Кіріспе

Уилфорд Вудрафф аға (1 наурыз 1807, 2 қыркүйек 1898) – американдық діни қайраткер, 1889 жылдан қайтыс болғанға дейін Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) төртінші президенті болды. 1890 жылы ол LDS Church мүшелері арасында көп әйел алудың ашық түрдегі практикасын тоқтатты. Вудрафф жас кезінде Реставрационизмді зерттегеннен кейін соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуіне қосылды. Ол 1834 жылы сәуірде Сион лагеріне қосылғанға дейін Огайо штатының Киртленд қаласында соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысының негізін қалаушы Джозеф Смитпен кездесті. Ол Миссуриде миссионер болып қызмет етіп, Арканзас және Теннесиде уағыздады, содан кейін Киртлендке оралды. Сол жылы ол өзінің бірінші әйелі Фибаға үйленді және Жаңа Англияда миссионерлік қызмет атқарды. Смит 1838 жылдың шілдесінде Вудраффты Он екі елшінің кворумының мүшесі болуға шақырды, ол 1839 жылдың сәуірінде тағайындалды. Вудрафф 1839 жылдың тамызынан 1841 жылдың сәуіріне дейін Англияда миссионерлік қызмет атқарды, Англиядан Наувооға айналғандарды әкелді. Смит қайтыс болған кезде Вудрафф оның президенттік науқанына қолдау көрсету үшін сапарда болды. Наувооға оралғаннан кейін, ол Фибамен бірге Англияға барды, онда Вудрафф уағыздады және жергілікті қауым мүшелеріне көмектесті. Вудраффтар Киелілер Наувоодан қуылғанға дейін АҚШ-қа оралды, ал Вудрафф Қысқы үй-жайларда қырық отбасыға басшылық етті, онда ол өзінің алғашқы көп әйелдеріне бекітілді. Ол 1947 жылы отбасысыз Тұздық көл аңғарына барған алдыңғы қатарлы топқа қосылды. Қысқы үй-жайларға оралғаннан кейін Вудрафф пен Фиба Шығыс штаттар миссиясының төрағасы болды. Вудрафф отбасымен 1850 жылдың 15 қазанында Солт-Лейк-Ситиге келді. Ол Юта аймақтық заң шығарушы органында қызмет етті және өз қауымының әлеуметтік және экономикалық өміріне белсенді қатысты. Ол 1856 жылдан 1889 жылға дейін шіркеу тарихшысының көмекшісі және шіркеу тарихшысы болып жұмыс істеді. 1852-1853 жылдары тағы үш әйелге үйленді. 1877 жылы ол Сент-Джордж ғибадатханасының президенті болды, онда тірілер мен өлгендер үшін сый-тарту рәсімдері алғаш рет орындалды. Вудрафф ғибадатханадағы рәсімдерді стандарттауға көмектесті және шіркеу мүшелері аты-жөні белгілі болған кез келген адамның өкілі ретінде әрекет ете алатынын жариялады. Сондай-ақ, ол шіркеу мүшелерін туыс еместерге мөр басуды тоқтатты. 1882 жылы Вудрафф Эдмунд заңы бойынша заңсыз бірге тұруы үшін тұтқындалудан қашу үшін жасырын өмір сүрді. 1889 жылы Вудрафф LDS Church-тің төртінші президенті болды. Юта территориясындағы көп әйелділікке және әйелдердің сайлау құқығынан айырылуына, сондай-ақ шіркеу мүліктерінің тартылып алынуына байланысты, бұл ғибадатханаларға да қауіп төндірді, Вудрафф 1890 жылғы манифестте шіркеудің жаңа көп әйелділік некелерін ресми түрде қолдауын тоқтатты. Вудрафф 1898 жылы қайтыс болды, ал оның егжей-тегжейлі күнделіктері соңғы күнгі қасиеттілер тарихының маңызды жазбасын құрайды.

Алғашқы жылдары және қайта құру

Вудрафф Беула Томпсон мен Афек Вудраффтың төрт ұлының бірі еді. Беула 1808 жылы 26 жасында, Уилфорд он бес айлық болған кезде "дақтанған қызбадан" қайтыс болды. 1809 жылы Апек Азуба Хартқа үйленді. 1826 жылы Апек диірменін жоғалтып, Нортингтоннан Коннектикут штатының Фармингтон қаласына көшіп барды. Вудрафф 18 жасқа дейін мектепке барды, ол сол кезде сирек кездесетін жағдай еді. Ол тиф ауруын және көптеген жазабастарды бастан өткізді. 20 жасында Вудрафф үйден шығып, тәтесіне тиесілі ұн диірменін басқарды, ал үш жылдан кейін басқа адамдарға тиесілі диірмендерде жұмыс істеді, содан кейін 1832 жылы ағасы Азмонмен бірге Ричлендке (Нью-Йорк) көшіп кетті. Диірменде жұмыс істеген кезінде ол дін тақырыбын зерттеді және Реставрацияшылдық қозғалысына қызығушылық танытты. Вудрафф жергілікті баптист пасторы Фиппен мырзадан шомылдыру рәсімін өткіздірді, бірақ оны жергілікті қауымның мүшесі етпеді. Вудрафф 1833 жылдың 31 желтоқсанында Смиттің алғашқы Мәсіх шіркеуіне қосылды. Ол миссионерлердің (Зерах Пулсифер мен Илья Чейни) өздерінің уағыздарын ерікті түрде және ақысыз айтқанына, сондай-ақ науқастарды емдеуге қабілетті екендеріне таң қалды.

