Америкалық ойыншық компаниясы: Louis Marx және Компани тарихы

Кіріспе

American Toy Company

Louis Marx and Company – 1919 жылдан 1980 жылға дейін қызмет еткен американдық ойыншықтар өндіруші компаниясы. Олар қалайы ойыншықтар, ойыншық солдаттар, ойыншық қарулар, әрекеттік фигуралар, қуыршақтар, ойыншық көліктер және модельдік пойыз сияқты көптеген түрдегі ойыншықтар жасады. Олардың ең танымал ойыншықтарының қатарында Rock'em Sock'em роботтары, Big Wheel үш дөңгелекті велосипедтері, Disney брендінің қуыршақ үйлері және Gunsmoke сияқты телешоулар негізінде жасалған ойын жиынтықтары бар. Олардың өнімдеріне көбінесе "Бұл – Marx ойыншықтарының бірі, сізде барлығы бар ма?" деген ұранмен белгі қойылатын.

Логотип және ұсыныстар

Маркс логотипі – теміржол өткелінің белгісіне ұқсайтын үлкен Х әрпімен кесілген шеңбердегі "MAR" әріптерінен тұрды. Х әрпі кейде көрінбейтін болғандықтан, Маркс ойыншықтары жиі "Мар" ойыншықтары деп жаңылысқан. Осы атаудың шатасуы себеп болғандықтан, итальяндық Martoys ойыншық компаниясы екі жылдық өндірістен кейін 1976 жылы өзінің атын Bburago деп өзгерткен. Маркс есімі қазір көбінесе ойыншық коллекционерлеріне ғана белгілі болса да, компания әзірлеген бірнеше өнімдер халық мәдениетінде берік танылған, олардың ішінде 1964 жылы ұсынылған Rock'em Sock'em Robots және оның ең көп сатылған спорттық Big Wheel үш дөңгелекті велосипеді, 1970 жылдардағы ең танымал ойыншықтардың бірі. Шындығында, 1969 жылы пайда болған Big Wheel Ұлттық Ойыншықтар Даңқында сақталған. Маркс ойыншықтарына қалайыдан жасалған ғимараттар, қалайы ойыншықтар, әскерлер, ойын жиынтықтары, ойыншық динозаврлар, механикалық ойыншықтар, ойыншық мылтықтар, әрекеттік фигуралар, қуыршақтар, қуыршақ үйлері, ойыншық көліктер мен жүк көліктері, сондай-ақ HO және O масштабты пойыздар кірді. Маркс балаларға арналған теріс машиналардың бірнеше модельдерін де жасады. Маркстің арзан ойыншықтары он центтік дүкендерде кең таралған, ал оның үлкен, қымбат ойыншықтары, әсіресе Рождество маусымында, Eaton's, Gamages, Sears, W. T. Grant, Montgomery Ward, J. C. Penney және Spiegel сияқты каталогтар мен универмагтар үшін маңызды тауарлар болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Америкада Kresge's және Woolworth's компаниялары Маркспен жыл сайын кем дегенде 1 миллион долларлық тапсырыс беруі әдеттегі жағдай болды.

Тарих

1919 жылдың тамызында Нью-Йорк қаласында Луи Маркс және оның інісі Дэвид компанияның негізгі мақсаты – "тұтынушыға аз ақшаға көбірек ойыншық беру" болды және "сапа келіссөздерге жатпайды" деп баса айтты. Осы екі құндылық компанияны өте сәтті етті. 1894 жылы туған Маркс, Фердинанд Штраусспен жұмыс істегеннен кейін, өндіріс қуаты жоқ дистрибьютор болды. Алғашқы бірнеше жыл бойы барлық өнімдер сырттан тапсырыспен жасалды. Маркс делдал ретінде ақша жинады, қолда бар өнімдерді зерттеді, оларды берік, бірақ арзан етудің жолдарын тапты, содан кейін сатуды аяқтады. Бұрынғы жұмыс берушісі Штраустан Alabama Coon Jigger және Zippo the Climbing Monkey есімді екі ескі қалайы ойыншыққа қажетті құралдарды сатып алуға жеткілікті қаражат жиналды. Маркс бұл ойыншықтарды сәл өзгерткеннен кейін екі жыл ішінде сегіз миллионнан астам данасын сата отырып, хитке айналдыра алды. Тағы бір табысқа жеткені – "Тышқан оркестрі", онда пианино, скрипка, барабан және дирижерлік қызмет атқаратын қалайы тышқандар болды. Маркс ойыншықтың табысты болуы үшін қажетті алты қасиетті атап өтті: таныс болу, тосынсыру, шеберлік, ойын құндылығы, түсініктілік және беріктік. 1922 жылы Луи мен Дэвид Маркс екеуі де миллионер атанды. Бастапқыда Маркс бірнеше түпнұсқа ойыншықты бағалап, олардың сәтті болатынын болжап, бәсекелестерге қарағанда арзанрақ өндірді. Мысалы, йо-йо: кейде Маркс бұл ойыншықтың авторы деп қате айтылса да, компания өзінің нұсқасын тез арада нарыққа шығарды. 1920 жылдары Маркс йо-йоларының 100 миллионға жуығы сатылды. Көптеген компаниялардан айырмашылығы, Маркс кірісі Ұлы депрессия кезінде өсті, Пенсильвания, Батыс Вирджиния және Англияның экономикалық қиындыққа тап болған өнеркәсіптік аймақтарында өндіріс орындары құрылды. 1937 жылы компанияның активтері 3,2 миллион доллардан асты (2005 жылы 42,6 миллион доллар), ал қарызы 500 000 доллардан асты. 1937 жылдың қазан айында Лондон газеті оны "Әлемнің ойыншықтар патшасы" деп жариялады. 1938 жылы Маркс Дадлидегі зауытта 500 жұмысшыны, ал американдық зауыттарда 4000 жұмысшыны жұмысқа алды. 1950 жылдары Маркс әлемдегі ең ірі ойыншық өндірушісі болды. 1946 жылдың қаңтар айында Fortune журналы оны 1941 жылы кем дегенде 20 миллион доллар сатуды қамтамасыз еткен "Ойыншықтар патшасы" деп жариялады, ал 1955 жылы Time журналында жарияланған мақала да Луи Марксты "Ойыншықтар патшасы" деп атады, сол жылы компанияның сату көлемі 50 миллион долларға жуық болды. Маркс журналдың басты мақаласы болды, оның суреті мұқабада орналасқан. Маркс алғашқы болып Ойыншықтар индустриясының Даңқ залына енгізілді, ал оның тақташасында ол "ойыншықтар индустриясының Генри Форды" деп жазылған. Өзінің өркендеген кезеңінде Луи Маркс және Компания АҚШ-та үш өндіріс орнын иеленді: Эри, Пенсильвания, Жирард, Пенсильвания және Глен-Дейл, Батыс Вирджиния. Эри зауыты ең көне және ең ірісі болды, ал 1934 жылы Girard Model Works сатып алынуымен құрылған Жирард зауыты ойыншық пойыздар, ал Glen Dale зауыты ойыншық көліктер өндірді. Сонымен қатар, Маркс шетелде көптеген зауыттарды басқарды, ал 1955 жылы АҚШ-та сатылған ойыншықтың бес пайызы Жапонияда жасалды. 1952 жылы Маркс компаниясының тізілімінде Мексика, Лондон (Англия), Суонси (Уэльс), Дурбан (Оңтүстік Африка), Сидней (Австралия), Торонто (Канада), Сан-Паулу (Бразилия) және Париж (Франция) қалаларындағы операциялар көрсетілген. 1959 жылы американдық ойыншықтарға сұраныс жылына миллиард долларға жетті. Маркс Нью-Йорк қаласының солтүстігіндегі Скарсдейлдегі бай маңдағы 20,5 акр жерінде байлығын пайдаланды. Мүліктің құрамына 25 бөлмелі грузин стиліндегі сарай, жылқылары үшін қора және тұрақ және басқа да ыңғайлы жағдайлар кірді. Ол 1982 жылы қайтыс болғаннан кейін, мүлікті 29 үй салу үшін құрылыс салушы сатып алды.

