Кіріспе
Дэвид Гаскойн (10 қазан 1916 – 25 қараша 2001) – ағылшын сюрреалистік ақыны, әсіресе британдық сюрреалистік тобымен байланысты болған. Ол сонымен қатар француз сюрреалистік ақындарының туындыларын аударған.
David Gascoyne (10 October 1916 – 25 November 2001) was an English poet associated with the Surrealist movement, in particular the British Surrealist Group. Additionally he translated work by French surrealist poets.
Ерте өмірі және сюрреализм
Гаскойн Харроу қаласында банк кызметкері Лесли Ноэль Гаскойнның (1886–1969) және оның әйелі Виннифред Изобельдің (1890–1972) үш ұлының үлкені ретінде дүниеге келді. Оның анасы, актерлер Сирил Мод пен Виннифред Эмеридің қызы, драматург В. С. Гилберт 1911 жылғы мамыр айында Гримс-Дайк көлінде қайтыс болғанда қасында болған екі жас әйелдің бірі еді. Гаскойн Англия мен Шотландияда өсті, Солсбери собор мектебінде және Лондонның Реджент-стрит политехникалық институтында білім алды. 1930 жылдардың басында Париж қаласында болды. Гаскойннің алғашқы кітабы – «Рим балкон және басқа өлеңдер» 1932 жылы, оның 16 жасында жарық көрді. Келесі жылы «Ашылу күні» романы жарияланды. 1936 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясына қосылып, Испанияға сапар шекті, онда Барселона негізделген үгіт-насихат министрлігі үшін радиода бірнеше сөз сөйледі. Бірақ, ол көп ұзамай коммунистердің ПОУМ және испан анархистеріне қатысты әрекеттеріне көңілі тоймады және партиядан шықты. Кейіннен «Авторлар Фолкленд аралдары туралы пікір білдіреді» кітабы үшін берген сұхбатында Гаскойн Фолкленд соғысына қарсы күшті ұстаным білдірді.
Кейінгі өмірі мен шығармалары
Гаскойн Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдарын Парижде өткізді, онда Сальвадор Дали, Макс Эрнст, Андре Бретон, Поль Элуар және Пьер Жан Жувпен дос болды. Осы кезеңдегі өлеңдері Грэм Сазерленд салған суреттерімен бірге «Өлеңдер 1937–1942» (1943) жинағында жарық көрді. Соғыстың болашақ құрбандарына арналған «Реквием» поэмасын ол досы Приаулкс Реньеге музыкаға қою үшін жазған. Оның «Реквием» шығармасы алғаш рет 1956 жылы орындалды. Ол 1986 жылғы 10 қазанда Гаскойнның 70 жылдығында қайтыс болды. Гаскойн соғыстан кейін Францияға оралып, 1960 жылдардың ортасына дейін үзіліс-үзіліспен онда тұрды. 1950 жылдардағы туындылары «Жолшыр және басқа өлеңдер» (1950) және «Түн ойлары» (1956) жинақтарында жарияланды. Бұл шығармалар сюрреализмнен ауысып, метафизикалық және діни көзқарасқа ұмтылды. Психикалық күйзеліске ұшырағаннан кейін Гаскойн Англияға оралып, өмірінің соңына дейін Уайт аралында тұрды. Ол сол кезде аз жазғандай көрінеді. Оның туындыларының әртүрлі «қайта жаңғыруы» арқасында Оксфорд университетінің баспасы, Энитармон және басқа да баспалардан бірнеше жинақтар мен таңдаулар жарық көрді. Бір кезде жоғалып кеткен оның күнделіктерінің екі кітабы оған қайтарылды және Алан Клодд оларды Enitharmon Press баспасында жеке томдар түрінде жариялады. Үшінші кітап табылып, қосымша материалдарды қамтитын жинақты Люсьен Дженкинс Skoob Books Publishing баспасында редакциялады. Осы үшін Гаскойн өзі «постфас» деп атаған, кейінгі жылдары жазған ең ұзын жазбасын ұсынды. 1996 жылы Роджер Скотттың редакциялық көмегімен Гаскойн алпыс жылдық досы Джордж Баркерге арнап «Көру оты» атты құрмет өлеңін жазды, оны Алан Андерсон Алан Клодд үшін жеке басылымда шығарды. Гаскойн Уайт аралындағы Уайткрофт ауруханасында әйелі Джуди Льюиспен танысты, бұл оқиға ерекше кездейсоқтықпен болды. Джуди былай дейді: Маған «Қыркүйек күні» атты өлең өте ұнаған. Мен бір күні түстен кейін оны оқыдым, сосын бір науқас маған келіп: «Оны мен жаздым» деді. Мен оның иығына қолымды қойып: «Әрине, солай болған, жаным» дедім. Әрине, оны жақсы танығаннан кейін, оның шынымен де солай екенін түсіндім. Олар 1975 жылы үйленді. Дэвид Гаскойн 2001 жылғы 25 қарашада 85 жасында қайтыс болды.
One of my favourite poems was called September Sun. I read it one afternoon and one of the patients came up to me afterwards and said "I wrote that." I put my hand on his shoulder and said "Of course you did, dear." Then of course when I got to know him I realised he had. They married in 1975. David Gascoyne died on 25 November 2001 at the age of 85.
Беделі
В. Х. Ауден және басқа да саяси және әлеуметтік ақындардың басымдығын көрсететін поэзия саласында сюрреалистік топ сыншылар мен көпшілік назарынан тыс қалды. Дилан Томас "Анамның әпкесіне хат" шығармасында оны да қынжырлаған. "Poems 1937–1942" (Грэхам Сазерленд салған және Тамбимутту редакциялаған) сол кезде сыншылардың мақтауына ие болғанымен, тек британдық поэзияның қайта жандануымен байланысты эксперименталды жазуға деген қызығушылық жаңадан туғанда ғана олардың еңбектері талқылауға түсті. Оның "Жинағы" 1988 жылы жарық көрді. Оның туындылары "Conductors of Chaos" (1996) антологиясына енгізілді. Кейінгі жылдары Гаскойн өлеңде жас кезінде қойған мақсатына толыққанды жетпегеніне және ертедегі үмітін іске асыра алмағанына көңіл тоқтағандай болды. Дегенмен, ол сын естіген сайын қуаныш сезінетін. Соңғы жылдары Мартин Сеймур Смиттың "Қазіргі заманғы әдебиетке нұсқаулық" (Macmillan) кітабындағы оның еңбегіне жасаған тепе-тең бағалауына назар аударды, сондай-ақ түсіндірмелердің тоны мен оның әлі де көп оқылатыны туралы айтылғанына риза болды. 1981 жылы "Дэвид Гаскойнға 65 жыл толуына орай" атты құрмет кітабы жарық көрді, оған Адриан Анри, Лоуренс Дюрелл және Майкл Хамбургер сияқты 26 ақын үлес қосты.
Кітаптар тізімі мен сын
Роберт Фрейзер, Түнгі ойлар: Ақын Дэвид Гаскойнның түс көрушілік өмірі, OUP, 2012. Колин Бенфорд, Дэвид Гаскойнның туындыларының библиографиясы, Heritage Books, 1987.