Сион лагері мен миссиясы

Вудрафф 1834 жылы сәуір айында Сион лагеріне қосылуға шақырылғаннан кейін Ричлендтегі үйін тастап кетті. Ол Киртлендте (Огайо штаты) шіркеудің көрнекті басшыларымен, соның ішінде Джозеф Смитпен кездесті, ал мамыр айында Миссуриге Сион лагерімен бірге жолға шықты. Zion's Camp Миссуриден кеткеннен кейін Вудрафф Миссуридің Клей округінде мүшелерге көмектесу үшін қалды. 1834 жылы ол дін қызметкері болып тағайындалды және миссияға баруға ерікті болып тіл білдірді. Барлық мүлкін шіркеуге сыйға берген соң, Вудрафф 1835 жылдың 12 қаңтарында Киртлендтен Арканзас және Теннессиде "қалтасы мен сөмкесіз" уағыз айту үшін кетіп қалды. Вудраффтың алғашқы серігі Гарри Браун болды, бірақ ол кейін Вудраффты тастап, Кертлендтегі отбасына оралды. Миссияның көп бөлігінде Вудрафф Кентукки мен Теннессидің батысындағы шағын қалалар мен ауылдарда уағыз айтып, жаңа мүшелерді қолдады. Уоррен Пэриш 1835 жылдың маусым айында Вудруффты ақсақал етіп тағайындады, ал Вудрафф 1836 жылдың ақпан айында Смит оны Жетідегендердің екінші кворумының мүшесі ретінде шақырғанын естіді. Вудрафф соңғы күндердің қасиеттілері шіркеуіне берілді, бұл оны шіркеуге сенбейтін отбасынан алшақтатты. Ол 1836 жылдың қараша айында Киртлендке оралды, онда ол Киртленд мектебінде латын және грек грамматикасын оқыды, бұл ересектерге арналған білім беру мекемесі болатын және Киртленд ғибадатханасының шатырында өткізілді. 1837 жылдың қаңтар айында Смит Вудруффты Жетідегендердің Бірінші кворумына қосылуға шақырды. Үш айдан кейін, бес күн бойы ол Киртленд ғибадатханасында жуыну және майлау рәсімдеріне қатысты, сонымен қатар ұзақ ораза ұстады, дұға етті және тілдерде сөйлеу және пайғамбарлық айту сияқты харизматикалық тәжірибелерді бастан өткерді.

Шығыс пен Англияда миссионерлік қызмет; елші болып тағайындалу

1837 жылдың 30 мамырында, Фейбаға үйленгеннен кейін бір ай өткен соң, Вудрафф Джонатан Хейл мен Милтон Холмспен бірге Киртлендтен Нью-Англияға миссионерлік сапарға шықты. Олардың айтуынша, олар негізінен Йорк аралдарында, Коннектикут штатының Литчфилд округінде және Мэн штатында уағыз айтқан. Фейба 16 шілдеде Коннектикут штатының Фармингтон қаласында Вудраффқа қосылды, онда ол бірнеше туыстарын шомылдыру рәсімінен өткізді. Оның отбасын шомылдыру рәсімінен өткізу оған үлкен қуаныш сыйлады, бұл оның жастығында көрген арманының орындалуы еді. Фейба келесі бір жарым жыл бойы оның барлық сапарларына бірге ілеспесе де, Коннектикут, Массачусетс және Мэн штаттарының әртүрлі жерлерінде тұрды – ол оның операциялық базасын құрған жерлердің бірі болды. Вудрафф осы миссия кезінде 100-ден астам адамды шомылдыру рәсімінен өткізді. 1838 жылы Вудрафф 53 мүшеден тұратын топты Мэн жағалауынан Иллинойс штатының Науву қаласына керуенмен жетектеп әкелді. Топтың бір бөлігі Миссуриде мүшелерге қарсы қуғын-сүргін күшейгенін естігеннен кейін Иллинойс штатының Рочестер қаласында қыстады. Олар 1839 жылдың сәуір айында Куинсиге (Иллинойс штаты) көшіп барды. 1838 жылдың шілдесінде Смит Вудраффты Он екі апостолдың кворумының мүшесі етіп тағайындады. Ол 1839 жылдың сәуір айында Фар-Уэст қаласында (Миссури штаты) дінге қызмет етуге бекітілді, онда Он екі апостолдың қалған мүшелері де болған. Ол шілдедегі эпидемия кезінде Миссури штатының Коммерс қаласында безгекке шалдықты. 1839 жылы Джон Тейлормен бірге Науво/Монтроз аймағынан Ұлыбританияға миссионерлік сапарға шыққан алғашқы екі апостол болды. Ол Стаффордширдегі қыш құмыра жасау өнеркәсібінде бір айдан астам уақыт қызмет етті, содан кейін Херефордширге барып, Біріккен бауырластардың мүшелеріне уағыз айтты. Біріккен бауырластардың мүшелерінің көп бөлігі мормондыққа көшті. Лондоннан тыс Англиядағы миссионерлік жұмыс сәтті болды, 1840 жылдың тамызына қарай 800-ге жуық мүше болды, ал жергілікті мүшелер басшылық пен жаңа мүшелерді іздеуші миссионерлердің рөлін атқарды. Лондонда уағыз айту қиын болды, Вудрафф серіктестерімен 49 адамды шомылдыру рәсімінен өткізбей тұрып, жыландар шабуыл жасағанын түсінде көреді. Көптеген жаңа мүшелер Америка Құрама Штаттарына барып, басқа мүшелерге қосылды. Ол 1841 жылдың сәуір айында Англиядан шыққанда, Нью-Йоркке сапарға 140 мүше бірге ілесіп келді. Вудрафф Фейбамен Мэн штатында кездесіп, 1841 жылдың қазан айында Наувуға бірге барды.

