Ирак саяхатшысы және мемлекет қайраткері Әднан әл-Пажаджи

Кіріспе

Ирак саясаткері және мемлекет қайраткері (1923–2019)

Аднан әл-Пачачи немесе Аднан Мұзахим Амин әл-Пачачи (عدنان الباجه جي) (14 мамыр 1923 – 17 қараша 2019) – Ирак және Біріккен Араб Әмірліктерінің көрнекті саясаткері және дипломаты. Пачачи 1959–1965 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымында Ирактың тұрақты өкілі, ал 1965–1967 жылдары Израильмен болған алты күндік соғыс кезінде Ирактың сыртқы істер министрі болды. Ол 1967–1969 жылдары қайтадан БҰҰ-да тұрақты өкіл қызметін атқарды. 1971 жылдан кейін Ирактан эмиграцияға кетіп, Біріккен Араб Әмірліктерінің мемлекеттік министрі және президент шейх Зайд бин Сұлтан Әл Нахайянның саяси кеңесшісі болды. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргеннен кейін Пачачи ирактық саясаттағы маңызды тұлғаға айналды, оны көбінесе Ирактың аға мемлекет қайраткері деп есептейді. Ол Ирактың Уақытша үкіметінде президенттік лауазымды қабылдаудан бас тартты.

Балалық шағы мен білімі

Пачачи 1923 жылғы 14 мамырда Бағдадта дүниеге келген. Мұзахим әл-Пачачидің ұлы, Хамди әл-Пачачидің сіңілі баласы және Надим әл-Пачачидің туысы ретінде, ол ирактық саясатта ұзақ тарихы бар сүннит араб ұлтшыл отбасының мүшесі және Египеттегі Александриядағы Виктория колледжін бітірген. Ол 1941 жылғы Рашид Али әл-Гайлани бастаған Ирак төңкерісін «Ката'иб әл-Шабаб» (Жастар бригадасы) қатарында қолдаған. Пачачи 1943 жылы Ливанның Бейрут американ университетінде саяси ғылым мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтады. Оқу кезінде ол кампустағы араб ұлтшыл қозғалысының бастапқы дамуынан шабыттанды. Иракқа оралғаннан кейін, «Ката'иб әл-Шабаб» қатысуы және 1941 жылғы төңкеріске қолдау көрсеткені үшін Ирактың Қылмыстық тергеу департаменті оның Сыртқы істер министрлігіндегі жұмысқа өтінішін қабылдамады.

