Кіріспе

Тартылған корсет кию практикасы

Тартылу (корсетпен жаттығу деп те аталады) – дене пішіні мен қалыбын косметикалық түрде өзгерту немесе дененің қысылуын сезіну үшін, күнделікті тығыз байланатын корсет кию практикасы. Бұл әдіс 19 ғасырдың ортасында Еуропада пайда болды және көп дау тудырды. Тартылудың ең кең таралған кезеңінде, дәрігерлер мен киім реформаторларынан көп қарсылық болды, ал көпшілік оны көбінесе әуесқойлық деп қысым жасады. Сән үрдістерінің өзгеруі, әйелдердің рөліне қатысты қоғамдық өзгерістер және Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардың салдарынан туындаған материалдық тапшылықтардың салдарынан, 20 ғасырдың басында тартылу және корсеттер жалпы түрде сұраныстан қалды.

Тарих

Корсет – батыс киімдерінде шамамен 400 жыл бойы стандартты ішкі киім болды, ол 16 ғасырдың соңында басталып, 20 ғасырдың басына дейін жалғасты. Алайда, корсетті тығыздау практикасы 1827 жылы болаттан жасалған көзшелердің пайда болуынан кейін, 1820-1830 жылдары ғана басталды. Болаттан жасалған көзшелер мен тігістердің қолданылуы киюшілерге киімге зиян келтірмей, корсеттерін айтарлықтай тығыздауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, корсеттер конвейерлік өндіріс арқылы жаппай өндірілген алғашқы киімдердің бірі болды. Бұл жоғары сапалы корсеттерге қолжетімділікті арттырды және бұрын шнурлы «сапырулар» киген орта және төмен таптағы әйелдер енді корсеттерді сатып ала алды. Мұндай жас әйелдерге арналған пансиондарда корсетпен киюді оқыту білім беру жүйесіне енгізілді, студенттерге корсетпен ұйықтауға және белді одан да кішірейтуге үйретілді. Виктория дәуірінің соңғы жылдарында медициналық есептер мен қауесеттер тығыздаудың денсаулыққа қатысты зиянды екенін, тіпті өлімге әкелуі мүмкін екенін көрсетті (Викториялық киімдер реформасына қараңыз). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «Жаңа стиль» арқылы құрылымды, корсетпен жасалған жұлдыз тәрізді белге қайта оралу болғанымен, кейіннен хиппи мәдениетінің қарсылығы болды. Сонымен қатар, танымал фитнес мәдениетінің өркендеуі диета, липосакция және жаттығулар жұқа белге жетудің басты әдістеріне айналды. Корсеттер енді сәнді болмады, бірақ олар бондаж жабдықтары және винил костюмдер сияқты заттармен бірге фетиш әлеміне енді, сондай-ақ Вивьен Вествудтың жұмыстарында көрініс тапқандай, баламалы және подиум модасына да енді. Корсет шеберлері әйелге үнемі кішірейтілген корсеттерді ұсына алатын. «Лондонның сәнді мектебінен» алынған тағы бір естелік, жастарында мектеп оқушылары арасындағы бәсекелестік пен мақтаныш көзі ретінде осы практиканы еске алады, айына шамамен бір дюймге дейін азайғанын, соңында бастапқы өлшемдерінен белді кішірейткенін хабарлайды. Бұл есептердің көпшілігі жасөспірім қыздарды сипаттайды, бірақ бұл процесс үлкен жаста да жүзеге асырылуы мүмкін екенін растайтын деректер де бар, бірақ бұл қиындықтармен байланысты.

Сын

Жапсырма байлау практикасы әртүрлі топтардан сыни пікірлерге ұшырады. Бұл әдет газет карикатуралары сияқты сатирикалық көздерде кеңінен мазақталды, олар бұл тәжірибені жеңілтек, зиянды және тартымсыз деп бейнеледі. Құлдыққа қарсы және тыйым салу қозғалыстарында белсенді болған, көпшілік алдында сөйлеу және саяси науқандарда тәжірибесі бар американдық әйелдер, қозғалыстарын шектемейтін, ақылға қонымды киім киюді жақтады және киді, бірақ корсеттер олардың гардеробының бір бөлігі болды. Әдемі киімді жақтаушылар корсеттер тік, "жақсы келбетті" сақтайды және моральдық және тәртіпті қоғам үшін қажетті физикалық құрылым болып табылады деп мәлімдесе, киім реформаторлары әйелдердің сәні ғана емес, сонымен қатар "еркектердің әйелдерді құл психологиясында тәрбиелеу арқылы оларды бағынышты ету үшін жасаған сөз байласуының нәтижесі" деп мәлімдеді. Олар сәннің өзгеруі әйелдердің қоғамдағы орнын өзгерте алады деп сенді, бұл әйелдерге әлеуметтік мобильділікті, еркектерден тәуелсіздікті және некеге тұруды, жалақыға жұмыс істеу мүмкіндігін, сондай-ақ дене қозғалысын және жайлылықты қамтамасыз етеді. Көптеген дәрігерлер белсенділермен бірге бұл практикаға қарсы шықты. Бір дәрігер Льюис 1882 жылғы "The North American Review" журналында былай деп жазды:

Бұл, корсет киген әйелдердің репродуктивті органдарымен байланысты проблемаларға сілтеме болуы мүмкін, және бұл мәселені жыныстық табулар салдарынан түсіндірудің қиындықтарын көрсетеді. Бұл наразылық корсеттің дизайнында бірқатар өзгерістерге әкелді. Корсеттер мен жапсырма байлауға байланысты қоғамдық денсаулық сақтау бойынша туындаған наразылықтан кейін кейбір дәрігерлер өздері корсетші болуды шешті. Көптеген дәрігерлер пациенттеріне дұрыс кимеген корсеттердің қауіптерін болдырмау үшін корсет киюге көмектесті, ал кейбір дәрігерлер тіпті корсеттерді өздері жасады. Рокси Энн Каплин кеңінен танымал корсет жасаушы болды, ол өзінің күйеуінің, дәрігердің көмегін сұрап, адам анатомиясына құрметпен қарайтын корсеттерді жасады.