Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық орнитолог (1883–1974)
American ornithologist (1883–1974)
Маргарет Морс Ниц (6 желтоқсан 1883 – 26 маусым 1974) – американдық орнитолог, этолог және бала психологы. Ол әнші торғайдың өмір тарихын жан-жақты зерттеді және "Әнші торғайдың өмір тарихындағы зерттеулер" (1937) кітабының авторы. Ол "тізімдік тәртіп" терминін енгізген Торлеф Шелдеруп Эббеден үш он жылға жуық бұрын тауықтардағы иерархияны байқап, жазбаға алды. Ол тұрмысқа шыққаннан кейін балаларының тіл үйренуін бақылап, көптеген ғылыми мақалалар жазды.
Margaret Morse Nice (December 6, 1883 – June 26, 1974) was an American ornithologist, ethologist, and child psychologist who made an extensive study of the life history of the song sparrow and was author of Studies in the Life History of the Song Sparrow (1937). She observed and recorded hierarchies in chicken about three decades ahead of Thorleif Schjelderup Ebbe who coined the term "pecking order". After her marriage, she made observations on language learning in her children and wrote numerous research papers.
Ерте өмір
Нис 1883 жылғы 6 желтоқсанда Массачусетс штатының Амхерст қаласында дүниеге келді. Амхерст колледжінің тарих профессоры Ансон Д. Морз бен Маргарет Дункан (Эли) отбасындағы қызы. Оның екі үлкен ағасы – Эли мен Уильям, үлкен әпкесі Сара, кіші әпкесі Кэтрин және екі кіші інісі – Гарольд пен Эдвард болды. Бала кезінде ол табиғатқа қызығушылық танытты; анасы, Маунт Холиок колледжінде (бұрын Маунт Холиок әйелдер семинариясы) ботаниканы оқыған, оған жабайы гүлдердің аттарын үйретті. Оның құстар туралы алғашқы кітабы Люси Гернсидің 1860 жылғы «Дженни және құстар» кітабы болды, оны анасы оқып берді. Кейін ол Джон Б. Гранттың 1891 жылғы «Біздің таныс құстарымыз және оларды қалай тануға болады» кітабымен танысты. Өзінің «Зерттеу – менің құмарлығым» (1979) атты өмірбаянында ол «Менің өмірімдегі ең қымбат сыйлық 1895 жылы болды. Мейбл Осгуд Райттың «Құс шеберлігі» кітабы» деп жазды. Бұл кітапта құстардың түрлі-түсті суреттері болды және ол он екі жасында жергілікті құстар туралы жазбалар жасауға бағыттады. Ол тіпті 13 жасында жасаған жазбаларын 61 жылдан кейін жас американдық қызғалдақтардың, құсқұйрықтардың және кіші шоқтардың ұялаудың сәттілігін салыстыра алды. Ол 1906 жылы Маунт-Холиок колледжінде психология мамандығы бойынша бакалавр, ал 1915 жылы Массачусетс штатының Ворчестер қаласындағы Кларк университетінде биология мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды.
Nice was born on December 6, 1883, in Amherst, Massachusetts. The daughter of Anson D. Morse, professor of history at Amherst College, and Margaret Duncan (Ely), she was the fourth child with two older brothers, Ely and William; an elder sister Sarah; a younger sister, Katherine; and two younger brothers, Harold and Edward. As a child, she took an interest in nature; her mother, who had studied botany at Mount Holyoke College when it was Mount Holyoke Female Seminary, taught her the names of wildflowers. Her first book dealing with birds was Jenny and the Birds (1860) by Lucy Guernsey which was read out by her mother. She later came across was John B. Grant's Our Common Birds and How to Know Them (1891). In her autobiography Research Is a Passion With Me (1979), she wrote that "the most cherished Christmas present of my life came in 1895. Mabel Osgood Wright's Bird Craft." This book had color illustrations of birds and it guided her to keep notes on local birds when she was twelve years old. With careful note making she was even able to compare her notes taken when she was 13 years old and compare the rates of fledgling success of young American robins, chipping sparrows, and least flycatchers 61 years later. She received her B. A. in psychology from Mount Holyoke College in 1906 and her M. A. in biology from Clark University in Worcester, Massachusetts in 1915.
