Кіріспе

Жиналынатын карталардың түрі

Спорттық емес сауда карталары – бұл жиналынатын карталардың нақты бір түрі. Олардың мұндай деп белгіленуіне себебі, сауда карталарында тарихи тұрғыдан спорт әлемінің спортшылары басты орын алған. Спорттық емес карталар – спорт тақырыбынан басқа кез келген нәрсені бейнелейтін сауда карталары.

Тарих

Көптеген сауда карталарының ең алғашқы жиналған нұсқалары 100 жылдан астам бұрын темекі пакеттерінде сыйлық ретінде шығарылған. Көбінесе картада спортшылар бейнеленгенімен (әдетте бір пакетте біреуден), темекі карталарында спорттан тыс әртүрлі тақырыптар да кездесетін. Оларға ойын-сауық әлемінің тұлғалары, экзотикалық жануарлар, танымал жерлер және тағы да басқа спорттық емес тақырыптар кірді. Кейін, темекі өндірушілер өнімдерімен бірге карталарды шығаруды тоқтатқаннан кейін, спорттық және спорттық емес карталар кейде желім сағызбен немесе басқа тағамдармен, мысалы, тәттілермен және дәнді дақылдармен бірге сыйлық ретінде берілді. 1950 жылдарға қарай спорттық және спорттық емес карталар оларды сатудың маңызды бөлігіне айналдырған танымалдылыққа ие болды. 1990 жылға дейін көптеген спорттық емес карталар пакеттеріне желім сағыз қосылды, бірақ содан кейін карталармен бірге желім сағыз қосылмай қалды. Соңғы 20 жылдағы карталардың өте аз бөлігінде желім сағыз болды, сондықтан бұрынғы кең таралған "желім сағызды карталар" термині қазіргі уақытта дұрыс емес. Бастапқыда спорттық емес карталар ойын-сауық жұлдыздары, жануарлар және танымал орындар сияқты нақты өмірдегі тақырыптарды көрсеткенімен, олардың табысы карталар үшін арнайы жасалған жаңа идеяларды енгізу арқылы кеңейді, соның ішінде Topps компаниясының 1960 жылдардың соңынан 1970 жылдардың ортасына дейін шығарған танымал Wacky Packages өнімдерінің пародиалық стикерлік карталары. Тарихи оқиғаларды бейнелейтін карталар да жылдар бойы танымал болды. Соңғы 50 жылда телесериалдар мен фильмдерге негізделген карталар хоббиде үлкен қызығушылық тудырды және бүгінде медиаға негізделген карталар шығарылатын карталардың маңызды бөлігін құрайды. Ең танымал медиаға негізделген спорттық емес карталардың кейбіреулері «Жұлдызды соғыстарға», «Жұлдызды жолға», «Бэтменге» (телевизия мен фильмдерге), «Маймылдар планетасына», «Сақиналардың Иесіне», «Буффи вампирді өлтірушіге» және тағы да басқаларға негізделген. Қазіргі кездегі басқа да танымал спорттық емес карталар Marvel Comics, DC Comics және тәуелсіз комикс баспалары сияқты комикс кітаптарына негізделген. «Жұлдызды соғыстар» немесе «Жұлдызды табиғат» сияқты фильмдер мен телешоуларға негізделген карталар көбінесе фильмнің немесе серияның оқиғасын суреттер мен мәтін арқылы баяндайды. Картаның алдыңғы жағында фильмдегі немесе шоудағы оқиғаның немесе кейіпкердің суреті бейнеленген, ал артқы жағында алдыңғы жағындағы оқиға сипатталған. Көбінесе мұндай жиынтықтарда кейіпкерлердің карталары, сондай-ақ кадрдан тыс немесе цитаталық карталар да болады. Көптеген карта жиынтықтарында титулдық карта мен тексеру тізімі болады, олар тиісінше бірінші және соңғы карталар болып табылады, ал көптеген спорттық емес карта жиынтықтарында қазір әртүрлі деңгейдегі қосымша карталар бар. Topps және басқа компаниялар әр пакетке стикер салып бастады. Қазіргі қосымша карталар автограф карталарын, эскиз карталарын, тоғыз картадан тұратын жиынтықты толықтыратын карталарды, естеліктерді, костюмдерді және реквизиттерді, сондай-ақ жиынтықтағы қалыпты карталарды кейбір ерекшеліктерімен (мысалы, жиектің түсі немесе картаның беткі қабаты) қайталайтын параллель жиынтықтарды қамтиды. Соңғы жылдары спорттық емес карталар коллекциялық карта ойындарының жаңа құбылысымен байланысты. Мысалы, «Покемон» қызығушылығы Wizards of the Coast компаниясы шығарған сауда карталары ойынын және Topps және басқалар шығарған, ойынға арналмаған сауда карталары жиынтығын тудырды.