Founded in August 1919 in New York City by Louis Marx and his brother David, the company's basic aim was to "give the customer more toy for less money," and stressed that "quality is not negotiable" – two values that made the company highly successful. Initially, after working for Ferdinand Strauss, Marx, born in 1894, was a distributor with no manufacturing capacity. All product production would have to be contracted out for the first few years. Marx raised money as a middleman, studying available products, finding ways to make them durable but less expensive, and then closing sales. Enough funding was raised to purchase tooling from previous employer Strauss for two obsolete tin toys – the Alabama Coon Jigger and Zippo the Climbing Monkey. With subtle changes, Marx was able to turn these toys into hits, selling more than eight million of each within two years. Another success was the "Mouse Orchestra" with tinplate mice on piano, fiddle, snare, and one conducting. Marx listed six qualities he believed were needed for a successful toy: familiarity, surprise, skill, play value, comprehensibility and sturdiness. By 1922, both Louis and David Marx were millionaires. Initially, Marx reevaluated and produced a few original toys by predicting the hits and manufacturing them less expensively than the competition. The yo yo is an example: although Marx is sometimes wrongly credited with inventing the toy, the company was quick to market its own version. During the 1920s, about 100 million Marx yo yos were sold. Unlike most companies, Marx's revenues grew during the Great Depression, with the establishment of production facilities in economically hard hit industrial areas of Pennsylvania, West Virginia, and England. By 1937, the company had more than $3.2 million in assets ($42.6 million in 2005 dollars), with debt of just over $500,000. He was declared "Toy King of the World" in October 1937 in a London newspaper. By 1938, Marx employed 500 workers in the Dudley factory and 4000 in the American factories. Marx was the largest toy manufacturer in the world by the 1950s. Fortune Magazine in January 1946 had declared him "Toy King" suggesting at least $20 million in sales for 1941, but again in 1955, a Time Magazine article also proclaimed Louis Marx "the Toy King," and that year, the company had about $50 million in sales. Marx was the star article of the magazine with his picture displayed on the front cover. Marx was the initial inductee in the Toy Industry Hall of Fame, and his plaque proclaimed him "The Henry Ford of the toy industry." At its peak, Louis Marx and Company operated three manufacturing plants in the United States: Erie, Pennsylvania, Girard, Pennsylvania, and Glen Dale, West Virginia. The Erie plant was the oldest and largest, while the Girard plant, acquired in 1934 with the purchase of Girard Model Works, produced toy trains, and the Glen Dale plant produced toy vehicles. Additionally, Marx operated numerous plants overseas, and in 1955 five percent of the toys Marx sold in the US were made in Japan. In 1952 Marx Company stationary listed operations in: Mexico, London England, Swansea Wales, Durbin South Africa, Sydney Australia, Toronto Canada, São Paulo Brazil and Paris France. By 1959, the demand for American toys was a billion dollars a year. Marx enjoyed his wealth at his 20.5 acre estate in the wealthy suburb of Scarsdale, north of New York City. The estate featured a 25 room Georgian mansion, a barn and stables for horses he raised and other amenities. The estate was sold to a developer after his death in 1982, to make way for some 29 homes.

