Эдуард Лир: ағылшын суретші, ақын, музыкант (1812-1888). Лимриктер авторы, әдеби есімдер, суреттерімен танымал. Биографиясы, шығармашылығы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық суретші және жазушы (1812–1888)
British artist and writer (1812–1888)
Эдвард Лир (12 мамыр 1812 – 29 қаңтар 1888) – ағылшын суретшісі, иллюстратор, музыкант, автор және ақын. Ол көбінесе поэзия мен прозадағы әдеби ақымақтықтарымен, әсіресе лимериктермен танымал – осы жанрды таныштаруға үлкен үлес қосты. Суретші ретінде оның қызметі үш бағытта болды: құстар мен жануарлардың иллюстрацияларын салу; саяхаттары барысында жасаған түсті суреттерін кейін өңдеп, кейде оларды саяхат кітаптарына қосымша суреттер ретінде пайдалану; және Альфред, Лорд Теннисонның өлеңдеріне иллюстрация жасау (бірақ бұл жұмысы оның негізгі еңбегі емес). Автор ретінде ол өлеңдер, әндер, әңгімелер, ботаникалық суреттер, рецепттер мен әліпбилерден тұратын әдеби жинақтарымен белгілі. Ол Теннисонның өлеңдеріне он екі музыкалық композиция да жазды және оларды жариялады.
Edward Lear (12 May 1812 – 29 January 1888) was an English artist, illustrator, musician, author and poet, who is known mostly for his literary nonsense in poetry and prose and especially his limericks, a form he popularised. His principal areas of work as an artist were threefold: as a draughtsman employed to make illustrations of birds and animals; making coloured drawings during his journeys, which he reworked later, sometimes as plates for his travel books; and as a (minor) illustrator of Alfred, Lord Tennyson's poems. As an author, he is known principally for his popular nonsense collections of poems, songs, short stories, botanical drawings, recipes and alphabets. He also composed and published twelve musical settings of Tennyson's poetry.
Алғашқы жылдар
Лир Солтүстік Лондонның Холлоуэй қаласында орта таптық отбасында дүниеге келді, Энн Кларк Скерретт пен Еремия Лирдің 21 баласының соңғысы (және тірі қалған ең кішісі) болды. Оны 21 жасқа үлкен әпкесі, сондай-ақ Энн тәрбиеледі. Еремия Лир Наполеон соғыстарынан кейінгі экономикалық дағдарыс кезінде Лондон қор биржасындағы міндеттемелерін орындай алмады; отбасының қаржылық жағдайы нашарлағандықтан, Лир мен оның әпкесі төрт жасында отбасылық үйден, Боуманс Лоджадан шығып, бірге тұруға мәжбүр болды. Энн Эдвардты қатты жақсы көріп, ол шамамен 50 жасқа дейін оған аналық қамқорлық жасады. Лир өмір бойы денсаулық проблемаларымен күресті. Алты жасынан бастап ол жиі үлкен эпилепсия ұстамаларына, бронхитке, астмаға және кейінірек жартылай соқырлыққа шалдықты. Лирдің алғашқы ұстамасы Хайгейтке жақын жердегі жәрмеңкеде әкесімен бірге болды. Бұл оқиға оны қорқытып, ұялтып жіберді. Лир эпилепсиялық жағдайы үшін өмір бойы кінә мен ұят сезімімен өтті. Оның күнделіктері көрсеткендей, ол ұстаманың басталуын сезіп, жұрт көзінен жасырынуға үлгерді. Лир шамамен жеті жасқа келгенде балалық шағының тұрақсыздығынан депрессия белгілері байқалды. Ол "қапалы күйзеліс" деп атаған ауыр меланхолия кезеңдерін бастан кешірді.
Lear was born into a middle class family at Holloway, North London, the penultimate of 21 children (and youngest to survive) of Ann Clark Skerrett and Jeremiah Lear, a stockbroker formerly working for the family sugar refining business. He was raised by his eldest sister, also named Ann, 21 years his senior. Jeremiah Lear ended up defaulting to the London Stock Exchange in the economic upheaval following the Napoleonic Wars; owing to the family's now more limited finances, Lear and his sister were required to leave the family home, Bowmans Lodge, and live together when he was aged four. Ann doted on Edward and continued to act as a mother for him until her death, when he was almost 50 years of age. Lear had lifelong health problems. From the age of six he had frequent grand mal epileptic seizures, bronchitis, asthma and, during later life, partial blindness. Lear experienced his first seizure at a fair near Highgate with his father. The event scared and embarrassed him. Lear felt lifelong guilt and shame for his epileptic condition. His adult diaries indicate that he always sensed the onset of a seizure in time to remove himself from public view. When Lear was about seven years old he began to show signs of depression, possibly due to the instability of his childhood. He had periods of severe melancholia which he referred to as "the Morbids".
