, ал оның ұлы Ральф Верни 1743 жылы граф Верни титулын алды. Алғашқы жоспар бойынша, бұл сарай Бакингемге жақын орналасқан Стоудағы бай граф Темплдің алып сарайымен бәсекелесуге тиіс болған. 1791 жылы мүлік оның немересі Мэри Верниге, 1-ші баронша Ферманаға мұра болып өтті, ол отбасының көптеген жерін сатты және үйдің аяқталмаған қанатын кірпіштен кірпішке дейін сатты.

Интерьер

Сыртқы көрінісіне қарағанда, интерьер рококо сәулетінің ең жоғары деңгейіндегі тамашалыққа толы. Басты бөлмелер: солтүстік зал, екі текшелі бөлме, жоғалған күмбез астындағы көршілес залын жоғалтқан болуы мүмкін. Дегенмен, оның сұлулығы сақталған. Бұзылған аттық есік жақтаулары, сол дәуірдің ең талантты ағаш кескішшісі Лук Лайтфуттың рококо ою-өрнегімен әшекейленген, ол осы алып үйдің құрылысында көп жұмыс істеген. Оның еңбектерін төбеде және қабырғалардағы нишаларда көруге болады. Ілесіп жатқан салонның безендіруі біршама қарапайым. Алайда, әсем ою-өрнектер dado рельстеріне және үлкен венециялық терезені тіреп тұрған коринфтік бағаналарға жалғасады. Үшінші басты бөлме 1860 жылы Партенопе, леди Вернидің тапсырысымен кітапхана ретінде қайта безендірілді. Рококо стиліндегі лепнинина төбесі барлық сұлулығымен сақталған. Бірінші қабатқа, піл сүйегі мен инкрустациядан жасалған баспалдақпен көтерілуге болады. Баспалдақ залының қабырғалары медальондармен және басты қабылдау бөлмелеріндегі тақырыпты қайталайтын оюлы гирляндалармен әшекейленген. Баспалдақтың темірден жасалған қоршауында бидай масақтары бейнеленген, ол сатылармен көтерілгенде шыңылдап дыбыс шығарады. Бірінші қабаттың кереметі – қытай бөлмесі: егер Англияны есептемесек, бұл үйдің ең ерекше бөлмелерінің бірі. Мұнда рококо стилі жалғасады, бірақ бұл жолы «шинуазери» деп аталатын түрінде – рококо сәндік стилінің қытайлық нұсқасы. Бүкіл бөлме – ою-өрнектелген пагодалар, қытайлық ажурлар, қоңыраулар мен храмдардың фантазиясы, ал шығыс суреттері мен иректер қабырғалар мен есіктердің айналасында айналып, храм сияқты шатырға дейін жетеді, онда бұрын кереует орналасқан, ал қазір диванға тәрізді мәртебе береді. Осы қабатта сонымен қатар медбикелік ісінің дамуына үлес қосқан Флоренс Найтингейлге арналған шағын мұражай да бар, ол Партенопе, леди Вернидің қарындасы. Найтингейл өмірінің соңғы жылдарында үнемі осы үйде тұратын.

Бүгінгі Клейдон үйі

Қазіргі Верни отбасы 1827 жылы үйді мұра еткен, 2-ші баронет сэр Гарри Калверттің ұрпақтары. Ол Вернейлермен тек неке арқылы байланысты болған, бірақ мұрагерлікке ие болғанда Верни деген есімді қабылдады. 1956 жылы үйді 5-ші баронет сэр Ральф Верни Ұлттық қорға сыйға берді. Оның ұлы, 6-шы баронет, Букингемширдің бұрынғы жоғары шерифі сэр Эдмунд Верни 2019 жылға дейін үйде тұрды. Жыл сайын (әдетте шілде айының соңғы демалыс күндері) Клейдон Хауста Чилтернс филиалы ұйымдастырған, ХКГБ (Ұлыбритания) Ұлттық Ховеркрафт жарыстарының бөлігі ретінде су үстінде жылғатын кемелердің жарыс кездесуі өтеді. Клейдон Хаус бірнеше фильмдерде пайда болған. 1996 жылы «Эмма» фильміне ішкі бөлмелер қолданылды. 2013 жылы Томас Хардидің романының британдық бейімделуі «Far from the Madding Crowd» фильмін түсіру үшін Клейдон Хаус ішкі және сыртқы кадрларға пайдаланылды. 2018 жылы интерьерлер «The Aeronauts» үшін қайта қолданылды, ал 2020 жылы «Золушка» үшін тағы да пайдаланылды.