Ойын жиынтығы

Маркстың ең ұзаққа созылған туындыларының бірі – 1950-1960 жылдары телешоулар мен тарихи оқиғаларға негізделген ойыншық жиынтықтарының ұзақ сериясы болды. Олардың ішінде «Рой Роджерс Родео Ранчосы» және «Батыс қаласы», «Уолт Диснейдің Дэви Крокетт Аламода», «Гансмөк», «Вагон Пойызы», «Оқшылар ранчосы», «Жалғыз Рейнджер ранчосы», «Көк және сұр шайқасы», «Тәуелсіздік соғысы» (ішінде «Джонни Тремейн»), «Уэллс Фаргоның әңгімелері», «Тиіс емес», «Робин Гуд», «Біші үлкен мүйіз шайқасы», «Арктикалық саяхатшы», «Бен Хур», «Апач форты», «Зорро», «Битва», «Том Корбеттің оқу академиясы», «Көне заман» және тағы да көптеген жиынтықтар бар. Ойыншық жиынтықтарына егжей-тегжейлі пластикалық фигуралар мен аксессуарлар кірді, олардың көптегені ойыншық әлеміндегі ең жақсы қалайы литографиясымен жасалған. Маркс жиынтығының қорабы әрқашан мазмұнымен толы болды, бірақ өте сирек бағасы $4–$7 орташа бағадан асып кетті. «Алып Бен Хур» сияқты кеңейтілген жиынтықтар 1960 жылдардың басында $10-дан $12-ге дейін сатылды. Бұл баға белгілеу саясаты Маркстың «көп нәрсе – аз баға» принципіне сәйкес келіп, көптеген жылдар бойы серияның барлық жиынтықтарын көптеген тұтынушыларға қолжетімді етті. Түпнұсқа жиынтықтар бүгінгі күнге дейін бейбі бумерлер коллекционерлері үшін жоғары бағаланады. Маркс 1920 жылдардан 1970 жылдарға дейін қуыршақ үйлерін өндірді. 1940 жылдардың соңында Маркс пластикалық жиһаздары бар металл литографиялық қуыршақ үйлерін шығара бастады (сол кезде ол жанармай құю станцияларын да өндіре бастады). Бұл қуыршақ үйлері колониялық стильдің нұсқалары болды. 1949 жылғы Sears каталогында ұсынылған «Дисней» үйі бірден сенсация тудырды. Маркс қуыршақ үйлерінің танымалдылығы артып, 1950 жылдары 150 000-ға жуық Маркс қуыршақ үйлері өндірілді. Екі түрлі өлшемдегі қуыршақ үйлері және оларға сәйкес екі түрлі өлшемдегі жиһаз болды; ең танымал 1/2" – 1' масштабты және үлкен 3/4" – 1' масштабты. 1953 жылы L пішіндес ранчо нарыққа шықты, содан кейін 1958 жылы екі қабатты үй пайда болды. Қызығы, 1960 жылдардың басында бомбадан қорғаныш жасайтын қуыршақ үйі қысқа мерзімге сатылды. Ғарыш жарысы қызған сайын, Маркс жиынтықтары «Рекс Марс», «Ай базасы», «Кейп Канаверал» және «IGY Халықаралық геофизикалық жыл» сияқты ғарышқа байланысты барлық нәрсеге деген құмарлықты көрсетті. Сол сияқты, Маркс робот маниясын да пайдаланды, «Айдан келген досың» Big Loo және танымал Rock'em Sock'em Robots ойын-әрекет ойынын өндірді. 1963 жылы Маркс «Nutty Mads» деп аталатын битник стиліндегі пластикалық фигуралар сериясын жасады, олардың ішінде жартылай үйрек, жартылай ақылсыз адам миниатюралы машинаны жүргізуші Дональд Демон сияқты психоделикалық туындылар бар. Бұл шамамен бір жыл бұрын таныстырылған басқа компаниялардың контрмәдениеттік кейіпкерлеріне ұқсас болды, мысалы, «Биг Дэдди» Эд Роттың Revell-дегі Rat Fink немесе Билл Кэмпбелл жасаған Hawk Models-тің «Weird Oh's» кейіпкерлері.

Among the most enduring Marx creations were a long series of boxed "playsets" throughout the 1950s and 1960s based on television shows and historical events. These include "Roy Rogers Rodeo Ranch" and Western Town, "Walt Disney's Davy Crockett at the Alamo", "Gunsmoke", "Wagon Train", "The Rifleman Ranch", "The Lone Ranger Ranch", "Battle of the Blue and Grey", "The Revolutionary War" (including "Johnny Tremain"), "Tales of Wells Fargo", "The Untouchables", "Robin Hood", "The Battle of the Little Big Horn", "Arctic Explorer", "Ben Hur", "Fort Apache", "Zorro", "Battleground", "Tom Corbett Training Academy", "Prehistoric Times", and many others. Playsets included highly detailed plastic figures and accessories, many with some of the toy world's finest tin lithography. A Marx playset box was invariably bursting with contents, yet very few were ever priced above the average of $4–$7. Greatly expanded sets, such as "Giant Ben Hur" sold for $10 to $12 in the early 1960s. This pricing formula adhered to the Marx policy of "more for less" and made the entire series attainable to most customers for many years. Original sets are highly prized by baby boomer collectors to this day. Marx produced dollhouses from the 1920s into the 1970s. In the late 1940s Marx began to produce metal lithographed dollhouses with plastic furniture (at the same time it began producing service stations). These dollhouse were variations of the Colonial style. An instant sensation was the "Disney" house, featured in the 1949 Sears catalogue. The popularity of Marx dollhouses gained momentum, and up to 150,000 Marx dollhouses were produced in the 1950s. Two house sizes were available, with two different size furniture to match; the most popular in the 1/2" to 1' scale, and the larger 3/4" to 1' scale. An L shaped ranch hit the market in 1953, followed by a split level of 1958. Curiously, in the early 1960s a dollhouse with a bomb shelter was sold briefly. As the space race heated up, Marx playsets reflected the obsession with all things extraterrestrial such as "Rex Mars", "Moon Base", "Cape Canaveral", and "IGY International Geophysical Year", among other space themed sets. In a similar theme, Marx also capitalized on the robot craze, producing the Big Loo, "Your friend from the Moon", and the popular Rock'em Sock'em Robots action game. In 1963, Marx began making a series of beatnik style plastic figurines called the Nutty Mads, which included some almost psychedelic creations, such as Donald the Demon — a half duck, half madman driving a miniature car. These were similar to the counterculture characters of other companies introduced about a year before, such as Revell's Rat Fink by "Big Daddy" Ed Roth, or Hawk Models' "Weird Oh's", designed by Bill Campbell.