Науву және Қысқы үйлер

Наувоода Он екі елші Вудраффты Наувоодағы шіркеудің уақытша мәселелеріне көмектесуге тағайындады. 1842 жылғы ақпанда ол "Times and Seasons" журналының тең басқарушысы болды. Вудрафф журналдың басылып шығуына қадағалау жасады, ал ол Джон Тейлормен бірге 1843 жылғы мамыр айынан бастап "Nauvoo Neighbor" деп аталатын жалпы қызығушылық тудыратын газет шығарды. Ол жылжымайтын мүлікті сатып алып-сатумен айналысты, азық-түлік дүкенінде кеңсе қызметкеріне көмектесті және ферма шаруашылығымен шұғылданды. Ол Наувоо қалалық кеңесінің мүшесі болды және жергілікті әскери жасақ – Наувоо легионының капелланы қызметін атқарды. Сондай-ақ, ол Наувоо масондық ложасын және Наувоо ауыл шаруашылығы және өндіріс қоғамын ұйымдастыруға көмектесті. Шіркеудің елшісі ретінде ол Елулер кеңесінің мүшесі болды. Ол Фоллетт патшаның сөздерін егжей-тегжейлі жазып алды. Ол басқа елшілермен бірге Наувоода салынып жатқан ғибадатхана мен қонақ үй үшін қаражат жинау үшін шығыс жағалауына сапар жасады, 1843 жылғы шілдеде жолға шығып, 1843 жылғы қарашада оралды. Вудрафф пен оның әйелі Фиба 1844 жылы Наувоода екінші рет майлау рәсімінен өтті, осылайша Майланғандар тобының мүшелері болды. 1844 жылғы мамырда Вудрафф Джозеф Смиттің президенттік науқанына үгіт-насихат жүргізу үшін тағы бір сапарға шықты. Смит қайтыс болғаны туралы жаңалық Вудраффқа 9 шілдеде жетті, ал басқа елшілер тамыз айында Наувооға оралды. Елшілер Вудрафф пен Фибаны Англияда қызмет етуге шақырды. Олар 1844 жылғы тамызда Наувоодан кетіп, үлкен балаларын Наувоодағы бір отбасымен қалдырды. Үш жасар қызын Мэн штатындағы Фибаның ата-анасына қалдырып, бір жасар қызын өздерімен бірге Англияға алып кетті. Вудрафф миссиялық есеп кітаптарын дұрыстауға тырысты және бүкіл Ұлыбританиядағы қауымдар мен филиалдарды аралап, Смит қайтыс болғаннан кейін елшілердің билігін бекітті. Англиядағы мүшелер Наувоомен мақта, жүн және темір саудасы бойынша бірлескен акционерлік қоғам құруға тырысты. Компания Наувоодағы тәртіпсіздіктер мен басқарудағы мәселелерге байланысты құлдырады. Наувоодан мүшелер қуылғанын естіген Вудруффтар 1846 жылғы қаңтарда Англиядан кетіп қалды. Вудрафф қызын алып, бірнеше туыстарын да өзімен бірге Наувооға алып келді, бірақ Вудраффтың туыстары батысқа көшіп барудың орнына Джеймс Стрэнгтің ізбасарларына қосылуға шешім қабылдады. Наувоодан кетер алдында Вудрафф пен Орсон Хайд 1846 жылғы 30 сәуірде ғибадатхананы бағыштады. Вудрафф 40 отбасыға қамқорлық жасады, олар Қысқы үй-жайда тұрды. Қысқы үй-жайда көптеген адамдар ауырып, Вудраффтың 16 айлық ұлы Джозеф 1846 жылғы 12 қарашада тыныс алу жолдарының инфекциясынан қайтыс болды. Фибаның Англиядан келген досы Джейн Бенбоу да қайтыс болды, Фиба 6 апта бұрын босана бастады, ол екі күннен кейін қайтыс болған ұл тапты. Вудрафф 1847 жылғы сәуірде қоныстануға орын іздеп, отбасын Қысқы үй-жайда қалдырып кеткен алдыңғы сапарлық топқа қосылды. Вудрафф, көптеген көшіп-қонушылар сияқты, түрлі аурулардан зардап шекті. Олар 24 шілдеде Солтүстік-Лейк аңғарына келді және дереу егін екті. Вудрафф Англияда балық аулауды үйренген, ал оның 1847 жылғы Шығыс Форк өзеніндегі балық аулау туралы жазбасы Миссисипи өзенінің батысындағы балық аулау туралы ең алғашқы мәлімет болып табылады. Вудрафф 31 қазанда Қысқы үй-жайға оралды; Фиба сол жерде болды және үш күн бұрын Шуа есімді қызын дүниеге әкелді. Елшілер Вудраффты Бостонға орналасқан Шығыс штаттар миссиясын басқаруға тағайындады. Фибаға Израильде оқыту және ана болуға ерекше құрмет көрсетілді, олар 1848 жылғы мамырда Қысқы үй-жайдан кетіп қалды. Шуа 22 шілдеде шығысқа сапар кезінде дизентериядан қайтыс болды. Фиба балаларымен бірге Мэн штатындағы әкесіне барады, ал Вудрафф Шығыс жағалауда шіркеу жұмысын ұйымдастырды. Ол филиалдарды ұйымдастырды, уағыз айтты және дауларды шешті. 1849 жылы Фибаның әкесі мен әпкесі шіркеуге қосылды. Вудрафф 200 мүшесін бастап, 1850 жылғы ақпаннан бастап батысқа сапар шекті. Олар 1850 жылғы мамырда Небраскаға келді, онда өгіздер мен оларды жүргізушілердің бағасы қымбат болды. Жолды басқа саяхатшылар қатты жайылып, өгіздеріне азық жетіспеді, жартысы өлді. Вудрафф Бригам Янгқа олардың тобына өгіздер қажет екенін хабарлады, ал Солтүстік-Лейк-Ситиден келген топ 8 қазанда жетті. Вудраффтың тобы 15 қазанда аңғарға келді.