Ирақтағы дипломатиялық және саяси мансап

Ақырында, 1950 жылы ол Ирак Сыртқы істер министрлігінде Саяси бөлімнің директордың көмекшісі болып тағайындалды және келесі сегіз жыл бойы Сыртқы істер қызметінде жұмыс істеді. 1958 жылы Мысыр мен Сирияның бірігуіне Гамаль Абдель Насер жетекшілік етті және Біріккен Араб Республикасы құрылды. Пачачи Насердің жақтасы болды, әсіресе 1956 жылы Суэц соғысы кезінде, бірақ сол кездегі ресми Ирак үкіметінің саясаты оған қарсы британдықтармен үйлесімді болды. Мысырлық басшыға деген қызығушылығы туралы ол өзінің мемуарларында былай деп жазды: «Мысыр мен Джамал Абдул Насерге деген сезімдерімнің терең тамырлары бар. Біріншіден, мен әкемнің Мысырдың ең маңызды араб елі екеніне және Ирактың онымен әрқашан ең жақсы қарым-қатынаста болуы керек деген сенімін бөлістім. Әкем билікте болған кезде де, болмаған кезде де Мысырмен ең жақын байланыс орнатуды қадағалап келді. Бұл оның 1950 жылы саяси мансабынан айырылуына себеп болды. Ол Абдул Насерге өте жақын болды және Суэц соғысының шешуші күндерінде оны қолдады. Араб ұлтшылдығының ыстық жақтасы болғандықтан, мен Насердің араб бірлігіне шақыруына табиғи түрде тартылдым, ал Суэц дағдарысы кезінде оны ешқандай шартсыз қолдадым. Мен Абдул Насерге құрметпен қарадым, өйткені ол араб бірлігі идеясын ең жақсы бейнелейтін және оны жүзеге асыруға қабілетті жалғыз көшбасшы болып көрінді». Осы себепті ол премьер-министр Нури әс-Саидтың сенімін жоғалтып, Насерист деп есептелді. 1958 жылдың 13 шілдесінде ол Насеристтік көзқарастары үшін Ирак Сыртқы істер қызметінен босатылды. Келесі күні Абдул Карим Касим жетекшілік еткен 14 шілде революциясы болды. Хашимит монархиясы және Нури әс-Саид құлатылды. Пачачи 1959 жылы Касимнің революциялық режимімен Ирактың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі болып тағайындалды. Осы кезеңде Ирак Никита Хрущев басқаратын Кеңес Одағымен тығыз қарым-қатынас орнатты. Касимнің тұсында Ирак 1961 жылы Бейтараптық қозғалысының негізін қалаушы мүшесі болды, ал Пачачи өзінің елінің өкілі ретінде негізін қалаушы көшбасшылар Жозеп Броз Тито, Кваме Нкрума, Джавахарлал Неру, Фидель Кастро және Сукарномен кездесті. Біріккен Ұлттар Ұйымында болған кезінде ол Патрис Лумумба және Малкольм Х сияқты танымал тұлғалармен де кездесті. Касим режимі Қытай Халық Республикасын мойындады және Пачачи оларды Біріккен Ұлттар Ұйымына қабылдау үшін күшпен талап етті. 1963 жылы Касимды биліктен құлатуды жүзеге асырған қатыгез төңкеріске қарамастан, Пачачи Біріккен Ұлттар Ұйымындағы өкілдігін сақтап қалды. Пачачи өзінің «Ирактың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы дауысы: 1959-1969» атты мемуарларында БҰҰ-дағы уақыты туралы кеңінен жазды. Ол батыс бұқаралық ақпарат құралдарына сионистік лоббидің ықпалына алаңдаушылық білдірді және Израильге көрсетілген қолдаудың себептерін болжады. «Көптеген батыс елдерінің баспасөзі Израильдің жетістіктері мен ерліктерін мадақтаған жаңалықтар мен фотосуреттерге толы, ал Палестина халқының басына келген жаңа трагедиядан туған бұзық және зұлым қуанышты жасыра алмайды. Мұның мәні неде? Мүмкін, батыстағы кейбір терең ойлы және мейірімді адамдар өз жандарын зерттеп, батыстың, тіпті тайпалық, арабтардың азаптарына қуанышын талдауға уақыт бөлсе. Мүмкін, сионист қаруларының уақытша жеңісі Батыс халқының кейбір бөлігіне екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Афро-Азиялық ұлтшылдықтың өркендеуіне байланысты Батыс колониализмінің шегінуіне эмоционалдық өтемақы береді ме? Шынында да, сионизмнің хронологиялық тұрғыдан алғанда, Афро-Азия халқының есебінен еуропалық демографиялық орын ауыстырудың соңғы толқыны екенін ұмыта аламыз ба?» 1965 жылдың желтоқсанында Біріккен Ұлттар Ұйымынан кеткенін жариялағаннан кейін, Палестинаны азат ету ұйымы (ПҰҰ) Пачачиге «Біріккен Ұлттар Ұйымында Палестинаға деген адалдығы мен ерекше қызметтерін мойындау және бағалау үшін» тақташа сыйлады. АҚШ пен Израиль 1991 жылы Мадрид конференциясына дейін ПҰҰ-ны террористік ұйым деп санады, бірақ 1974 жылдан бері Біріккен Ұлттар Ұйымында бақылаушы мәртебесіне ие. Пачачи 1965 жылы президент Абдул Салам Ариф тарапынан Ирактың Сыртқы істер министрі болып тағайындалды; ол осы лауазымға тағайындалуы Гамаль Абдель Насердің тікелей нұсқауымен болды деп мәлімдеді. Пачачи Израильмен алты күндік соғыс кезінде Ирактың Сыртқы істер министрі қызметін атқарды және 1967 жылдың 31 мамырында Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 1345-ші отырысында соғысқа дейін былай деп мәлімдеді: «Біз қандай құнмен болса да, күрес қаншалықты ұзақ және қиын болса да, өзімізді қорғаймыз. Біз қолда бар барлық құралды пайдалануға дайынбыз. Соғыс толық және келісімсіз болады. Багдадтан кетіп бара жатқан күні үкіметіміз Араб мемлекеттеріне қарсы Израильдің агрессиясына қатысқан немесе оны қолдаған кез келген мемлекетке мұнай ресурстарымызды беруден бас тартуға шешім қабылдады. Біз басқа барлық араб мұнай өндіруші және экспорттаушы елдерді бізбен кездесіп, ұстанымдарымызды үйлестіруге шақырдық. Бұл халқымыздың кез келген қиындыққа төзуге және кез келген құрбандыққа баруға дайын екенін көрсетеді. Бірақ шегіну болмайды. Осыған күмәнданудың қажеті жоқ, жаңылыспаңыз. Елу жыл бойы біз сионистік қауіпті үнемі өрбуін көрдік. Соғыс уақытында колониялық держава берген қарапайым уәдеден Израиль отанымыздың құнды бір бөлігін жасап алды, біздің халқымызды қастандықпен шабуылдармен қорқытып, 1949 жылдан бері араб елдері бірде-бір рет бұзбаған бітім сызығынан өтті. Ал енді олар бізге соғыс ашуға және тіпті әлемге соғыс ашуға дайын екенін жасырмай айтуда, олардың заңсыз пайдасын сақтап қалу үшін. Соғыс 5 маусымда басталғаннан кейін Ирак АҚШ-пен дипломатиялық қарым-қатынасты үзіп, мұнай жөнелтулерін тоқтатты, АҚШ ұшақтарының Ирак аумағынан өтуіне рұқсат бермеді және АҚШ тауарларына бойкот жариялады. Пачачи кейіннен алты күндік соғысты аяқтаған бейбіт келісімді «Израильге толық капитуляция» деп айыптады. Ол өзінің мемуарларында 1967 жылғы арабтардың жеңілісін «мен ешқашан толыққанды жазыла алмаған қасіретті оқиға» деп сипаттады. Ол 1967 жылдан 1969 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкіл қызметін екінші рет атқарды. Баас партиясы 1968 жылдың шілдесінде төңкеріс арқылы билікке келді, Пачачиның мәлімдемесіне сәйкес, бұл төңкеріс Иракты Гамаль Абдель Насерден алшақтату мақсатымен ЦРУ тарапынан қолдау алған. Пачачи 1969 жылдың қаңтарында «мен өзім бөлісе алмайтын құндылықтарға ие болған режимді ұсынуды моральдық тұрғыдан дұрыс емес деп ойладым» деп түсіндірген себептермен қызметінен кетті. Біріккен Ұлттар Ұйымында ол сионизмді қабылдамауымен және Кувейтті мойындамауымен есімдері сақталды. Ол 1971 жылы Иракты тастап кетті.