Ойыншық пойыздар

1929 жылы Луи Маркс және Компания Жирар Модельдік Жұмысымен бес жылдық сату шартына қол қойды, ал 1932 жылы Вудс/Жирардпен барлық пойыздарын және ойыншықтарын эксклюзивті түрде өндіруге келісім жасады. Пойыздар "Жуастық желісі" деп аталды. Бұл кішкентай, төрт дюймдік қалайы вагондар болатын, кішкентай пружиналы немесе электрлі қозғалтқыштары бар. Маркс 1934 жылы Вудс компаниясын сатып алды, бірақ оның таңбасы сатып алудан бірнеше жыл бұрын едендегі пойыздарда, троллейбустарда, "Жуастық желісінде" және M10000 жиынтықтарында пайда болды. Бұл Маркс пойыздарының бастауы болды. 1934 жылы Маркс өзінің алғашқы, жаңадан жасалған модельдік пойыз жиынтығын – оңтайландырылған Union Pacific M 10000 шығарды. 1935 жылы жаңа, алты дюймдік қалайы вагондармен ағымдағы Marx Commodore Vanderbilt шығарылды. 1936 жылы Канадада аса танымал болған Marx Canadian Pacific 3000 пайда болды, ал Америкада Marx Mercury таныстырылды. Маркс "027" пойыз желісінің жетістігі басқа өндірушілерді оның өлшемдері мен стиліне еліктеуге мәжбүр етті. Маркс 1972 жылға дейін қалайыдан жасалған пойыз жиынтықтарын жасауды жалғастырды. Пластикалық жиынтықтар 1952 жылы қолға алынды, ал 1973 жылдан кейін компания 1975 жылы жабылатынша тек пластик жиынтықтар ғана жасалды.

Лионелді басып өту

Маркс пойыздары Лионель пойыздарының дәрежесіне жетпесе де, елуінші жылдардың соңында олар олардан көп сатылды. Лионельдің 1950-ші жылдардың ортасындағы ойыншықтар сатудан түскен табысы шамамен 32 миллион доллар болса, Маркс компаниясының 1955 жылғы ойыншықтар сатудан түскен табысы 50 миллион долларға жетті. Сапасы мен саны тұрғысынан, "Луи Маркс энд Компани" – "Американың ең арзан ойыншық пойыздарын өндіретін маңызды компания" деп есептеледі.

Ойыншық солдаттар жиынтығы

Маркс коллекционерлер мен кейбір балаларға сапалы ойыншық солдаттар жасауымен танымал. Бұл жиынтықтар көбінесе «Битва алаңы» деп аталды, оларда неміс және американ солдаттары болды. Тынық мұхиты аймағына арналған жиынтықтар да болды, онда жапондық әскерилер мен «Zero» сияқты ұшақтар кездесетін. Олардың ең танымал жиынтықтарының ішінде «Навароне» (фильм бойынша жасалған), «Иво Джима», «Аламо» (фильм бойынша жасалған) және «The Gallant Men» сияқты фильмдер мен сериалдар негізінде жасалған көптеген жиынтықтар бар, әсіресе Джон Уэйн қатысқан фильмдерге арналған жиынтықтар көп болды.