Юта штатының қоныстануы

Вудрафф бастапқыда кабиналар салуға, шаруашылық жүргізуге және мал жаюға күш салды. Ол бидайдың түрлі сорттарын сынап көрді. Юта штатынан тыс жерлерден әкелінген тауарларды сауда дүкенінде сатты. 1856 жылы ол шаруашылық және мал өсіруге көшті. 1852 жылы Вудрафф шіркеу тарихшысы болып қызметке кірісті. Феба 1851 жылы Була дүниеге келтірді, ал 1853 жылы туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болған ұлын өмірге әкелді. Уилфорд 1855 жылы жетім қалған пайют баласы Морони Боснелді асырап алды. Ол 6 жасар пайют баласын да сатып алды; баланың үй шаруашылығында құл ретінде немесе ұл ретінде болғаны белгісіз. 1850 және 1860 жылдары Сарокетес есімді асырап алынған ұлы Уилфордқа күнделікті шаруашылық жұмыстарын басқаруға көмектесті. Вудрафф Юта аймақтық заң шығару органында бірнеше рет қызмет етті. Ол 1851 жылдан 1854 жылға дейін заң шығарушы палатаның мүшесі болды, содан кейін 1854 жылдан 1876 жылға дейін заң шығарушы кеңесте қызмет етті. Вудрафф мемлекеттік мектептерді қолдады және Оңтүстік Ютаға сапарлағанда оқушылардың санын ескерді. Вудрафф 1862 жылы Юта штатының Конституциялық конвенциясының және Юта штатының Конституциясын бекіту және штат мәртебесін беру үшін АҚШ Конгресіне үндеу жасайтын комитеттің мүшесі болды. Одаққа қосылу әрекеті сәтсіз аяқталды. Вудрафф 1868 және 1869 жылдары Прово қалалық кеңесінің мүшесі болды. Вудрафф сонымен қатар Дезрет университетінің регенттер кеңесінде болды, онда ол Дезрет әліпбиіндегі оқулықтарды дайындау жөніндегі комитеттің төрағасы болды. 1854 жылы мемлекеттік мектептер ашылғанға дейін ол өз балаларын үйде оқытты. Ол 1855 жылдың ақпанында құрылған және 1855 жылдың қарашасында таратылған дәріс және талқылау тобы – «Универсалды ғылыми қоғам» президенті болды. Ол сонымен қатар Лоренцо мен Элиза Сноу қатысқан әдеби үйірме – «Полисофиялық қоғам» отырыстарына қатысты. 1856 жылғы мормондық реформадан кейін қоғам қызметін тоқтатты. Вудрафф 1855 жылдың қыркүйегінде құрылған «Дезрет бау-бақша қоғамының» президенті болды, ол ең өнімді ағаштар мен бұталарды табуға тырысты. Өзінің айтуынша, ол 1857 жылы алма, шабдалы, жүзім және қарақат сияқты 70-тен астам түрлі жеміс ағаштарын импорттау және қаламшалау арқылы өсірген. Оның өнімдері бірнеше рет Юта аймақтық жәрмеңкесінде жүлделі орындарға ие болды. Вудрафф 1862 жылдан 1877 жылға дейін «Дезерет ауыл шаруашылығы және өндіріс қоғамын» басқарды. Ұйым тәжірибе жасауға және аймақта қандай өсімдіктер жақсы өседі деген білімді бөлісуге шақырып отырды. Юта аймақтық заң шығару органы оны 1856 жылы жарғылады. Вудрафф 1855 жылы салынғаннан кейін Эндаумент үйіндегі рәсімдерді кейде өткізді, 1867 жылдан 1868 жылға дейін әр сенбі сайын мөрлеу және игіліктерді орындады. Ол дініне қайта оралуға шақырып, дінге деген жаңа міндеттеме туралы уағыз айтып, дінінен алысқан мүшелерін қайта жандандыру үшін «үй тапсырмасын» орындады. Юта соғысы кезінде ол отбасымен 1858 жылдың сәуірінде оңтүстікке, Провоға көшіп барды, шілдеде Солт-Лейк-Ситиге оралды. Сол кезде Солт-Лейк-Ситиде жалпыға арналған ғибадаттар болмады, сондықтан Вудрафф және Он екі елшінің басқа мүшелері діни қызметкерлердің топтарын ұйымдастырды, олар үнемі жиналып, бір-біріне дұға етіп, уағыздайтын. Вудраффтың әйелі Сара 1860 жылы Форт-Харриман қаласында тұрып, мектепте сабақ берді, 1865 жылы Солт-Лейк-Ситиге оралды. Оның әйелі Делайт 1862 жылы Форт-Харриманға көшіп барды, оның ата-анасы да сол жерде тұрды. 1866 жылы Эмма Солт-Лейк-Ситидің сыртындағы Вудраффтың фермасындағы үйге көшіп барды. 1868 жылы Вудрафф Прово қалалық кеңесіне сайланды, Делайт оның жұмысын жеңілдету үшін Провоға көшіп барды. Вудрафф 1871 жылдың тамызында «Сионның кооперативтік жинақ банкіне» негізін қалаушы директор болды. Ол сонымен қатар ZCMI директорлар кеңесінде болды. Бригам Янг 1874 жылы Біріккен Орден қауымдастықтарын құрған кезде Вудрафф Прово, Плезант-Гроув, Американ Форк және Лехи қалаларында Біріккен Ордендерді ұйымдастыруға көмектесті, бірақ өзі коммуналдық бағдарламаға қатыспады. Біріккен Орден бағдарламаларының көпшілігі бірнеше айдан кейін тоқтатылды. Вудрафф 1870 жылы ара бағуды бастады және сол жылы Юта аймағында ара бағушылар қоғамын құрды. Ол Фебамен бірге 1871 жылы кішігірім үйге көшіп барды, өйткені балалары үйде тұрмайтын. Вудраффтың басқа әйелдері балалы болып, үлкен үйге мұқтаж болды. Вудраффтың әйелі Сара және оның ұлының отбасы 1871 жылы Юта штатындағы Рэндольфке көшіп келді, ал ол Сараға 1872 жылы үй салдырды. Вудрафф 1873 жылы Рэндольф фермасында да, Солт-Лейк-Сити фермасында да қолданылатын жаңа шабу және тырма құралдарын сатып алды. Ол 1876 жылы Солт-Лейк-Ситиде Делайт үшін үй салды. Ол үлкен ұлдары Уилфорд кіші және Дэвид Паттеннің шаруашылық ісіне көмектесті. Феба әлі де Вудраффтың ең көрінетін әйелі болды, ол оның қасында көптеген қоғамдық шараларға қатысты.