Eventually, in 1950, he was appointed assistant director of the Political Department in the Iraqi Ministry of Foreign Affairs and continued to work in the Foreign Service over the next eight years. In 1958, the union of Egypt and Syria was led by Gamal Abdel Nasser and the United Arab Republic was founded. Pachachi had been a vocal supporter of Nasser, particularly during the Suez War in 1956 although official Iraqi government policy at the time was aligned with the British against him. On his attraction to the Egyptian leader he wrote in his memoir "My feelings about Egypt and Jamal Abdul Nasser had deep rooted origins. In the first place I shared my father's belief that Egypt was the most important Arab country and that Iraq should at all times should have the best relations with her. My father, in and out of power, consistently called for the closest ties with Egypt. It cost him his political career in 1950. He remained very close to Abdul Nasser and supported him during the fateful days of the Suez War. Being a fervent Arab nationalist, I was naturally attracted by Nasser's call for Arab unity, and during the Suez crisis I supported him without reservation. I admired Abdul Nasser because he personified more than anyone, the idea or Arab unity and seemed the only leader capable of achieving it." It was for this reason he was not trusted by Prime Minister Nuri as Said and deemed to be a Nasserist. On 13 July 1958 he was dismissed and removed from the Iraqi Foreign Service due to his pro Nasserite positions. The very next day was the 14 July Revolution led by Abdul Karim Qassim. The Hashemite monarchy and Nuri as Said were overthrown. Pachachi was promptly appointed Iraq's Permanent Representative to the United Nations in 1959 by Qassim's revolutionary regime. During this time Iraq formed a close relationship with the Soviet Union led by Nikita Khrushchev. Under Qassim, Iraq was a founding member of the Non Aligned Movement in 1961 and Pachachi met with founding leaders Josep Broz Tito, Kwame Nkrumah, Jawaharlal Nehru, Fidel Castro, and Sukarno as a representative of his country. During his time at the United Nations he also met with well known figures such as Patrice Lumumba and Malcolm X. The Qassim regime recognised the People's Republic of China and Pachachi argued very strongly for their inclusion at the United Nations. Despite the brutal 1963 coup which removed Qassim from power in Iraq, Pachachi remained the representative at the United Nations. Pachachi wrote extensively about his time at the UN in his memoir, Iraq's Voice at the United Nations: 1959 1969. He expressed his dismay at the influence of the Zionist lobby over western media and speculated on the reasons for the support displayed for Israel. "The press of many Western countries abound with news commentaries and photographs extolling Israel's achievements and exploits, and scarcely hiding the perverse and malicious pleasure felt at the new tragedy that has befallen the people of Palestine. What can the meaning of all this be? Perhaps, in due course, some introspective and compassionate minds in the West might invest some time in soul searching to analyse this curious phenomenon of Western, almost tribal, jubilation at Arab agony. Can it be that the temporary triumph of Zionist arms offers emotional compensation to some sections of the Western public for the post Second World War retreat of Western colonialism before the advancing tide of Afro Asian nationalism? Indeed, can we forget that Zionism is in fact chronologically the last wave of European demographic displacement at the expense of an Afro Asian people?" Following the announcement of his departure from the United Nations in December 1965, Pachachi was presented with a plaque by the Palestine Liberation Organization (PLO) "in recognition and appreciation of his dedication to and distinguished services for Palestine in the United Nations." The PLO was considered by the United States and Israel to be a terrorist organization until the Madrid Conference in 1991 but has enjoyed observer status at the United Nations since 1974. Pachachi was then appointed Foreign Minister of Iraq in 1965 by President Abdul Salam Arif; he stated the belief that his appointment to this position was at the behest of Gamel Abdel Nasser. Pachachi served as the Foreign Minister of Iraq during the Six Day War with Israel and on the eve of conflict at the 1345th meeting of the United Nations Security Council on 31 May 1967, he announced:

"We shall defend ourselves whatever the cost and however long and difficult the struggle may be. We are prepared to use every tool at our disposal. The conflict will be total and uncompromising. The day before I left Baghdad, my government decided to deny our oil resources to any state which takes part in or supports the Israeli aggression against the Arab states. We have invited all other Arab oil producing and exporting countries to meet with us and co ordinate our positions. This must prove that our people are prepared to bear any hardship and accept any sacrifice. But there will be no retreat. Make no mistake about that; make no miscalculations. For fifty years we witnessed the Zionist peril steadily advancing. From a mere promise given by a colonial power in time of war, Israel was able to carve for itself a precious part of our homeland, continually threatening and trying to intimidate our people with murderous attacks across the armistice lines which the Arab countries have not crossed once since 1949 but which the Israelis have crossed with their armies twelve times. And now they are not hesitating to threaten to unleash war on us, and maybe on the world, in order to keep their ill gotten gains." Following the outbreak of war with Israel on 5 June, Iraq severed diplomatic relations with the United States, suspended oil shipments, refused to permit U. S. aircraft to overfly Iraq, and announced a boycott of U. S. goods. Pachachi later denounced the ceasefire which ended the Six Day War, dismissing it as a "complete surrender to Israel." In his memoirs Pachachi described the Arab defeat in 1967 as "a traumatic experience from which I never really recovered." He then served as Permanent Representative to the UN for a second time from 1967 to 1969. The Ba'ath Party came to power in July 1968, in a coup which Pachachi claimed was supported by the CIA, in an effort to distance Iraq from Gemal Abdel Nasser. Pachachi resigned from his post in January 1969 because as he put it "I felt it was morally wrong to represent a regime whose values I don't share." At the United Nations he was remembered for his rejections of Zionism and his refusal to recognise Kuwait. He then left Iraq in 1971.

