Кіріспе

Англияның батыс аймағындағы ерте ортағасырлық қорғаныс сызықтық жер жұмыстары – Wansdyke (Woden's Dyke) жер жұмыстары. Бұл жер жұмыстары арықтан және одан шығарылған топырақтан жасалған бөгеттен тұрады, арық солтүстікке қарап орналасқан. Оның екі негізгі бөлігі бар: Уилтширдегі Савернек орманы, Батыс Вудс және Морган төбесі аралығында өтетін шығыс бөгеті, және тарихи Сомерсеттегі Мейс Кноллдың ежелгі төбе бекінісіне дейін Монктон Комбтен созылатын батыс бөгеті. Бұл екі бөгет арасында Лондоннан Батқа дейінгі Рим жолының қалдықтарынан құралған орталық бөлік орналасқан. Сонымен қатар, кейбір деректерде Wansdyke Мас-Ноллдан бастап Северн сағасының жағалауына дейін батысқа қарай созылғандығы айтылады, бірақ бұл мәлімет нақты емес. Бұл Рим дәуірінен кейінгі шекараны белгілеген болуы мүмкін.

Қолданылуы

Вансдайк екі бөлімнен тұрады, араларында кейбір үзілістер бар. Шығыс Вансдайк – Савернейк орманы мен Морган төбесі арасында шамамен шығыстан батысқа қарай созылған, арық және қоршаудан тұратын әсерлі сызықтық жер жұмысы. Батыс Вансдайк та сызықтық жер жұмысы болып табылады, ол Баттың оңтүстігіндегі Монктон Комбтен Бристольдің оңтүстігіндегі Мейс Ноллға дейін созылады, бірақ шығыс бөлігінен гөрі нашар сақталған. Орталық бөлігі, ұзындығы шамамен …, кейде «Орталық Вансдайк» деп аталады, бірақ ол Лондоннан Батқа дейінгі римдік жолдың қалдықтарынан құралған. Бұрын осы бөліктердің барлығы бір жалпы жобаның бөлігі деп есептелген, әсіресе орта ғасырларда, үш бөлігіне де «Вансдайк» деген есім берілген. Дегенмен, қазір бұл нақты деп саналмайды.

Тіркелмеген шекараны қорғау

Ұлыбританиядағы ең ірі қорғаныс жер құрылыстарының бірі – Вансдайк, Оффаның Дикімен (кейінірек салынған, және Уэльспен Мерсия шекарасын құраған) және Адриан қабырғасымен (ертерек салынған, және Британия мен Каледония арасындағы шекараны құраған) салыстырылуы мүмкін. 8 ғасырдағы Уэльс монахы Ненний, қазір жоғалған ескі жылнамаларға қол жеткізіп, осы қорғаныстардың мақсатын сипаттаған және оларды Артур патша туралы аңыздармен байланыстырған.

Номенклатура және даталау

Жерге олардың құдайы Воден (Один) аты берілген, бұл, болжам бойынша, англосаксондықтар келген кезде бұл жерде болған құрылыстың қандай екенін білмегендігін, ал сол кездегі жергілікті халық үшін ол маңызды болмағандығын көрсетеді. Оның атауы 9-шы және 10-шы ғасырлардағы шарттарда кездеседі. 1964 жылы Дж. Н. Л. Майрес оның Батыс саксондықтардың кеңеюімен байланысын қарастырды, ол Вансдайк кейбір римдік билік тарапынан салынған деп санайды. Фаулер бұл 490-шы жылдары шабуылдаған сакстарға қарсы пайдалануға арналған бекініс болған, ал Монс Бадоникустағы британдықтардың жеңісі туралы хабар оны қажетсіз қылған кезде тасталған деп болжайды. "Воденс Дайк" атауы кейін Вансдайк деп өзгертілді.

Шығыс Вансдайк

Уилтширдегі Шығыс Уансдайк, Марлборо Даунстың оңтүстігінде орналасқан, кейінгі шаруашылық және құрылыс жұмыстарының салдарынан аз зардап шеккен, ал батыс бөлігімен салыстырғанда жер бетінде анық көрінеді. Кейбір жерлерде үйірме биіктігі жоғары, ал алқап тереңдігіне жетеді. Он бірінші ғасырдан бері бұл құрылыста "қақпалар" ашылған. Алқап солтүстік жағында болғандықтан, Уансдайк римдік-британдықтардың Батыс Саксондардан қорғану мақсатында салынған болуы мүмкін, олар Теміздің жоғарғы ағысынан батысқа қарай, қазіргі Батыс Англия аймағына еніп келген. Фаулер бұл құрылыстың жоспары, Адриан қабырғасы сияқты римдік шекаралық бекіністерімен үйлеседі деп санайды: бұл тек әскери қорғаныс ғана емес, сонымен қатар Уэссекс жотасы бойындағы жергілікті халықты және саяхатшыларды бақылауға бағытталған. Ол сондай-ақ бұл жұмыстар ешқашан аяқталмағанын, саяси өзгерістер олардың қажеттілігін жойғандықтан тоқтап қалғанын айтады. Лейтенант-генерал Август Питт Риверс 19 ғасырдың соңында Уилтширдегі Уансдайк қазбаларын жүргізіп, оны оңтүстік-батысты қорғаған үлкен соғыстың қалдықтары деп есептеді. 1958 жылы Фокс және Фокс бұл құрылыстың жасалуын, болжам бойынша, 6 ғасырдың соңында, пұтқа табынушы сакстарға жатқызды.

Атаудың қазіргі қолданылуы

Батыс Вансдайк өзінің атын Авон графтығының бұрынғы Вансдайк ауданына және Вансдайк сайлау округіне берді.