Георгий ғибадатханасының президенті

1877 жылдан бастап Вудрафф – Санкт-Джордж ғибадатханасының бірінші президенті болды. Бұл – тірілер де, өлгендер де сый-тарту рәсімдерін алатын алғашқы ғибадатхана. Бригам Янгтың басшылығымен Вудрафф ғибадатханада өлгендер үшін сый-тарту рәсімдерін жүзеге асыруда, рәсімдерді қалыпқа келтіруде және бағдарламаны жақсы түсінуге ынталандыратын көптеген уағыздар айтуда маңызды рөл атқарды. Вудрафф Джон Д. Т. МакАллистерге ғибадатхана рәсімінің кейбір бөліктерін жазуға көмектесті. МакАллистер ғибадатхана президенттігінің бірінші кеңесшісі қызметін атқарды және кейіннен 1884 жылы Вудраффтың орнына президент болды. 1877 жылдың ақпан айында Вудраффқа шіркеу мүшелері ғибадатханада тек өз туыстары үшін ғана емес, сонымен қатар аты-жөні белгілі болған кез келген адам үшін өкілдік ете алатыны туралы уахи келді. Вудраффтың айтуынша, ғибадатхана президенттері «достары үшін шомылдыру рәсіміне рұқсат беруде өздерінің қалауларын білдіруге құқылы». 1893 жылы Лоренцо Сноу мұрагерлер өз туыстары үшін ғибадатханада жұмыс істеу үшін жазбаша өтініш беруді талап етті. Вудрафф өзінің 70 жылдығын 1877 жылы ғибадатханада жұмыс істей отырып тойлады. Сент-Джорджтен келген 154 әйел ғибадатхана рәсімдерін «бұрыннан [Вудраффқа] бекітілген әйелдер үшін» және оған, Томпсонға немесе Харт отбасыларына қатысты әйелдер үшін орындады. Екі жыл бұрын, 1875 жылы, Вудрафф 141 туысының атынан Ендаумент Хауста және сол жылы тағы 900-ден астам адамның атынан шомылдыру рәсімін жасаған. Вудрафф 1877 жылы Бригам Янгтың қызы Эудораны көп әйел ретінде қабылдады; олардың одағынан туған ұл туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Эудора Вудраффтан, шамамен 1879 жылы ажырасқан. Вудрафф, Феба және олардың тірі балалары (Сьюзаннан басқа) кездесіп, ғибадатханада көбірек жұмыс істеді, сондай-ақ Вудрафф ғибадатханада бірнеше туыстарын қабылдады. Ол сондай-ақ, жақында қайтыс болған ұлы Бригамға бес бойдақ әйелді бекітті. Ол АҚШ Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған және басқа да негізін қалаушы әкелердің атынан шомылдыру рәсімін жасады. 1877 жылдың 16 қыркүйегіндегі сөйлесінде ол осы адамдардың рухтарының өзіне келгенін айтты. Негізін қалаушы әкелер үшін көптеген өкілдік шомылдырулар бұрын Наувоода және Солтүстік Лейк-Ситидегі Ендаумент Хауста жасалған, бірақ осы адамдар үшін өкілдік сый-тартулар алғаш рет Санкт-Джордж ғибадатханасында орындалды. Вудрафф Люси Бигелоу Янгтың көмегімен ғибадатханада өкілдік жұмыс жасаған белгілі ерлер мен әйелдердің тізімін де жасады. 1877 жылдың тамызында Бригам Янг қайтыс болғаннан кейін Джон Тейлор шіркеудің жаңа президенті болды, ал Вудрафф Он екі елшінің президенті болды. Вудрафф Бригам Янгтың жеке мүлкін шіркеу мүлкінен бөлу жөніндегі комиссияны басқарды, ол Бригам Янгтың шіркеуге жылжымайтын мүлік және басқа да шығындар бойынша шамамен 700 000 доллар қарызы бар екенін анықтады. 1879 жылы Джордж Рейнольдс АҚШ Жоғарғы Сотының шешімімен көп әйел алуда айыпты деп танылды. Юта штатының АҚШ маршалы Вудраффты іздеуді бастады, ал Вудрафф Банкервиллге, Невадаға, Аризонаның солтүстігіне және Нью-Мексикоға қашты. Жоғарғы соттың жаңа шешімі бойынша, күйеуін айыптау үшін федералды үкімет көп әйел алудың нақты дәлелін ұсынуы керек болды, және Вудрафф 1882 жылға дейін, Эдмундс заңы қабылданғанға дейін, көпшілікке көріне алды. Эдмундс заңына сәйкес, көп әйел алудан гөрі заңсыз бірге тұруды дәлелдеу оңай болды, ал шіркеу басшылары көп әйелдік некеде тұрған ер адамдарға бір үйде бір әйелмен өмір сүруді кеңес берді. Көп әйелдік некеде тұрған ер адамдарды қудалау 1884 жылы басталды, ал Вудрафф 1885 жылы Сент-Джордж қаласында жасырынды және көбінесе киім мен күн шапанымен жамылып жүрді. Ол Фебаның өлімінен бұрын, 9 қарашада онымен кездесті, бірақ тұтқындалудан қорқып, оның жерлеу рәсіміне қатыспады, керісінше, президент кеңсесінен бақылады. Феба қайтыс болғаннан кейін ол Эмманың үйінде немесе достарымен бірге тұрды.