БАӘ-дегі елшілікті және дипломатиялық мансап

Ол тәуелсіздік алған Абу-Дабиге жер аударылды. Шейх Зайед Пачачини Әбу-Даби әмірлігінің алғашқы үкіметінде Мемлекеттік министр етіп тағайындады; ол 1971 жылдың 1 шілдесінде лауазымына кірісті. 1971 жылдың 2 желтоқсанында Біріккен Араб Әмірліктері құрылған кезде Пачачи дереу Нью-Йоркке ұшып, БАӘ-нің Біріккен Ұлттар Ұйымына қабылдануына қатысты өтінішін тапсырды. Пачачидің Ирактың сыртқы істер министрі және БҰҰ елшісі ретіндегі ұзақ қызметінің арқасында БҰҰ-да көптеген әріптестері мен байланыстары болды. "Мен Қауіпсіздік Кеңесінің екі маңызды тұрақты мүшесі – Қытай мен Кеңес Одағын біздің өтінішімізге вето қоймауға көндіруім керек екенін түсіндім", – деп еске алды ол. "Ол кезде БАӘ құруға қарсы болған Йеменнің оңтүстігіндегі Коммунистік партиямен жақын байланыстар болды", – деді ол. "Сондықтан мен олармен ұзақ әңгімелесіп, БАӘ-нің коммунизмге қарсы одақтарға қосылмайтынына, ешқандай шартты міндеттемелерге баймайтынына және бейтарап елдер қатарына қосылатынына сендірдім". 1973 жылы АҚШ-тың қазан айындағы соғыста Израильге көрсеткен әскери қолдауына жауап ретінде БАӘ мұнай эмбаргосын салды, одан кейін басқа араб мұнай өндіруші елдері де осы қадамды жасады, ал Пачачи шейх Зайедтің Копенгагендегі Еуропалық саммиттегі хабарын жеткізу үшін өкілі ретінде таңдалды. "Біз оларға эмбаргоның себебі АҚШ-тың Израильге көрсеткен ауқымды әскери көмек екенін айттық және палестиналықтар үшін әділдік пен 1967 жылғы соғыста оккупацияланған араб территорияларынан Израиль әскерлерінің толықтай шығарылуы негізіндегі жанжалды шешуді талап еттік", – деді ол. Пачачи 1974 жылы БАӘ азаматтығын алды және «Абу-Даби Ұлттық Мұнай Компаниясы» (Adnoc), «Абу-Даби Инвестициялық Орталығы» (Adia) және «Абу-Даби Экономикалық Даму Қоры» сияқты ұйымдардың директорлар кеңесінде қызмет етті. Ол сондай-ақ Абу-Дабинің Атқарушы Кеңесінің мүшесі және Бас Жобалар Комитетінің төрағасы болды.