Кейінгі өмірі
Кларк университетінде Маргарет Леонард Блейн Нисспен (орта атымен аталады) танысып, 1908 жылы үйленді. Блейн Гарвард медицина мектебінде екі жыл физиологиядан оқытушы болып жұмыс істеді, содан кейін отбасы Оклахома штатының Норман қаласына көшті, онда Блейн университетте физиология және фармакология факультетіндегі қызметке қабылданды. Олардың бес баласы болды: 1911 жылы туған Констанс, 1912 жылы туған Марджори, 1916 жылы туған Барбара, 1918 жылы туған Элеонора және 1922 жылы туған Джанет. Элеонора 9 жасында Колумбуста пневмониядан қайтыс болды. 1913 жылдан 1927 жылға дейін ол Оклахома құстарын зерттеді, нәтижесі 1931 жылы «Оклахома құстары» деген атпен жарияланды. Оклахомада тұрған кезінде ол бала психологиясына қызығушылық танытып, осы салада 18 мақала жариялады. Констанс оның алғашқы зерттеуінің нысаны болды: «Баланың ортамен байланысты сөздік қорының дамуы» (1915). Ол өз балаларының сөздік қорын, сөйлемдерінің ұзындығын және тіл дамуын зерттеді. Нисс Марджори мен Элеонораның сөздіктерін 1927 жылы Оклахома ғылым академиясының еңбектерінде жариялады. Ол үш жастағы 19 баланың орташа сөздік қоры 910 сөзден тұратынын, ал алты жасқа дейін 3000 сөзден асатынын анықтады. Бұл жұмыс істейтін адамның сөздік қоры 300 сөзден кем деген ескі пікірге қарсы келді. Ол сондай-ақ аза тұру күбілерін зерттеп, олар туралы бірнеше мақала жазды. Ол Аудубон қоғамының ұлттық қауымдастығының жиналыстарына қатысып, аймақтағы көптеген орнитологтармен танысты. Ниццадан 30 жыл үлкен орнитолог Алтеа Шерман Ниццаның мансабының басында оған кеңесші болды. 1927 жылы ол Огайо штатының Колумбус қаласына көшті, онда Блейн Огайо мемлекеттік университетінде профессорлық қызметке қабылданды. Бұл көшу оған аймақтағы тағы да көптеген орнитологтармен танысуға мүмкіндік берді. 1927 жылы AOU жиналысында Флоренс Мерриам Бейли оны «Мисс Аза тұру күбілегі Нисс» деп қарсы алды, бастапқыда және кейін 69 сақиналы жұп. 1929 жылдан бастап ол сегіз жыл осы құстарды зерттеді, өзара әрекеттесу, көбею, аумақтық мінез-құлық, оқу, инстинкт және әнге назар аударды. Ол оны жазуға ынталандырып, зерттеулерінің нәтижесін жариялауға көмектесті. Жарияланғаннан кейін Нисс Уилсон клубының алғашқы әйел президенті болып сайланды және AOU мүшесі болған бесінші әйел атанды, содан кейін 1934 жылы стипендия алды. Табиғатты қорғауды қолдаушы Нисс Вичита тауларының жабайы табиғат қорығы, динозаврлар ұлттық монументі және Калифорниялық секвоялар сияқты көптеген жобаларды сақтау үшін күресті. Маргарет Морс Нисс 1974 жылдың 26 маусымында, күйеуінің қайтыс болғаннан екі ай өткен соң, Чикагода артериосклероз салдарынан қайтыс болды.