Соғысқа дейінгі кезең

Құйма темір ауыр, қолына келмейтін, және тиісті бөлшектерге немесе модель пропорцияларына жақсы сәйкес келмейтін. Сондықтан ол біртіндеп престелген қалайымен алмастырылды. Маркс арбадан бастап дирижабльға дейін түрлі қалайы көліктер ұсынды. Компания үлкен қалайы болат табақтарға ойыншық үлгілерін литографиямен түсіретін. Содан соң оларды штамптап, қалыптап, бүгіп, жинап шығаратын. Маркс ұзақ жылдар бойы машина және жүк машинасы ойыншықтарымен танымал болды, ал компания ескі өнімнің танымалдығын жаңару үшін шағын қадамдар жасады. 1920 жылдары сатылымы төмендеп кеткен ескі жүк машинасы ойыншығы пластикалық мұз кесектерімен толтырылды және компания жаңа жетістікке қол жеткізді. Honeymoon Express – жол бойында айналмалы қозғалыспен жүретін пойыз, кейін Mickey Mouse Express, содан кейін Subway Express аталды. Попай шпинат шамыршығын итеріп, 1940 жылы "Тим" көше тазалау машинасы және Чарли Маккартидің "Бензин арбасы" пайда болды. Ең танымал көліктердің бірі – Crazy Cars, мысалы, 1926 жылғы Funny Flivver. Алғашқы және көп ізделіспен алынған қалайы ойыншық – төрт есікті Амос 'н Энди Форд Т моделі, сондай-ақ жүргізушісі Еуропалық саяхатта жүргендей көрінетін және артында Еуропа қалаларының аттары жазылған багаж таситын тағы бір Т моделі болды. Бұл модель түрлі түстерде шығарылды. Литографиялық қалайы танктер, ұшақтар, полиция мотоциклдері, тракторлар, пойыздар, саяхалық кемелер және зымырандар жарқын түстерде жасалды. Бір ойыншық, Tricky Taxi, Германияның Нюрнберг қаласынан шыққан Генрих Мюллер ойыншығынан шыққан сияқты. 1935 жылғы G Man машинасы Маркс жасаған ең үлкен көлік болуы мүмкін, оның ұзындығы 14½ дюймге жетеді. Доллар үйлері, жанармай құю станциялары, тұрақтар және көшелер де қалайыдан жасалды. Маркс депрессия кезінде де жақсы жұмыс істегенін олардың танымал мотоцикл полицейі ойыншығының 1933 жылы енгізілуі көрсетіп тұр. 1930 жылдары, әсіресе онжылдықтың соңғы жартысында көптеген қалайы жүк машиналары, автобустар мен фургондар жасалды. Жүк машиналары, әсіресе Studebaker, түрлі түстер мен форматтарда жасалды және көбінесе Sears каталогтарында жарнамаланды. Оларға бес қақпақты "аяқ төсегі" тіркемелерін тартатын жүк машинасы, "құлатуға арналған" қоқыс машинасы, түрлі көліктерді тартатын үлкен жүк машинасының "көлік тасымалдаушыларының" көптеген түрлері және толығымен хромдалған жүк машиналары кірді. Көліктермен ойнау үшін металл жанармай құю және өрт сөндіру станцияларын да сатып алуға болады.

Cast iron was unwieldy, heavy, and not well suited to proper detail or model proportions and gradually it was replaced by pressed tin. Marx offered a variety of tin vehicles, from carts to dirigibles — the company would lithograph toy patterns on large sheets of tinplated steel. These would then be stamped, die cut, folded, and assembled. Marx was long known for its car and truck toys, and the company would take small steps to renew the popularity of an old product. In the 1920s, an old truck toy that was falling behind in sales was loaded with plastic ice cubes and the company had a new hit. The Honeymoon Express, a wind up train on track with a plane circling above, later became the Mickey Mouse Express and then the Subway Express. Popeye pushing a barrel of spinach eventually became the 1940 Tidy Tim Street Cleaner and Charlie McCarthy in his "Benzine Buggy". Some of the most popular vehicles were Crazy Cars like the Funny Flivver of 1926 — another was the eloping "Joy Riders". One earlier and much sought after tin toy was an open Amos 'n Andy Ford Model T four door, as well as another Model T with driver apparently on a European jaunt and hauling a trunk at the rear with the names of various European cities on it. This model was produced in a variety of liveries. Lithographed tin tanks, airplanes, police motorcycles, tractors, trains, luxury liners, and rocket ships were all produced in bright colors. One toy, the Tricky Taxi seems to have had origins in a Heinrich Muller toy from Nuremberg in Germany. The 1935 G Man pursuit car was possibly the largest vehicle Marx ever made at 14½ inches long. Even doll houses, gasoline stations, parking lots and street scenes were made in tin. That Marx was doing well even in the depression is shown by the date of introduction of their well known motorcycle cop toy — 1933. A number of tinplate trucks, buses and vans were made in the 1930s, particularly in the latter part of the decade. Trucks were made, particularly Studebakers, in a variety of colors and formats, and often advertised in Sears catalogues. These included several different series like the truck hauling five tinplate "stake bed" trailers, a "dumping" garbage truck, many variations on larger truck "car carriers" hauling different vehicles, and a set of completely chromed trucks. Metal gas and fire station sets could also be purchased on which to play with the vehicles more fully.

Lumar ойыншықтары

"Lumar Lines" – 1930 жылдардың басында АҚШ және Англияда еденде ойнатылатын қалайы ойыншықтар, жүк көліктері, көлік құралдары мен пойыздардың тағы бір атауы. Lumar Lines жолаушылар және жүк пойыздары 1939 жылдан 1941 жылға дейін өндірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1947 жылы АҚШ-тан Англияға көмек жіберген нақты пойызды құрметтеп, "Достық" пойызының өндірісі жалғасты. "Стандартты өлшемді" едендік пойыз алғаш рет 1933 жылы "Girard Model Works" деген атпен сатылды.