2003-2004 жылғы оқиғалар

2003 жылдың ақпан айында ол Джордж Буш әкімшілігінің сыртқы саясатындағы «жұмсақ» саясатты ұстанатындарды «ционистік лобби» деп сипаттады. Пачачи Вашингтонның пайдасына Таяу Шығыстың картасын қайта сызу және Бағдадта американдық әскери әкімшілік құру жоспарларын жоққа шығарды. «Бұл мәлімдемелер Саддам Хусейнді құлату арқылы арабтар Израильмен келісімге келеді деп ойлайтын АҚШ-тағы сионистік лоббиден шыққан. Бұл ақымақтық, себебі егер Иракта демократиялық режим құрылса, онда Израильге деген жеккөрушілік күшейе түседі. Бұл лобби Ахмад Чалабидің мен Иракта қандай да бір рөл атқаруымға қарсы болуын қамтамасыз етіп отыр», - деді Пачачи. Америка-Израиль іскерлік кеңесінің қолдауын іздеген Чалабиден өзгеше, Пачачи Ирак пен Израиль арасында ешқандай қарым-қатынас болмайтынын айтты, себебі бұл ирактықтардың мүдделеріне қайшы келеді. 2003 жылдың 15 ақпанында АҚШ президенті Джордж Буштың сөздерін жазған Дэвид Фрум, өзінің «жамандық осі» туралы баяндамасын жазған ол, Пачачиді «ескі үлгідегі пан-арабист» деп сипаттады. Фрум: «Мырза Пачачи 80 жастан асып, көп жағынан алаңдатарлық фигура – ол үш онжылдық бойы Кувейтті Иракқа қосуды жақтады», - деді. 2003 жылдың 24 ақпанында АҚШ қорғаныс министрінің орынбасары Джед Баббин Пачачиді «АҚШ-қа қарсы ұстанымдағы сексен жастағы араб ұлтшылы» деп сипаттады, сондай-ақ: «30 жыл бойы Пачачи Кувейт Ирактың бір бөлігі екенін және тәуелсіздікке құқығы жоқ екенін айтты. Енді ол Буш әкімшілігінің «жұмсақ» саясатты ұстанатындарын «ционистік лобби» деп атап айтады. Пачачиге жаңа Иракта рөл беру Иран мұллаларының біреуін шақырумен тең». Пачачи Иракқа басып кіру мен оны оккупациялауға қарсы болды және Саддам Хусейнге соғыстан және ирак халқының азаптарынан құтылу үшін соңғы сәтте БАӘ ұсынған елден кету келісімін жасауға қатысты. Мұхаммед бин Зайед Аль Нахайянның айтуынша, Саддам шапқыншылықты тоқтату және Иракта алты ай ішінде сайлау өткізу үшін ұсынысты қабылдады; алайда, шапқыншылыққа барып жетті. 2003 жылдың ақпан айында Пачачи АҚШ тағайындаған алты мүшелі басшылық кеңесіндегі орынды қабылдаудан бас тартты. Пачачи Баас режимі құлатылғаннан кейін АҚШ фирмаларына келісімшарттар беру процесіне қарсы шығып, АҚШ-тың азаматтық билігінің сайланған ирак үкіметінің мақұлдауысыз қайта құру келісімшарттарын беру жоспары үшін Вашингтонды сынады. 2003 жылдың сәуірінде АҚШ үкіметі Бехтель корпорациясына Ирактың электр, су және кәріз жүйелерін қайта жаңғыртуға, сондай-ақ әуе және теңіз порттарын жөндеуге көмектесу үшін 680 миллион долларлық келісімшарт берді. Пачачи бұл шешімді былай деп сынады: «Ешкімнің де Иракты міндеттемелер мен шығындарға тартуға құқығы жоқ, тек Ирак үкіметі ғана мұны істей алады. Сондай-ақ, парламент келісімдерді бекітуі тиіс». Көп ойланғаннан кейін Пачачи 2003 жылдың шілдесінде 80 жасында Ирактың Басқару кеңесінің (ИБК) құрамына кіруге келісті. CounterPunch журналының журналисі Эндрю Кокберн ИБК-ға қатысты былай деді: «Менің ойымша, құрметке лайық адам – Аднан Пачачи. Бағдадқа көшіп келгеннен бері ол үйлерді тартып алғанда, жалға ақы төлеуді талап еткен жалғыз адам болды. Ол әрқашан адалдығын көрсетіп келеді». Басқару кеңесі құрылғаннан кейін Джоэл Моубрей National Review журналында «Пачачи терроризммен тығыз байланысы бар адамдардың бірі. Пачачи 1960 жылдары Ирактың сыртқы істер министрі болған кезде палестиналық террористердің бірінші буынына өте жақын болды. Баас партиясы билікке келгеннен кейін Пачачи 1969 жылы Бағдадта яһудилерді асып өлтіруді айыптаудан бас тартты». Пачачиді сондай-ақ ЦРУ-дағы Таяу Шығыс маманы Реуэль Марк Герехт «30 жыл бұрынғы склероздық пан-арабизмнің сюрреалистік үлгісі» деп айыптады. Нью-Йорк Таймс газетінің журналисі Джудит Миллер Пачачидің Ирактың басқарушы кеңесіне кіруін «дипломатиялық қасақаналық» деп бағалап, оның саяси процеске араласуы «осы соңғы кезеңде саяси жағынан кері әсерін тигізеді және Құвейтті, кез келген шығанақ соғысындағы операциялардың негізгі базасын аластатуы мүмкін» деп мәлімдеді. Американдық Enterprise Institute (AEI) институтының сыртқы және қорғаныс саясаты жөніндегі вице-президенті Даниэль Плетка да Пачачидің ИБК-ге кіруін «өте өкінішті» деп айыптады. Пачачи АҚШ әскерін Фаллужаның бірінші шайқасында, «Абайлы шешім» операциясы деген кодпен айыптап, соғыс қылмыстары жасады. 