Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004 жылғы ғылым және технология саласындағы маңызды оқиғалар болды.
The year 2004 in science and technology involved some significant events.
Антропология
27 қазан – Индонезияда бұрын белгісіз адам түрінің қалдықтары табылды. Homo floresiensis деп аталған бұл гоминид, 18 мың жыл бұрын Флорес аралында өмір сүрген кішкентай денелі адамның бір түрі.
October 27 – Remains of a previously unknown species of human is discovered in Indonesia. Named Homo floresiensis, the hominin is a dwarfed version that lived 18,000 years ago on the island of Flores.
Биология
22 сәуір – Nature журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, гравитация өсуіне шектеу қойғанша ағаштардың теориялық ең жоғары биіктігі 130 м (426 фут) құрайды. 30 шілде – Монтерей шығанағы аквариумы зерттеу институтының теңіз биологтары "Science" журналында терең теңізде шіріп бара жатқан кит денелеріндегі майлармен қоректенетін Osedax туысына жататын құрттарды тапқандарын хабарлады.
April 22 – Trees have a theoretical maximum height of 130 m (426 ft) before gravity restricts their growth, according to a study published in Nature. July 30 – Marine biologists from the Monterey Bay Aquarium Research Institute announce in the journal Science the discovery of the genus Osedax, deep sea worms that feed on lipids in decaying whale carcasses.
Есептеу
4 ақпанда Facebook іске қосылды. 1 сәуірде Gmail іске қосылды. 9 қарашада Firefox іске қосылды.
February 4 – Facebook launches. April 1 – Gmail launches. November 9 – Firefox launches.
Жер ғылымдары
28 қыркүйек – әлемдегі ең қатаң бақыланатын жер сілкінісі аймағы – Калифорния штатының Паркфилд қаласында көптен күткен жер сілкінісі болды. 1980-жылдардың соңында күтілген бұл жер сілкінісінің магнитудасы 6.0-қа тең болды. Аймаққа орнатылған құралдардың желісі осыны тарихтағы ең толық жазылған жер сілкінісі етіп көрсетті. 26 желтоқсан – Үнді мұхитында жер сілкінісі мен цунами болды.
September 28 – A long awaited earthquake strikes Parkfield, California, the most closely monitored earthquake zone in the world. The earthquake, which had been expected to have occurred by the late 1980s, strikes at a magnitude 6.0. The network of instruments that had been installed in the region make this the most well recorded earthquake in history. December 26 – Indian Ocean earthquake and tsunami.
Математика
Майкл Ашбахер мен Стивен Д. Смит квазижұқа топтар туралы еңбектерін жариялап, шекті жай топтардың жіктемесіндегі соңғы (белгілі) кемшілікті жояды.
Michael Aschbacher and Stephen D. Smith publish their work on quasithin groups, filling the last (known) gap in the classification of finite simple groups.
Палеонтология
Қаңтар – Шотландияда табылған 428 миллион жылдық Pneumodesmus қазбасы құрлықта өмір сүрген ең ежелгі жаратылыс екені анықталды. Жаз – Нил Шубин басқарыған команда Канаданың Нунавут аймағындағы Эльсмир аралында саркоптеригиялық Tiktaalik қазбаларын тапты, бұл төрт аяқты жануарлардың эволюциясындағы маңызды жаңалық.
January – A 428 million year old fossil Pneumodesmus found in Scotland is identified as the world's oldest known creature to have lived on land. Summer – A team led by Neil Shubin discover fossils of the sarcopterygian Tiktaalik on Ellesmere Island in Nunavut, Canada, significant in the evolution of tetrapods.
Физика
14 қаңтар – Пенсильвания мемлекеттік университетінің физиктері алғашқы қатты Бозе-Эйнштейн конденсатын жасады. Қаңтар – Колорадо штатының Боулдер қаласындағы JILA зертханасының командасы фермиондық конденсатты, молекулалардан емес, атомдардан жасалған алғашқы конденсатты жасағанын хабарлады. 3 ақпан – Ресейлік және американдық физиктер 113 және 115 элементтерін ашқандығын көрсетті. 22 наурыз – Австралия, Ресей және Грекия ғалымдарының тобы қатты денелер үшін ең төмен тығыздыққа ие, көміртектің нано көбігінен жасалған жаңа материалды жариялады. 20 сәуір – NASA Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясын сынау мақсатында Gravity Probe B ғарыш зондын ұшырды. 19 мамыр – Еуропалық ғалымдар тобы алғашқы Tonks–Girardeau газын жасады. 24 қыркүйек – Францияның Гренобль қаласындағы Жозеф Фурье университеті мен Лауэ-Ланжевен институтының физиктері қыздырғанда сұйықтықтан қатты күйге өтетін, ал салқындатқанда қайтадан ерітін (циклодекстрин, су және 4 метилпиридин) ерітіндісін тапты. 22 қазан – Андре Геим мен Константин Новоселов графенді қайта ашып, оқшаулап, сипаттау жұмыстарын Англиядағы Манчестер университетінде жариялады.
January 14 – Physicists from Pennsylvania State University produce the first solid Bose–Einstein condensate. January – A team from the JILA laboratory in Boulder, Colorado announce the creation of a fermionic condensate, the first such condensate made from atoms rather than molecules. February 3 – Russian and American physicists produce results that indicate the discovery of elements 113 and 115. March 22 – A team from Australia, Russia and Greece announce a new material, made from a nano foam of carbon that has the lowest density ever reported for a solid. April 20 – NASA launches Gravity Probe B in an effort to test Einstein's general theory of relativity. May 19 – A team of European scientists produces the first Tonks–Girardeau gas. September 24 – Physicists from the Université Joseph Fourier and the Institut Laue–Langevin in Grenoble, France announce the discovery of a solution (a cyclodextrine, water, and 4 methylpyridine) that changes from liquid to solid when heated, and melts again when cooled down. October 22 – Andre Geim and Konstantin Novoselov publish their rediscovery, isolation and characterization of graphene at the University of Manchester in England.
Технология
27 наурыз – NASA Hyper X жобасының X-43A эксперименталды ұшағын ұшуға екінші рет сәтті ұшырып, 7 Махтан жоғары жылдамдыққа қол жеткізді, бұл еркін ұшу кезінде ауамен дем алатын гипердыбыстық ұшудың ең жоғары көрсеткіші. 30 сәуір – Калифорния университетінің ғалымдары микротолқынды жиілікте жұмыс істейтін көміртек нанотүтікшеден жасалған алғашқы жоғары жылдамдықты транзисторды жариялады.
March 27 – NASA succeeds in a second attempt to fly its X 43A experimental airplane from the Hyper X project, attaining speeds in excess of Mach 7, the fastest free flying air breathing hypersonic flight. April 30 – Scientists from the University of California at Irvine announce the first high speed transistor made from a carbon nanotube, operating at microwave frequencies.
Тағайындаулар
12 ақпан – Арден Беммент, АҚШ Ұлттық ғылым қорының міндетін атқарушы директоры. 26 тамыз – Нейробиолог Сьюзан Хокфилд МТИ президенті қызметіне тағайындалды. 19 қараша – Бөлшек физигі Пьермария Оддон 2005 жылдың 1 шілдесінен бастап Майкл Уизерлдің орнына Фермилаб директоры болып тағайындалды.
February 12 – Arden Bement, acting director of the U. S. A's National Science Foundation. August 26 – Neurobiologist Susan Hockfield is appointed as President of MIT. November 19 – Particle physicist Piermaria Oddone is appointed to succeed Michael Witherell as director of Fermilab (from July 1, 2005).