Пластмасса

Луи Маркс и Компания была одним из первых игроков на рынке пластиковых игрушек. После Второй мировой войны Маркс представил больше транспортных средств, используя методы литья с различными видами пластика. Прессованный жестяной и стальной металл оставались в форме автомобилей Buick, Nash или других полуфутуристических седанов, гоночных автомобилей и грузовиков, которые не повторяли какие-либо реальные транспортные средства. Один автомобиль был похож на деревянный универсал Buick, сделанный из жести. Они часто были разных больших размеров, от 10 до 20 дюймов в длину. Некоторые транспортные средства было трудно идентифицировать как продукцию Marx; нужно было искать небольшой логотип "X в O", обычно расположенный на нижней задней части транспортного средства. Часто на основании не было никаких отметок. Однако, все больше и больше появлялись пластиковые модели различных размеров, три серии которых были значимыми. Первая серия, в 1950 году, включала недорогие 4-дюймовые реплики автомобилей начала 1950-х годов, как иностранных, так и отечественных, таких как Talbot, Volkswagen, Jaguar, Studebaker, Ford, Chevrolet, GMC Van и другие. Они поставлялись в качестве аксессуаров к большим жестяным бензоколонкам или железнодорожным станциям Marx. Они были изготовлены из полистирола и поставлялись с комбинациями колес и осей из литого под давлением металла. Вторая серия была идентичной, за исключением обновления автомобилей до моделей 1954 года. Третья серия, выпущенная в 1959 году, включала обновленные модели автомобилей 1959 года, только они были изготовлены из полиэтилена и имели полиэтиленовые колеса/оси и поставлялись с обновленной бензоколонкой 1959 года. Автомобили Marx 1959 года для бензоколонки были уменьшенными и упрощенными версиями моделей AMT и Jo Han с маховиком. В начале 1950-х годов одна из продуктовых линеек Marx продемонстрировала большую утонченность в предложении игрушек. Была представлена серия "Fix All", главной достопримечательностью которой были большие пластиковые транспортные средства (около 14 дюймов в длину), которые можно было разобрать и собрать обратно с помощью прилагаемых инструментов и оборудования. Кабриолет Pontiac 1953 года (ошибочно обозначенный на упаковке как седан) и универсал Mercury Monterey 1953 года, отличавшийся сочлененной трансмиссией. Все, от поршней до коленчатого вала и шестерен заднего моста, было видно через прозрачный пластик, а наклейки с деревянной отделкой для боков завершали эту замечательную модель. Большой кабриолет Chrysler 1953 года, родстер Jaguar XK120 1953 года, внедорожник Willys Jeep времен Второй мировой войны, грузовик Dodge, эвакуатор, трактор, мотоцикл большего масштаба, вертолет и несколько самолетов были частью серии Fix All. На коробках автомобилей были указаны такие характеристики, как "Более 50 деталей" и "Для настоящего механика!". Например, эвакуатор поставлялся с литым металлическим ящиком и рожковыми гаечными ключами, регулируемым гаечным ключом, двухкомпонентным домкратом, канистрой, молотком, отверткой и огнетушителем. К Jeep прилагался звездообразный гаечный ключ, винтовой домкрат и рабочие фары. С 1950-х годов у Marx были заводы в разных местах. Среди них был завод в Суонси, Уэльс, который производил различные игрушки для британского рынка. Примеры некоторых пластиковых автомобилей, произведенных там, - Motorway Station Wagons (которые напоминали американские Ford конца 1950-х годов), дистанционно управляемый Pontiac 1950 года и полицейский универсал Ford Zephyr. Завод Marx находился в том же промышленном районе, что и завод Corgi Toys.

Louis Marx and Company was an early player in the plastic toy field. After World War II Marx introduced more vehicles, taking advantage of molding techniques with various plastics. Pressed tin and steel remained in the form of Buicks, Nashes, or other semi futuristic sedans, race cars, and trucks that didn't replicate any actual vehicles. One car was a tin Buick like wood bodied station wagon. These were often of various larger sizes, ranging from 10 to 20 inches long. Some vehicles were difficult to identify as Marx; one had to look for the small "X in O" logo, usually on the lower rear of the vehicle. Often there were no markings on the base. More and more, however, plastic models appeared in a variety of sizes, three series of which are significant. The first series, in 1950, included inexpensive 4 inch replicas of early 1950s cars, both foreign and domestic, like Talbot, Volkswagen, Jaguar, Studebaker, Ford, Chevrolet, GMC Van and others. They were supplied as accessories for Marx' large tinplate gas station or rail station toys. These were molded of polystyrene and came with die cast metal wheel and axle combinations. The second series was identical, except for updating the cars to 1954 models. The third series, released in 1959, included updated models of 1959 cars, only these were molded in polyethylene and had polyethylene wheels/axles, and were supplied with an updated 1959 gas station. The Marx 1959 gas station cars were downsized and simplified versions of AMT and Jo Han flywheel models. In the early 1950s, one Marx product line showed a greater sophistication in toy offerings. The "Fix All" series was introduced, whose main attraction was larger plastic vehicles (about 14 inches long) that could be taken apart and put back together with included tools and equipment. A 1953 Pontiac convertible (erroneously identified on packaging as a sedan), and a 1953 Mercury Monterey station wagon which featured an articulated drive line. Everything from the pistons to the crankshaft to the rear axle gears were visible through clear plastic, and wood trim decals for the sides finished off this marvelous model. A very large 1953 Chrysler convertible, a 1953 Jaguar XK120 roadster, a WWII era Willys Jeep, a Dodge ish utility truck, a tow truck, a tractor, a larger scale motorcycle, a helicopter, and a couple of airplanes were all part of the Fix All series. The cars' boxes boasted features like "Over 50 parts" and "For a real mechanic!" As an example, the tow truck came with cast metal box and open wrenches, an adjustable end wrench, a two piece jack, gas can, hammer, screwdriver, and fire extinguisher. The Jeep came with a star wrench, a screw jack and working lights. Since the 1950s, Marx had factories in different locations. Among these was a factory in Swansea, Wales, which made a variety of toys for the British market. Example of some of the plastic cars made there were Motorway Station Wagons (which looked like late 1950s U. S. Fords), a remote control 1950 Pontiac, and a Ford Zephyr wagon police car. The Marx factory was in the same industrial estate as the Corgi Toys factory.