2004 жылдың сәуірінде АҚШ-тың әскери операциялары кезінде ол АҚШ әскерлерінің әрекеттері «заңсыз және мүлдем қабылдауға болмайтын» деп ашуланып, оларды «Фаллужа тұрғындарына жаппай жазалау шараларын қолдануда» айыптады, бұл Төртінші Женева конвенциясы бойынша соғыс қылмысы болып табылады. 2004 жылдың 14 мамырында Американдық Enterprise Institute институтының өкілі Майкл Рубин Чалабиді Пачачиден артық көретінін айтты: «Чалаби даулы тұлға болуы мүмкін және сынға ұшырайтын нәрсе, бірақ Муктада әс-Садр және Абдул Азиз Хаким сияқты тұлғалардың айырмасында, Чалаби әрқашан наразылығын бейбіт түрде білдірді. Аднан Пачачи сияқты, ол ешқашан көрші мемлекетті жоюға шақырмады немесе АҚШ-ты айыптамады». 2004 жылдың 29 мамырында Пачачи 2003 жылғы Иракқа басып кіру туралы айта келіп: «Америкалықтар дамылмаған елге басып кірді деп ойлады, аз қарсылық күтеді және гүлдермен қарсы алады деп күтті. Америкалықтар ирактықтардың патриот екенін, ата-бабалары сияқты елдерін қорғайтынын тез түсінді. Біз ұзақ тарихы бар білімді халық және мәдениетті халықпыз. Америкалықтар Иракта тапқан инфрақұрылымды да күтпеді. Олар таң қалды. Саддам Хусейн сияқты диктатор мұнай кірісінің үлкен бөлігін инфрақұрылымдық жобаларға, мысалы, тас жолдарға, заманауи суару каналдарына және өнеркәсіптік кәсіпорындарға салғанын түсіне алмады, мұндай нәрсе кез келген елде кездеспейді. Теңізшілер бұл жаңа шындықтан қыңырды, сондай-ақ жедел жеңіске жетпеуінен және жалғасып жатқан қарсылықтан. Бұл сондай-ақ американдық түсінікке де нұқсан келтірді, яғни егер дұрыс және сенімді түсінік болған болса. Әлемдегі ешбір халық оккупациямен өмір сүргісі келмейді, ал біз, ирактықтар да басқаша емеспіз». Пачачи Абу-Грейб түрмесіндегі азаптаулар мен түрмедегі зорлық-зомбылық туралы да пікір білдірді: «Ирактықтардан қандай реакция күтесіз? Жасы мен кәсібіне, саяси көзқарасына қарамастан, біздің барлығымыз осы қатыгездіктерге қорқынышпен және ашумен қарап отырмыз. Үйлерді тінткен кезде американдықтардың қатал тәсілдері туралы бұрыннан естіген едім. Алайда, қазірге дейін анықталған азаптаулар мен адам құқықтарының бұзылуларының қорқынышты ауқымына мен толығымен таң қалдым. Мен ғана емес, барлық ирактықтар қылмыскерлер мен оларды қолдағандарды қатаң тергеуге және жазалауға талап етеді. Біз мұндай қатыгездіктер мүлдем тоқтатылуын қамтамасыз етуіміз керек. Болған оқиғаны өзгерте алмаймыз, ал ұзақ мерзімді психологиялық салдары болжай алмаймыз». 2004 жылдың 1 маусымында ол БҰҰ елшісі Лахдар Брахиминің Ирак Уақытша үкіметінің президенті болуына ұсынылғаны хабарланды. Ол бұл қызметтен бас тартқанын жариялады, себебі «Менің американдықтардың таңдауы болғанымды айыптады. Мен өзімнің беделім мен ар-намысымды сақтау үшін бұл ұсыныстан бас тартуға тиіспін. Менің өмірімнің барлық кезеңінде араб құқықтары үшін күрескен мені американдықтарға жақын деп көрсетуге тырысу ғана емес, бұл әділетсіз. Бұл мен үшін шынымен қорлау». Кейін Пачачи жұмыстан бас тартуға Чалаби басшылық еткен «нашар қастандық» себеп болғанын мәлімдеді. Ол: «Мен АҚШ-тың таңдаған үміткері екенім туралы көптеген дұрыс емес ақпараттар бар. Бұл шындықтан алыс». Пол Бременер өзінің естеліктерінде президент Буштің өзі Гази әл-Яварды президенттікке тағайындауды ұсынғанын айтты...