At Clark University, Margaret met Leonard Blaine Nice (referred to by his middle name) and they married in 1908. Blaine served as an instructor in physiology for two years at Harvard Medical School following which the family moved to Norman, Oklahoma, where Blaine had accepted a faculty position in physiology and pharmacology at the university. They had five children, Constance, born 1911; Marjorie, 1912; Barbara, 1916; Eleanor, 1918; and Janet, born 1922. Eleanor died of pneumonia at age nine in Columbus, Ohio. From 1913 to 1927 she studied the birds of Oklahoma which were published finally as the "Birds of Oklahoma" in 1931. During her time in Oklahoma, she also became very interested in child psychology on which she published 18 articles. Constance was the subject of her first study as part of her M. A. "Development of a Child's Vocabulary in Relation to Environment" (1915). She studied her own children, their vocabulary, sentence length, and speech development. Nice published Marjorie and Eleanor's vocabularies in the Proceedings of the Oklahoma Academy of Sciences (1927). She noted that 19 three year old children averaged vocabularies of 910 words and reaching 3000 by six years. This contradicted an old idea that a laborer had a vocabulary of less than 300 words. She also studied mourning doves and wrote about them in several parts. She attended meetings of the National Association of Audubon Societies and came to know many ornithologists in the region. Ornithologist Althea Sherman, 30 years older than Nice, served as a mentor for her early in Nice's career. In 1927 she moved to Columbus, Ohio, where Blaine had accepted a professorship at the Ohio State University. This move gave her an opportunity to meet more ornithologists in the vicinity. At an AOU meeting in 1927, she was greeted as "Mrs Mourning Dove Nice" by Florence Merriam Bailey. initially and later 69 banded pairs. Beginning in 1929, she spent eight years studying these birds and focused on interactions, breeding, territoriality, learning, instinct and song. and encouraged her to write and arranged the publishing the results of her studies. Following the publication Nice was elected the first woman president of the Wilson Club and became the fifth woman to receive membership in the AOU, followed by a fellowship in 1934. As a supporter of wildlife and conservation, Nice fought to preserve the Witchita Mountains Wildlife Refuge, the Dinosaur National Monument, and the California redwoods, among other projects. Margaret Morse Nice died in Chicago on June 26, 1974, from arteriosclerosis, two months after the death of her husband.
Орнитологияға қосқан үлесі
Ницес құстардың өмір тарихын зерттеді, сол кезде басымдық жинау, сипаттау және географиялық тізімдеме жасауға берілетін. Оның әнші құс (song sparrow) туралы жұмысы ерекше маңызды деп есептеледі, ал оның жалпы еңбегі "өте кең және қиын, оған жұмсаған уақыт пен шыдамдылық көзді алады" делінеді. Эрнст Майр Ницестің "американдық орнитологияда жаңа дәуір ашқанын және тізім қуушылыққа қарсы тиімді қарсылық көрсеткенін" жазды. Оның алғашқы ғылыми мақаласы 1933 және 1934 жылдары Майр мен Эрвин Стресманның көмегімен неміс тілді Journal für Ornithologie журналында жарияланды, себебі американдық журналдар мұндай көлемді мақалаларды қабылдамайтын. Орнитолог Роберт Диккерман Мексиканың әнші құсының бір түрін (Melospiza melodia niceae) оның құрметіне атады. Орнитолог Алтея Шерман Ницестің мансабының басындағы ұстазы болды.
Nice worked on the life histories of birds at a time when most of the focus was on collection, description and geographic listing. Her work on the song sparrow in particular is considered a landmark, and her work in general was considered "so vast and difficult that the mind boggles at the time and patience required". Ernst Mayr wrote that Nice "almost single handedly initiated a new era in American ornithology and the only effective counter movement against the list chasing movement." Her first research paper was published with the help of Mayr and Erwin Stresemann in the German Journal für Ornithologie in 1933 and 1934 because American journals would not accept such long articles. Ornithologist Robert Dickerman named a Mexican subspecies of song sparrow (Melospiza melodia niceae) after her. Ornithologist Althea Sherman, a mentor for Nice early in her career.
Басқа дереккөздер
Огилви, Мэрилин Бейли (2018). Құстар үшін: американдық орнитолог Маргарет Морс Ниц. Норман, Оклахома: Оклахома университетінің баспасы. Дунлап, Джули. "Бұтадағы құстар: Маргарет Морс Ниц туралы әңгіме". Ральф Л. Рамстад салған суреттер. 1996 жыл. Carolrhoda Books, Inc., Миннеаполис, МН. +63 бет. Ниц, М. М. 1979 жыл. "Зерттеу – менің құмарлығым". Consolidated Amethyst Publications, Торонто.
Ogilvie, Marilyn Bailey (2018). For the Birds: American Ornithologist Margaret Morse Nice. Norman, Oklahoma: University of Oklahoma Press. Dunlap, Julie. "Birds in the Bushes: A Story About Margaret Morse Nice." Illustrated by Ralph L. Ramstad. 1996. Carolrhoda Books, Inc., Minneapolis, MN. +63 pp. Nice, M. M. 1979. "Research is a passion with me." Consolidated Amethyst Publications, Toronto.