Маркс Хадсон 13" ойыншығы

1948 жылы «Хадсон Мотор Кар Компани» өзінің «төмен қадамды» 4 есікті «Комодор» моделінің дилерлерінің эксклюзивті пайдалануы үшін жасалған егжей-тегжейлі жарнамалық үлгісін жасады. Модель өте жақсы жасалған, төрт нағыз екі түсті комбинацияда келді, бірақ өкінішке орай, бөлшек сауда нарығында ешқашан қолжетімді болған жоқ. Кейбір дереккөздер бұл модельді «Маркс» жасаған деп жаңылысады, бірақ шындығында, бұл «Хадсонның» өзі жасаған, өндірген және бас зауытында құрастырылған өнім болды. Біраз уақыттан кейін «Маркс» «Хадсонның» дәл үлгісінен инъекциялық қалып жасап, осы жеңілдетілген нұсқаны арзан механикалық ойыншық ретінде сатты. Ол көк түсті полиция машинасы немесе қызыл түсті өрт сөндірушілер бастығының машинасы ретінде қолжетімді болды. Алғашқы үлгінің мөлдір терезелері бір металл бөлігімен ауыстырылды, онда карикатуралық полиция қызметкерлерінің немесе өрт сөндірушілердің суреттері бейнеленген. Полициялық нұсқасында тіпті алдыңғы әйнектен шығып тұрған мылтық та болды. Батареялармен жұмыс істеген үлкен шатырдың шамдары жанды, ал мылтықтан «дыр-дыр» деген дыбыс шықты. Бұл «Маркс» компаниясының аса сәтті ойыншықтарының бірі емес еді, олардың «Хадсон» үлкен және қолайсыз болды, және ол жасөспірімдерге арналған. Жаңа, көбірек заманауи американдық автомобильдер пайда болғаннан кейін «Маркс Хадсон» тез ескірді, нәтижесінде ойыншық дүкендерінің сөрелерінде артық қорлар пайда болды. 1960 жылдардың ортасына қарай оны Америкада табу оңай болды және оны бастапқы $4.95 бағасынан шамамен бір долларға алуға болады – жақсы жеңілдік. Түпнұсқа қорабы бар «Маркс» полиция машинасының немесе өрт сөндірушілер бастығының «Хадсон» моделі бүгінгі нарықта жағдайына қарай $50-ден $100-ға дейін бағаланады. Ал нағыз «Хадсон» жарнамалық үлгісі әлі де $2000 тұрады. Жылдар бойы кәсіби «Хадсон» сарапшылары «Маркс» үлгілерін бастапқы жарнамалық үлгіге ұқсату үшін жаңартып келді, олардың бағасы әдетте $600-ден $800-ға дейін жетеді.

Басқа автокөліктер

Маркс сонымен қатар, әсіресе 1930 және 1940 жылдары Studebaker және Packard көліктерін жасады. Олар көбінесе Studebaker белгісінің логотипімен өте жарнамалық түрде пайда болды, бірақ Маркстың жарнамалық жеткізуші екендігіне қатысты нақты дәлелдер жоқ. Маркстың кейінгі Studebaker машиналарының бірі – "жөнделген" бөренесін ауыстыруға болатын, бүгілген қанатты "Аванти" болды, бұл қызық болды, себебі нағыз "Аванти" шыны талшықтан жасалған корпусқа ие болды және бүгілмейтін еді. 1948 жылғы Packard Fire Chief машинасы сыртқы түрімен Hudson машинасының төменгі деңгейдегі нұсқасына ұқсас болды. 1960 және 1970 жылдары Маркс әлі де кейбір автомобильдер жасады, бірақ олардың көп бөлігі Жапония мен Гонконгта өндірілді. Әсіресе таң қалдырғандары – екі футтық "Big Bruiser" тіркеме көліктері (Ford C Series кабиналарымен), "Big Job" самосвалдары, сондай-ақ бірдей үлкен өлшемдегі T-тәразды хот-род және кейінірек қайта шығарылған Jaguar SS100 сияқты шетелдік автомобильдер болды. Маркс 1/25 масштабтағы Jaguar XKE дистанциялық басқару пультімен жүретін кабриолет сияқты ойыншық көліктер де жасады. 1970 жылдары Маркс бірнеше трендке қосылды, мысалы, 1:25 масштабтағы модельдердің өлшеміне ұқсас пластикалық тартылатын күлкілі машиналар, бірақ бұл компанияны құтқаруға жеткіліксіз болды. Маркс кейде еуропалық ойыншық жасаушылармен бірігіп, олардың тауашаларына өзінің атын қойды. Мысалы, 1968 жылы Solido және Marx француздық металл модельдерді АҚШ-та Marx атымен жазылған қораптарда сату туралы келісім жасады. Қораптар көбінесе Solido-ның әдеттегі қызыл қораптары болды, үстінде Marx-тың "x ішінде o" логотипі және Solido шрифтінің астында "Marx by" деген жазу болды. Бірақ көліктердің өзінде Marx аты ешқандай жерде көрсетілмеген.

Шағын нарық

1960 жылдары Marx өзінің Elegant Models сериясын ұсынды, бұл Matchbox сияқты 1930-1950 жылдардағы жарыс машиналарын қызыл және сары қораптардағы жиынтық. Сондай-ақ, ұшақтар, жүк көліктері және осы сериядағы металл жануарлар да ұқсас стильдегі қораптарда ұсынылды. Бұл дәуірдегі кейбір көліктер Linemar немесе Collectoy аттарымен сатылды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Marx Matchbox-пен ғана емес, Mattel Hot Wheels-пен де бәсекелесуге тырысты, жұқа осьті, төмен үйкеліс дөңгелектері бар кішкентай машиналар жасады. Бұл өнімдер аса сәтті болмады және бірнеше түрлі атаулармен сатылды. Ең көп таралғандарының бірі – "Super Speed Wheels" дөңгелектері бар "Mini Marx Blazers" болды. Автомобильдер Hot Wheels-тен сәл кіші масштабта жасалды, көбінесе 1:66-дан 1:70-ке дейін. Бұл машиналардың пропорциялары қарапайым, бірақ дәл болды, бірақ кейбір детальдар жетіспеді. Дегенмен, кейбір машиналар руль артындағы жүргізуші сияқты қосымша мүмкіндіктерге ие болды. Алғашқы ойыншықтар Tootsietoy стиліндегі қарапайым бір құймадан жасалған, ал жаңа машиналар жарқын хром бояумен боялып, декальдермен және жылдам дөңгелектерімен жабдықталды. Шиналар қара түсті, жіңішке ақ қабырғалары бар болды.