In February 2003 he reportedly described the George W. Bush administration's foreign policy hawks as a "Zionist lobby". Pachachi dismissed US plans to redraw the map of the Middle East to benefit Washington and set up an American military administration in Baghdad. "These statements come from the Zionist lobby in the United States which thinks that overthrowing Saddam Hussein will bring Arab reconciliation with Israel. That is stupid because if a democratic regime is created in Iraq, it will display greater hatred for Israel. This lobby is opposed to me playing any role in Iraq, through the instigation of Ahmad Chalabi," Pachachi said. Unlike Chalabi, who had sought the support of the American Israel Public Affairs Committee, Pachachi said there would not be any relations between Iraq and Israel, as this would be antithetical to Iraqi interests. On 15 February 2003, David Frum, a speechwriter for US President George W. Bush, who authored his “axis of evil” speech, described Pachachi as "an old fashioned pan Arabist.” Frum stated “Mr. Pachachi is more than 80 years old and in many ways a very disturbing figure – for three decades he advocated the annexation of Kuwait to Iraq." On 24 February 2003, Jed Babbin the United States Deputy Undersecretary of Defense described Pachachi as "an octogenarian Arab nationalist hostile to the U. S." going on to state that "For 30 years, Pachachi insisted that Kuwait was part of Iraq, and not entitled to independence. Now, he refers to Bush administration hawks as a 'Zionist lobby'. Offering Pachachi a part in the new Iraq makes as much sense as inviting in one of the Iranian mullahs." Pachachi had strongly opposed the invasion and occupation of Iraq and was involved in creating an exile deal that the UAE offered Saddam Hussein in a last minute effort to avoid the impending war and suffering of the Iraqi people. Saddam allegedly accepted the offer to try to halt the invasion and bring elections to Iraq within six months, according to Mohammed bin Zayed Al Nahyan; however, the invasion still went ahead. In February 2003, Pachachi refused a seat on the US appointed six member leadership council set up at a meeting of major opposition groups in the Kurdistan Region of northern Iraq. Pachachi vocally opposed the process of awarding out contracts to US firms after the ousting of the Ba'ath regime and criticised Washington over the plans for a US led civilian authority to hand out reconstruction contracts without the approval of an elected Iraqi government. In April 2003, the US government awarded the Bechtel Corporation a $680 million contract to help rebuild Iraq's power, water and sewage systems as well as repair air and sea ports, Pachachi slammed this decision saying "No one has the right to commit Iraq to obligations and costs, only an Iraqi government can do that. A parliament should also endorse the agreements." After much deliberation Pachachi agreed to be part of the Iraqi Governing Council (IGC) in July 2003 at the age of 80. The CounterPunch journalist Andrew Cockburn commented on the IGC: "I think one person who deserves credit is Adnan Pachachi. From the beginning when they moved into Baghdad and seized nice houses, he was the only one that insisted on paying rent. He has always exhibited integrity." Following the establishment of the Governing Council, Joel Mowbray wrote in the National Review "Pachachi is one of a number of people with uncomfortably tight ties to terrorism. When he was the foreign minister of Iraq in the 1960s, Pachachi was very close to the first generation of Palestinian terrorists. And after the Baath Party had come to power, Pachachi refused to condemn the hanging of Jews in Baghdad in 1969." Pachachi was also denounced by a Middle East specialist at the CIA, Reuel Marc Gerecht, as "a surreal specimen of sclerotic Pan Arabism from 30 years ago." The New York Times journalist Judith Miller dismissed the inclusion of Pachachi in the Iraqi Governing Council as a "diplomatic flap", claiming that his involvement in the political process "at this late stage would backfire politically and could alienate Kuwait, an essential base of operations in any gulf war." Danielle Pletka, vice president for foreign and defense policy studies at the American Enterprise Institute (AEI), also denounced the inclusion of Pachachi in the IGC as "very disappointing". Pachachi accused the US military of war crimes during the First Battle of Fallujah which was codenamed Operation Vigilant Resolve. In April 2004, during the US military operations in the city, he spoke out angrily claiming the actions taken by US forces were "illegal and totally unacceptable" he also accused them of "inflicting collective punishment on the residents of Fallujah" which is a war crime under the Fourth Geneva Convention. On 14 May, Michael Rubin of the American Enterprise Institute made clear his preference for Chalabi over Pachachi, writing "Chalabi may be a controversial figure and a lightning rod for criticism, but unlike figures like Muqtada al Sadr and Abdul Aziz Hakim, Chalabi has always voiced his dissent peacefully. Unlike Adnan Pachachi, he has never called for the elimination of a neighboring Arab state or condemned the United States." On 29 May 2004, Pachachi said, referring to the 2003 invasion of Iraq, "The Americans thought they were marching into an underdeveloped country, expecting to face little resistance and be welcomed with flowers. The Americans quickly realized that the Iraqi is a patriot, one who defends his country, just as his ancestors have done for thousands of years. We are an educated people with a long history, and we are a cultured people. The Americans also did not expect the infrastructure they found in Iraq. They were surprised. They couldn't understand that a dictator like Saddam Hussein had invested a large share of oil revenues in infrastructure projects, such as highways, modern irrigation canals and industrial plants, which one doesn't find in just any country. The marines were confused by this new realization, as well as by their failure to achieve a swift victory and by the ongoing resistance. It also confounded the American concept, that is, if a sound and credible concept ever existed. No people in the world wishes to live with occupiers, and we Iraqis are no different." Pachachi also commented on the Abu Ghraib torture and prisoner abuse "What kind of reaction do you expect from the Iraqis? Regardless of age, profession and political affiliation, we are all horrified and furious about these atrocities. I had already heard about the brusque approach taken by the Americans during house searches early on. However, I was completely taken aback by the gruesome scope of the torture and human rights violations that have now come to light. Not just I, but all Iraqis demand a tough investigation and punishment of the perpetrators and the people behind them. We also need guarantees that such atrocities will cease once and for all. What has happened cannot be undone, and the long term psychological consequences are unforeseeable." On 1 June 2004, he was reportedly nominated to be the President of the Iraqi Interim Government by UN Envoy Lakhdar Brahimi. He chose to decline the post publicly, stating that he turned down the position "because I was accused of being the choice of the Americans. I had to refuse this offer, in order to preserve my reputation and my honor. Trying to portray me as a little soft on the Americans when I have been struggling for Arab rights all my life is not only false, it is unfair. I find it really insulting." Pachachi later claimed he was forced to turn down the job because of a "shabby conspiracy" led by Chalabi. He said "There is a great deal of disinformation that I was the preferred candidate of the US. Nothing could be further from the truth." Paul Bremer in his memoirs indicated that Presidentr Bush himself urged the appointment of Ghazi al Yawar as President of the Iraqi Interim Government, as Bush "had been favorably impressed by Ghazi's open thanks to the Coalition for overthrowing Saddam and by his determination to continue the process to sovereignty and eventual democracy." Brahimi promptly announced his resignation as UN Envoy, resulting from "great difficulties and frustration experienced during his assignment in Iraq." He expressed serious disappointment and frustration about his role stating "Bremer is the dictator of Iraq, He has the money. He has the signature. I will not say who was my first choice, and who was not my first choice. I will remind you that the Americans are governing this country."