Көп әйел алу және сот даулары

Джон Тейлор 1887 жылдың шілдесінде қайтыс болғаннан кейін Вудрафф он екі елшілердің кворумының ең үлкен мүшесі ретінде шіркеу басшылығын өз мойнына алды. Вудрафф Бірінші Президенттікті дереу қайта ұйымдастырып, Джордж К. Кэннонды бірінші кеңесші ретінде сақтап қалды. Кворумның басқа мүшелері осы мүмкіндікті пайдаланып, Кэннонға наразылық білдірді, оның ұлы Джон К. экскоммуникацияланған кезде оны тым қатты қорғады, тіпті оның қылмыстарын жасырғанға дейін барды. Он екі елші Вудраффты президент етіп тағайындады және 1889 жылдың сәуір айында келісімге келгенге дейін шіркеуді басқарды. Джордж К. Кэннон кворум алдында кешірім сұрағаннан кейін, оны бірінші кеңесші етіп бекітті. 1887 жылы жаңа АҚШ маршалы Франк Х. Дайер Вудраффты тұтқындамайтынын айтты, соның арқасында Вудрафф Солт-Лейк-Ситиде қайтадан көпшілік алдында көріне алды. Солт-Лейк-Ситиден тыс жерлерде, маршалдың орынбасарлары көп әйелділікке күдіктілерді жақсы іздеп тапты, әрбір сотталған адам үшін олардың жалақысы арта түсті. Штат болуға үміткерлік үшін жақсырақ көріну үшін Вудрафф жергілікті баспасөзді федералды үкіметті тым көп сынамауға кеңес берді және АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы миссионерлерден жергілікті пасторлардың шағымдарын азайту үшін тәсілдерін жұмсартуды сұрады. Сондай-ақ ол басшылардан көп әйелділік практикасын уағыздауды тоқтатуды өтінді. Шіркеу атынан Вудрафф бизнесмен Александр Бадлам-младший мен көрнекті республикашыл Айзек Трамбоның қолдауын алды. Екі адам 1988 жылы Юта штатының штаттық мәртебесін қолдау үшін республикалық конгрессмендерді көндіру мақсатымен жалған есімдермен Вирджиния штатының Арлингтон қаласына көшіп кетті. Юта штатының штаттық мәртебесіне ие болмағаннан кейін Вудрафф 1889 жылы Калифорнияға саясаткерлермен сөйлесу үшін жеке сапар жасады. Вудраффтың қызмет ету кезеңінде шіркеу АҚШ-пен бірнеше заңдық дауға қатысты. 1862 жылғы Морриллдің көп әйелділікке қарсы заңы дін ұйымдарының кез келген аймақта 50 000 доллардан астам құнды мүлікке ие болуын заңсыз деп жариялады, ал 1887 жылғы Эдмундс-Такер заңы шіркеу мүлкін тәркілеу процедурасын белгіледі. Маршал Дайер шіркеу мүлкін федералды тағайындалған қабылдаушы ретінде тағайындалды және ол ғибадатхана блогын, Гардо үйін және басқа кеңселерді тәркіледі. Шіркеу олардан мүлікті қайта жалға алды. Шіркеу басшылығы Юта штатында жаңа көп әйелділік некелерін ұстанудан бас тартты. 1889 жылдың соңында федералды судьялар Юта территориясындағы мормон иммигранттарына азаматтық беруді тоқтатты. Сотталушылар федералды заңға деген жеккөрушілікке тоқталып, бұрынғы мүшелерден алынған қанды тазарту және ғибадатхана анттары сияқты ілімдерге назар аударды, олар Джозеф Смит өлімі үшін үкіметтен кек алуға бағытталған. Басқа бұрынғы мүшелер федералды үкіметке қарсы ант беру марапаттау рәсімінің бөлігі емес екенін мәлімдеді. 1887 жылы шіркеу мүлкінен тағы 3 миллион доллар тәркіленді. Сотталушы Андерсон мормон тұрғындарының азаматтығын беруға қарсы шешім шығарды. Жауап ретінде Чарльз Пенроуз 1889 жылдың желтоқсанында Бірінші Президенттік және Он екі елші қол қойған манифест жазды. Бұл манифест шіркеудің кез келген азаматтық сот шешімін жоққа шығаруға құқығы жоқ екенін, қанды тазарту ілімін жоққа шығарды, үкімет шенеуніктерін сынауға және барлық христиандардың «көк патшалығы жақын» деп сенуге құқығы бар екенін мәлімдеді. Тарихшы Томас Александр судьяның шіркеу тарихын түсіндіруі де, манифест те шіркеу тарихын «іріктеулі оқу» екенін айтты. Эдмундс Такер заңы сонымен қатар көп әйелділікпен айналысатын және Ютадағы барлық әйелдердің сайлау құқығын алып тастады. Мормон еместердің ағынымен бірігіп, шіркеу Юта территориясындағы саяси кеңселерді басқара алмады, ал Либералды партия мүшелері 1890 жылы Халық партиясына көпшілікке ие болды. 1890 жылдың маусым айында Бірінші Президенттік шіркеу басшыларына АҚШ-та көп әйелділік некелерін жасауға рұқсат берілмейтінін айтты. Генри У. Лоуренс маршал Дайердің орнын басып, Логан, Манти және Сент-Джордж ғибадатханаларын тәркілеумен қорқытты, өйткені олар қоғамдық ғибадат үшін пайдаланылмайды. Вудрафф 1890 жылғы манифестті шығарды, ол шіркеутің көп әйелділікті қолдауын ресми түрде тоқтатты. Манифест шығарылғаннан кейін судья Чарльз Зейне шіркеу мүлкі бұдан былай тәркіленбейді деп мәлімдеді. Вудрафф шіркеу мүлкіне қатысты тыңдауларда көп әйелді әйелдері бар еркектер «олармен қарым-қатынасты тоқтатуы керек» деп түсіндірді, бірақ Джозеф Ф. Смит пен Лоренцо Сноу мұндай қатаң мәлімдеме жасаған жоқ. Бірінші Президенттік көп әйелді әйелдері бар еркектерге көп әйелді әйелдермен қарым-қатынасты тоқтату туралы тағы бір манифест шығаруды ұсынғанда, Вудрафф әйелдері мен балаларын тастаған еркек шіркеудің жазасына ұшырауы мүмкін деді. Заң профессоры Кеннет Л. Кэннон II Вудраффтың 1890 жылғы манифестінің мақсаты жаңа көп әйелділік некелерін тоқтату, бірақ ескілерін сақтап қалу болғанын айтты. Сотталушы тыңдауда шіркеуге тәркіленген мүлікті қайтарудан бас тартты, көп әйелділік практикасы тоқтаған болса да, ол әлі де діннің бір бөлігі ретінде уағыздалатынын айтты. Лоббистер 1890 жылдың қарашасынан кейін көп әйелділікке қатыспаған мормондарға амнистия алуға қол жеткізді, бірақ көп әйелді әйелдерге сайлау құқығы берілмеді. 1893 жылы демократтар билікке келгенде, олар шіркеу мүлкін және шіркеу мүшелерінің азаматтық құқықтарын қалпына келтірді. Тарихшы Томас Александр Вудраффтың өмірбаянында Вудраффтың көп әйелділікті тоқтату шешімі «оқшауланудан ассимиляцияға, экстремизмнен құрметке» қадам болғанын айтты. Кейбір мормон тарихшылары, мысалы, Б. Х. Робертс манифестке ешқашан толыққанды келісе алмаған сияқты көрінеді. Манифестке қарамастан, кейбір мормон тарихшылары Вудраффтың Мексикада, Канадада және теңізде жаңа көп әйелділік некелерін жасауға рұқсат бергенін айтты.

