Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ханс Райхел ойлап тапқан дакофон – үйкеліс ідиофоны санаттарына жататын электрлі ағаштан жасалған эксперименталды музыкалық аспап.
The daxophone, invented by Hans Reichel, is an electric wooden experimental musical instrument of the friction idiophones category.
Этимология
Даксофондағы "dax" сөзі неміс тіліндегі "Dachs" – "дабыл" деген сөзден алынған, және дaxophone-тың шығара алатын көптеген жануарлардың дыбыстарын білдіреді. Аспап атауы Адольф Сакстың саксофонын еске түсіру үшін "dax" деп өзгертілді. Ханс Райхелдің "Shanghaied on Tor Road: The World's 1st Operetta Performed on Nothing but the Daxophone" атты екінші альбомында дaxophone қолданылса да, аспап өте сирек кездесетін болып қалды. Тек "Yuxo: A New Daxophone Operetta" альбомын жарыққа шығарғаннан кейін ғана дaxophone интернет арқылы танымал бола бастады, YouTube видеолары пайда болды және Майкл Хёрст сияқты басқа да суретшілерді дaxophone-ты пайдаланып өздерінің альбомдарын жасауға шабыттандырды. Күні бүгінге дейін дaxophone өте сирек кездесетін аспап болып табылады, сондықтан ол жаппай өндірілмейді, бірақ бірнеше дaxophone шеберлері өздері жасаған аспаптарын сатады. Шебер Юрий Ландман Еуропа бойынша академияларда, өнер орындарында және фестивальдарда өткізілетін DIY семинарлары үшін құрастыруы оңай дaxophone-ты жасады, онда қатысушылар өздерінің қарапайым нұсқасын құрастырады. Шебер Даниэль Фишкин Рейхелдің бастапқы идеясын кеңейтіп, әуесқойлардан кәсіби музыканттарға дейін әртүрлі музыканттарға арналған бірнеше ерекше дыбыс тақталарын жасады. Дaxophone шебері Ричард ван Хозель иісті дыбыс тақтасын жасады, ол dax және садақпен жоғары және төмен иілгенде тілдермен байланыста болу мүмкіндігін айтарлықтай жақсартады. Бұл Ханс Райхел ұсынғандай, әрбір тілдің астыңғы жағы мұқият бейімделмеген жағдайда, жалпақ дыбыс тақталары бар дaxophone-дарда болатын күтпеген дыбыс өзгерулерінен және басқа да жағымсыз әсерлерден сақтайды.
The dax in daxophone is derived from the German word Dachs, meaning "badger" and referencing the many animal sounds that the daxophone is capable of generating, changed to dax so that the instrument name echoes Adolphe Sax's saxophone. Even with Hans Reichel's second album featuring the daxophone, Shanghaied on Tor Road: The World's 1st Operetta Performed on Nothing but the Daxophone, the instrument had remained very obscure. It was not until after his release of Yuxo: A New Daxophone Operetta that the daxophone began to gain notability through the internet, spawning YouTube videos and inspiring other artists such as Michael Hearst to create their own albums featuring the daxophone. Even today, the daxophone remains fairly obscure, and as such it has not been mass produced, though a small number of daxophone luthiers sell their own versions of the instrument. Luthier Yuri Landman has designed a simple to build daxophone for DIY workshops he regularly gives throughout Europe on academies, art spaces and festivals where participants build their own rudimentary version. Luthier Daniel Fishkin has extended Reichel's original concept considerably, developing several unique soundboards suitable for different types of musicians, from hobbyists to professionals. Daxophone maker Richard van Hoesel has developed a curved soundplate, which significantly improves its ability to stay in contact with tongues as they are bent up and down by the dax and bow. This avoids the unpredictable volume changes and other undesirable effects that otherwise arise with daxophones with flat soundplates unless each tongue is carefully contoured on the underneath side as Hans Reichel suggested.
Құрылыс
Даксофон 330 мм ұзындығы, 30 мм ені және 5 мм биіктігі бар, бір немесе бірнеше контактілі микрофондарды ұстайтын ағаш блокқа бекітілген (көбінесе үш аяқты тұғырға бекітіледі, сондай-ақ үстел үстіне қысылады) ағаш тілшеден тұрады. Тағы бір маңызды бөлігі – дакс, ол шамамен 150 мм ұзындығы және 50 мм биіктігі бар, ойыншының қолына қарай ені реттеліп, екі жағы да қисаюсыз дыбыз биіктігін өзгертуге мүмкіндік беретін иісті пішінге тегістелген. Дыбыстық тербелістер ағаш блок негізіне жалғасады, ол өз кезегінде ондағы контактілі микрофон(дар) арқылы күшейтіледі. Дыбыздың реңі оның қай жерден сырғалғанына және дакспен ұзындығы бойынша қай жерде тоқтатылғанына байланысты реттеледі. Дакстың бір жағы кездейсоқ таңдалған логарифмдік тізбек бойынша таспаланған. Тізбектегі әрбір таспа арасындағы жиілік интервалы тілшелер арасындағы дыбыз биіктігінің айырмашылығына байланысты өзгереді, сондықтан танымал шығармаларды тоналды орындау үшін таспаланбаған жағы жиі қолданылады.
The daxophone consists of a wooden piece called a tongue, approximately 330 mm in length, 30 mm in width, and 5 mm in height, and fixed to a wooden block (often attached to a tripod, but also clamped to a table top), which holds one or more contact microphones. Another vital part is the dax, sanded into a curved shape approximately 150 mm long and 50 mm tall, with a custom width tailored to the player's hands, and curved on both sides to allow for frictionless pitch changing. Vibrations then continue to the wooden block base, which in turn is amplified by the contact microphone(s) therein. The timbre is adjusted by where it is bowed, and where along its length it is stopped with the dax. One side of the dax is fretted according to a randomly chosen logarithmic succession. The frequency interval between each fret in the succession will change due to the difference in pitch range between tongues, which is why the unfretted side is more frequently used for playing tonally in known compositions.
Танымал мәдениетте
2022 жылғы қорқыныш фильмі «Smile» музыкалық қойылымында даксофонды басты аспап ретінде пайдаланады.
The 2022 horror film Smile features the daxophone as the lead instrument in its music score.