2005 жылдан кейінгі саяси қызметі

Пачачи 2005 жылғы қаңтарда өткен Ирактың заң шығарушы сайлауында қатысу үшін Тәуелсіз демократтар жиналысы (оның партиясы – Демократиялық орталықшыл бағыт кірді) деп аталатын үміткерлер тізімін құрды. Сайлауға дейін Пачачи АҚШ-ты 30 қаңтарда сайлауды өткізуге талап ету арқылы Ирактың ішкі істеріне араласып жатыр деп айыптады. Сунни араб саяши және діни лидерлері, оның ішінде Пачачи, елдегі зорлық-зомбылық еркін сайлау өткізуге мүмкіндік бермейтінін айтып, алты айға кейінге жылжытуды сұрады. "Таң қалдыратын нәрсе – барлық нәрседе келіспейтін Америка мен Иран 30 қаңтарда сайлау өткізу мәселесінде келісімге келді", – деді Пачачи журналистерге. "Бұл күнді кейінге жылжыту немесе сақтап қалу туралы АҚШ, Иран немесе басқа да елдердің сөйлеуіне қақысы жоқ. Біздің бұл мәселеге шетелдік мемлекеттердің пікір білдіруіне тырысуымыз қатты ренжітеді. Келісімге өзара қол жеткізуге тырысайық, себебі сыртқы араласу келісімге келуге кедергі келтіруі мүмкін". 2005 жылдың мамырында ол: "Бұл елдегі ахуал өте ауыр, қауіпсіздік жағдайы нашар, қызметтер жоқ дерлік, ең қажетті заттар жетіспейді. Иракта кең таралған жемқорлық пен өзімшілдік, ал конголық саяси элита одан да жаман". 2005 жылғы желтоқсан сайлауында ол бұрынғы премьер-министр Аяд Аллави басқаратын тізімнің мүшесі болып сайланды. Араб саяси дәстүріне сәйкес, Пачачи 2005 жылдың сәуір айында Ирак Ұлттық Ассамблеясының бірінші сессиясын ең үлкен мүше ретінде ашты. 2010 жылғы наурыз айындағы парламенттік сайлауда Пачачи Аллавидің "Ирак тізімі" партиясынан қайтадан үміткер болды. Ол сайлаудың адалдығына қатысты үлкен алаңдаушылық білдірді: "Сайлаушыларды қорқыту туралы көптеген хабарлар бар, сайлауды бұрмалауға әрекеттер болуы мүмкін". Пачачи үкіметтің жеті миллионнан астам қажетсіз бюллетеньдерді басып шығарғанын, бұл алаяқтық жоспары болуы мүмкін екенін айтты. 2011 жылдың тамызында ол: "Ирак армиясының нашарлап бара жатқан жағдайынан және Ирактың әскери күшін жоюдан ең көп пайда тапқандар – Иран мен Израиль. Қазіргі таңда Иранның ықпалына қарсы тұру да, Израильдің аймақтағы саясатын тежеу де мүмкін емес". 2012 жылғы желтоқсанда Пачачи Al Arabiya телеарнасына: "Ирак сәтсіз мемлекетке айналды және революцияға мұқтаж" деді, сондай-ақ: "Араб көктемі Иракты өткіріп кеткеніне жүрегім ауырып тұр. Режимдерді құлатқан өзгерістердің желдері елге жетпеді". Ол елдің қазіргі ахуалына және ішкі сектанттыққа АҚШ-тың басып кіруін кінәлады: "Америкалықтар ирактықтардың сектанттық және этникалық ортаға байланысты бөлінгенін және саяси ассамблея осы шындықты көрсетуі керек деген сенімдеріне сүйене отырып, сектанттық негіздегі саяси жүйеге жол берді. Бірақ американдықтар түсінбеген нәрсе – Иракта сүнниттер мен шииттер арасында некелер жиі кездесетін". Өмірінде көптеген оқиғаларға куә болған және ең қиын келіссөздерге қатысқан ол, өзінің өкініштерінің бірі – басқа одақтың табысқа жете алмағаны екенін айтады. "Ирак пен Сирия бірігіп, Таяу Шығыстың қуатты ортасы болмағаны өте өкінішті. Оның орнына, осындай ұлы өркениетке және үлкен үміттерге ие екі ұлы мемлекет аймақтың жүрегіне қайғы әкелді", – деді ол.

Pachachi put together a list of candidates called the Assembly of Independent Democrats (his party Democratic Centrist Tendency was included) to contest Iraq's January 2005 legislative election. Prior to the elections, Pachachi accused the United States of interfering in Iraq's affairs by insisting that the 30 January election go ahead on that date. Sunni Arab political and religious leaders, including Pachachi, called for a six month delay arguing that the violence sweeping the country meant a free poll could not go ahead. "The strange thing is that America and Iran, who differ on everything, agree on one issue of holding elections on January 30," Pachachi told reporters. "It is not the business of the United States or Iran or any other country to talk about delaying or sticking to the date. We are very upset by such attempts as foreign states sharing their opinion in this issue. Let us try to agree among ourselves because external attempts might deter any agreement." In May 2005 he commented "The current situation in this country is very serious, the security is terrible, the services are almost non existent the provision of the essentials is extremely inadequate. There is rampant corruption and selfishness the Iraqi political class is only a bit better than that of the Congo." For the December 2005 elections, he was elected as a member of the list headed by former Prime Minister Ayad Allawi. Following Arab political tradition, Pachachi opened the first session of the Iraqi National Assembly in April 2005, as the oldest member elected. At the time of the March 2010 parliamentary election, Pachachi again stood as a candidate on Allawi's Iraqi List. He expressed serious concerns about the credibility of the election: "There have been wide reports of intimidation of voters; there are certain to be attempts at voter fraud." Pachachi suggested that the government could be planning fraud due to its alleged printing of seven million unnecessary ballots. In August 2011 he said "The biggest beneficiaries of the deteriorating conditions of the Iraqi army and the elimination of Iraq's military power are Iran and Israel. As it stands there is no opposition to Iranian influence nor a deterrent to Israel's policy in the region." In December 2012, Pachachi told Al Arabiya that "Iraq is a failed state and in need of a revolution" further lamenting “Sorrow fills my heart that the Arab Spring has skipped Iraq. The wind of change that toppled regimes and rulers didn’t reach the country." He went on to blame the US invasion for the current state of the country and rampant sectarianism within it, stating "The Americans allowed a sectarian based political system due to their beliefs that Iraqis are divided by their sectarian and ethnic background and that the political assembly must represent this truth. What the Americans did not understand was that Iraq long witnessed intermarriage between Sunnis and Shiites." As someone who has witnessed so much, and was involved in some of the most intense negotiations and treaties, he says one of his regrets is not seeing a different union succeed. "It is such a shame that Iraq and Syria did not unite, becoming the powerful heart of the Middle East. Instead, these two great nations, with such a great civilisation and such great hopes, became the heartache of the region," he says.

Өлім

Пачачи 2019 жылдың 17 қарашасында Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Абу-Дабиде қайтыс болды.