Ғибадатханадағы өзгерістер және шіркеудің экономикалық ынталандыру шаралары

1847 жылдан бастап шіркеу мүшелері туыстарын діни қызметкерлік міндетін атқаратын туысы немесе досына бекіте бастады, себебі Бригам Янг Реставрацияға дейінгі барлық некелер заңсыз деп мәлімдеген. Бригам Янг сондай-ақ, некеден тыс туған балаларды Евангелияны ұстанған ата-анасына бекітуге және адал діни қызметкерге арнайы бекіту арқылы асырап алуға болатынын айтты. Вудрафф және басқа мүшелер асырап алу заңына қарсы болды. Вудрафф пен Хебер К. Кимболл 1857 жылы асырап алу заңын талқылап, «асырап алу салтына» сенбейтіндерін және мүмкіндігі болса, ұлдарды әкелерінің әулетіне бекіту керектігіне келісті. 1894 жылғы сәуірдегі конференцияда Вудрафф жеке тұлғаларды тек тікелей ата-бабаларына ғана бекіту саясатын жариялады. Сондай-ақ ол шіркеу мүшелерін «өз шежірелерін мүмкіндігінше зерттеуге» шақырды. Вудрафф Ютаның генеалогиялық қоғамын құруға көмектесті, ол шіркеу мүшелеріне ұрпақтарды бекітуді аяқтауға көмектесті. Уилфордтың 1894 жылғы сөзінде әйелдері қайтыс болған күйеулеріне бекітілуі мүмкін екенін, тіпті олар күйеулері Евангелияны естімеген болса да, айтты. Вудрафф бұл тәжірибедегі өзгерістің ілімдегі өзгеріс емес екенін мәлімдеді, себебі Джозеф Смит әкелер мен олардың балалары арасындағы байланысты нығайту туралы айтқан. Вудрафф сонымен қатар 1893 жылы Юта территориясындағы төрт храм президенттерін храм рәсімдерін үйлестіруге шақырды. 1891 жылғы экономикалық төмендеу, одан кейін 1893 жылғы тағы бір дағдарыс шіркеудің қаржысына әсер етті. Епископтар кедейлерге көмектесу үшін оразалық сыйлықтар мен оннан бір бөлікті пайдаланды, нәтижесінде шіркеу бас кеңсесіне аз ақша түсті. 1893 жылдың шілдесінен желтоқсан айына дейін шіркеу өзінің қызметкерлеріне жалақы төлей алмады. Вудрафф экономиканы дамыту үшін әртүрлі жобаларға тырысты, соның ішінде Лихидегі Юта қант компаниясы. Компания сәтті болмады және шіркеу үшін 300 000 доллардан астам қарыз тудырды. Шіркеу сонымен қатар көмір және темір кеніші сияқты жергілікті өнеркәсіптерді, Салтаир курорты мен штаттағы алғашқы гидроэлектр станциясын қолдады. Оның қызметі кезінде шіркеу Манти және Солт-Лейк храмдарын аяқтап, бағыштады. Вудрафф сондай-ақ Айдахо штатының Рексбург қаласында Баннок академиясын құрды, ол кейін Рикс колледжі және Бригам Янг университеті–Айдахоға айналды.