Linemar ойыншықтары

Linemar Toys – бұл Marx ойыншықтарының Жапонияда өндіріліп, содан кейін АҚШ және басқа елдерде сатылатын тауарлық атауы. Linemar ойыншықтарын Жапонияда жасау себебі – өндіріс шығындарын азайту. Linemar атауымен Marx «The Flintstones» және басқа лицензиялық ойыншық көліктерін өндірді. Linemar желісіне сондай-ақ KLM, Pan Am және басқа да әуе компанияларының түстерінде жасалған ұшақтар да кірді. Linemar ойыншықтарының тауарлық белгісі The Juna Group, LLC компаниясына тиесілі.

Квакерлік Оутс-Маркс дәуірі

1972 жылы Маркс өзінің компаниясын «Квакер Оутс» компаниясына 54 миллион долларға (АҚШ долларымен) сатып, 76 жасында зейнеткерлікке шықты. «Квакер» сонымен қатар «Fisher Price» тауарлық маркасына да ие болды, бірақ «Маркс» компаниясымен күресіп бақты. «Квакер» компаниясы «Маркс» пен «Fisher Price» бірлесіп жұмыс істейді деп үміттенген, бірақ екі компанияның сату жолдары тым әртүрлі болды. Компанияға 1970-жылдардың басында электронды ойыншықтарға назар аудармағаны үшін де кінә тағылды. 1975 жылдың соңында «Квакер» Эри және Жирардағы зауыттарды жапты, ал 1976 жылдың басында өзінің қиын жағдайдағы «Маркс» бөлімшесін 1967 жылы бұрынғы «Маркс» (Ұлыбритания) еншілес компаниясын сатып алған британдық «Дунби Комбэкс Маркс» конгломератына сатты.

Данби-Комбекс-Маркс дәуірі

Көптеген ойыншық жасаушылар сияқты, Дунби Комбэкс Маркс жоғары пайыздық ставкалармен және экономиканың төмендеуімен күресті. Ол құлдырап кетті. 1979 жылға қарай, АҚШ-тағы көптеген операциялар тоқтатылды, ал 1980 жылы Батыс Вирджиния штатындағы соңғы Маркс зауыты жабылды. Маркс тауарлық белгісі жоғалып кетті және Дунби Комбэкс Маркс банкротқа өтініш берді. Маркс активтері 1980-ші жылдардың басында Химиялық банк тарапынан сатылды, ал тауарлық белгілер мен көптеген ойыншық қалыптарын American Plastic Equipment компаниясының Джей Хоровиц сатып алды, ол кейіннен барлық құқықтарды American Plastic Equipment компаниясының еншілес компаниясы American Classic Toys-қа берді.

Ойыншықтар мұрасы

Маркстің танымал құрал-жабдықтарының кейбіреуі бүгінге дейін ойыншықтар мен пойыз жасау үшін қолданылады. "Marx Trains, Inc." компаниясы литографиялық қалайыдан жасалған пойыздарды шығарды, олар түпнұсқа дизайнында да, бұрынғы Луи Маркс үлгілеріне негізделген де жасалды. Пластикалық O шкалалы пойыз вагондары мен бұрынғы Маркс қалыптарымен жасалған декорациялар бұрын "MDK" компаниясымен шығарылып, қазір "K Line by Lionel" таңбасымен сатылуда. "Model Power" компаниясы ескі Маркс қалыптарынан HO шкалалы пойыздарды шығарады. "The Big Wheel" Alpha International, Inc. (Cedar Rapids, Iowa) компаниясының меншігінде, ал ол Cedar Rapids қаласындағы "J. Lloyd International, Inc." компаниясымен сатып алынды. "Mattel" компаниясы 2000 жыл шамасында "Rock'em Sock'em Robots" ойыншығын қайтадан енгізді (бірақ бастапқы нұсқадан кішірек). Маркс жасаған әскерлер мен басқа да пластикалық фигуралар бүгінде Мексикада және АҚШ-та Солтүстік Америка нарығы үшін өндіріледі, көбінесе коллекционерлерге арналған, бірақ кейде жалпы тұтыну нарығында да кездеседі. 2001 жылы Маркс ойыншықтарын ұзақ жылдар бойы жинаған Фрэнсис Тернер өзінің коллекциясынан ойыншықтарды көрсету және компанияның тарихы мен өнімдері туралы келушілерге хабар беру мақсатымен Батыс Вирджиния штатының Моундсвилл қаласында, ескі Глен-Дейл зауытының жанында "Marx Toy Museum" мұражайын ашты. Алайда, он бес жылға жуық жұмыс істегеннен кейін мұражайдың кірісі физикалық ғимаратты күтіп ұстауға жеткіліксіз болды және ол 2016 жылдың 30 маусымында жабылды. Коллекция басқа мұражайларға уақытша көрмеге берілді және 2021 жылдың басынан бері сатылып жатқан "виртуалды мұражай" веб-сайтында көрсетілді. 2019 жылы "American Classic Toys" компаниясының өкілі Джей Хоровиц, сондай-ақ "Marx" таңбаларының қазіргі құқық иесі "The Juna Group" компаниясымен "Marx" таңбаларын ойыншықтар мен ойын-сауық заттарынан басқа барлық санатта, бүкіл әлем бойынша өкілдік ету үшін эксклюзивті лицензиялық келісімге келді. 2021 жылы "Marx" таңбалары "The Nacelle Co." компаниясына сатылды.