Саяси манифест

Мозес Тэтчер мен Б. Х. Робертс 1895 жылы штаттық конституциялық конвенцияға демократтар ретінде қатысты. Екеуі де шіркеудің жалпы биліктің адамы болды. Робертс әйелдердің сайлау құқығына қарсы болды, ал Вудрафф пен Бірінші Президенттік оны қолдады. Тэтчердің созылмалы ойрандары мен морфинге тәуелділігі болды, сондай-ақ денсаулығы жақсы болған сирек кезде ол жиі жиналыстарға қатыспады. Тэтчер Демократиялық партияның сенатқа үміткері ретінде сайлауға түсті. Хебер Дж. Грант Тэтчер сенаторлыққа ұсынысты қабылдамас бұрын басқа апостолдармен және Бірінші Президенттікпен кеңескені жөн деді. Тэтчер Бірінші Президенттің мүшелердің саяси шешімдерін шектеуге құқығы жоқ деп мәлімдеді. Жозеф Ф. Смит жалпы діни қызметкерлердің жиналысында, діни міндеттерден аластайтын кез келген міндеттерді төрағалық етушілермен талқылау керектігін айтты. Ол Мәліксадық діни қызметкері болған әркім саяси лауазымға орналасу үшін шіркеу басшыларының рұқсатын алуы керек деді. Республикалық көшбасшылар Смиттің мәлімдемесін Тэтчер мен Робертстің саяси қызметімен байланыстырып, Демократиялық партияны сынады. Смиттің бұл сөзі дау тудырды, кейбір мүшелер шіркеудің саясатқа араласпауын талап етті, ал басқалары Смиттың ұстанымын қолдады. Вудрафф жауап ретінде шіркеу мүшелерінің саяси әрекеттеріне араласпайтынын мәлімдеген мәлімдеме жариялады. 1895 жылдың желтоқсан айында Вудрафф Тэтчер мен Робертс екеуі де тәубе еткенше сәуірдегі жалпы конференцияда дәстүрлі мақұлдау дауысына ұсынылмасын деді. Юта штаты республикалық көпшілігі бар штатқа айналды. Тэтчер апостолдармен татуласудан бас тартты және денсаулығы нашарлай берді. Джордж К. Кэннон Вудраффтың өтініші бойынша «Саяси манифест» жобасын жасады. Онда дін мен саясат әрқашан шіркеуде бөлек болған, бірақ толық уақытты шіркеу лауазымдарындағы адамдар саяси ұсынысты қабылдамас бұрын Бірінші Президенттіктен рұқсат алуы керек деп мәлімделді. Бірінші Президенттік пен Он екі апостолдың кворумының барлық мүшелері құжатқа, Тэтчерден басқа, қол қойды. Бірінші Президенттік Тэтчердің есімін жалпы конференцияның дауыс беру бөлігінен алып тастауға келісті. Тэтчер өзінің дау жағын The Salt Lake Tribune газетінде жариялады. Шіркеу басшылары жергілікті жиналыстарда манифестке дауыс беруді сұрады, бұл кейбір дауларға әкелді. Республикалық Джозеф Ф. Смит манифесттің барлық мүшелерге қолданылуын қалады, бірақ Вудрафф пен Кэннон Смитпен келіспеді. Бірнеше рет татуласуға тырысқаннан кейін, Он екі апостол Тэтчерді қауымнан шығарып, оны апостол лауазымынан алып тастады.

Өлім және мұра

Вудрафф 1898 жылғы 2 қыркүйекте сәтті болмаған бүйрек операциясынан кейін Сан-Францискода қайтыс болды. Оның орнын күйеу баласы Лоренцо Сноу басты. Вудрафф Солт-Лейк-Сити зиратында жерленді. Вудраффтың күнделіктері ЛДС шіркеуі тарихына маңызды үлес қосты. Ол 1835 жылы оңтүстік штаттарға миссионерлік сапармен бастап, ЛДС шіркеуіндегі өмірі мен қызметі туралы күнделікті жазба жүргізді. Оның жарияланған күнделіктерінің редакторы Маттиас Ф. Коули Вудраффты "мүмкін, шіркеу тарихындағы оқиғалардың ең жақсы жазбасын жасаған адам" деп атады. Бұл күнделіктер "19 ғасыр морманизмінің маңызды құжаттарының бірі" болып саналады. Вудраффтың күнделіктерінен алынған үзінділерге кіріспе жазған Сьюзан Стакер, журналдардың "ашық, ресми және, әрі соңында, еркектерге бағытталған" екенін айтты. Күнделікке жазудан басқа, Вудрафф өмірі бойы 12 000-нан астам хат жазды, кейде олардың көшірмелерін өзінің іс қағаздарында сақтап отырды. Б. Х. Робертс өзінің "Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің толық тарихы" еңбегінде Вудраффтың жазбалары Жозеф Смит пен Бригам Янгтың сөздерінің "баға жетпес" құжаты екенін жазды. Вудраффтың күнделіктері Лорел Тэтчер Ульрихтің "Әйелдерге толы үй: ертедегі морманизмінде көп әйелділік және әйелдер құқықтары" кітабында кеңінен көрсетілген. Вудрафф 1856 жылдан 1883 жылға дейін шіркеу тарихшысының көмекшісі, ал 1883 жылдан 1889 жылға дейін шіркеудің он бірінші ресми тарихшысы болды. Вудрафф және оның көмекшілері Жозеф Смит пен Бригам Янгтың өмірінен тарихи құжаттарды жинап, өңдеді. Олар сондай-ақ Он Екі елші кеңесінің мүшелерінің өмірбаяндық еңбектерін жазды. Эдвард Туллидж Вудраффқа 1856 жылы өзінің өмірбаяндық еңбегін жазуға көмектесті. Вудраффтың апостол ретіндегі үйретулері 2006 жылы ЛДС шіркеуінің жексенбілік көмек қоғамы мен Мелхиседек рухының сыныптарында оқылды.

Мыңжылдыққа сенушілер мен апокалиптикалық пайғамбарлықтар

Уодрафф өмір бойы Исаның екінші келуінің және дүниенің апатты соңының жақын уақытта болатынына сенді. 1868 жылғы 23 тамызда Вудрафф уағыз айтып, Нью-Йорк қаласының "жер сілкінісінен қиратылатынын", Бостон қаласының "теңіз толқынымен жуылып, шекарасынан асып кететінін", ал Олбань қаласының "өрттен толыққанды жойылатынын" болжады. Содан кейін шіркеу президенті Бригам Янг: "Вудрафф бауырластың айтқандары – аян, және олар орындалады" деді. Вудрафф АҚШ 1890 жылға дейін тарап кетеді деп сенді. 1880 жылдың қаңтар айында ол "Шөл пайғамбарлығы" деп аталатын аян алды, онда шіркеудің жаулары Мәсіхтің екінші келуінен бұрын жойылатыны және ғибадатханалардың маңыздылығы қайта расталды.

Шығармалары

ЛДС шіркеуінің жарияланым нөмірі 36315.