Суретші
Лир 16 жасында "нанымен ірімшегі үшін" сурет салып, көп ұзамай Зоологиялық қоғамның және 1832-1836 жылдар аралығында Дерби графының жеке зообағын басқарған "орнитологиялық суретші" болып қалыптасты. Ол құстарды терісінен емес, тірі нысандардан суретке түсірген алғашқы маңызды суретші болды. Лирдің алғашқы жарияланымы, 19 жасында жарық көрген, 1830 жылы Psittacidae немесе Тұқияқтар отбасының суреттері болды. Өз дәуірінің ең ұлы орнитологиялық суретшілерінің бірі, ол Элизабет Гулдқа сабақ берді, сонымен қатар Джон Гулдтың жұмыстарына үлес қосты және кейбіреулер оны табиғатты зерттеуші Джон Джеймс Одубонмен салыстырды. Оның көру қабілеті нашарлап, литографияда қолданылатын тақталардың мұқият суреттерін және гравюраларын жасауға мүмкіндігі шектеліп қалған соң, ол пейзаж салуға және саяхаттауға көшті. Басқа саяхаттарының ішінде ол 1848-49 жылдары Грекия мен Египетке, ал 1873-75 жылдары Үндістанға сапар шекті, соның ішінде Цейлонға қысқа тоқтады. Саяхаттары барысында ол ерекше стильде көптеген түрлі-түсті суреттер жасады, оларды кейін студиясында майлы және акварель бояулармен, сондай-ақ кітаптары үшін гравюраларға айналдырды. Оның пейзаждық стилі көбінесе күшті күн сәулесімен және түстердің қарқынды контрастымен ерекшеленеді. 1878 және 1883 жылдар аралығында Лир жаздарын Монте-Дженерозо тауында өткізді, ол Швейцарияның Тичино кантоны мен Италияның Ломбардия аймағының шекарасында орналасқан. Оның "Монте-Дженерозодан Ломбардия жазығы" атты картинасы Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында сақтаулы. Өмір бойы ол сурет салуды жалғастырды. Ол өмір бойы Теннисонның өлеңдерін суреттеуді армандады, өмірінің соңында шағын суреттер жинағынан тұратын том жарық көрді.
Lear was already drawing "for bread and cheese" by the time he was aged 16 and soon developed into a serious "ornithological draughtsman" employed by the Zoological Society and from 1832 to 1836 by the Earl of Derby, who kept a private menagerie at his estate, Knowsley Hall. He was the first major bird artist to draw birds from real live birds, instead of skins. Lear's first publication, published when he was 19 years old, was Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots in 1830. One of the greatest ornithological artists of his era, he taught Elizabeth Gould whilst also contributing to John Gould's works and was compared by some to the naturalist John James Audubon. After his eyesight deteriorated too much to work with such precision on the fine drawings and etchings of plates used in lithography, he turned to landscape painting and travel. Among other travels, he visited Greece and Egypt during 1848–49, and toured India during 1873–75, including a brief detour to Ceylon. While travelling he produced large quantities of coloured wash drawings in a distinctive style, which he converted later in his studio into oil and watercolour paintings, as well as prints for his books. His landscape style often shows views with strong sunlight, with intense contrasts of colour. Between 1878 and 1883, Lear spent his summers on Monte Generoso, a mountain on the border between the Swiss canton of Ticino and the Italian region of Lombardy. His oil painting The Plains of Lombardy from Monte Generoso is in the Ashmolean Museum in Oxford. Throughout his life, he continued to paint seriously. He had a lifelong ambition to illustrate Tennyson's poems; near the end of his life, a volume with a small number of illustrations was published.
Италиядағы суретті экскурсиялар (184247)
1842 жылы Лир Италия түбегіне саяхат бастады, Лацио, Рим, Абруццо, Молизе, Апулия, Базиликата, Калабрия және Сицилия аймақтарын аралады. Лир жеке жазбаларында, суреттерімен бірге итальяндық өмір салты, халықтық дәстүрлер және ежелгі ескерткіштердің сұлулығы туралы әсерлерін жинады. Лирді ерекше қызықтырған Абруццо болды, ол 1843 жылы Марсика (Челано, Авеццано, Альба Фуценс, Трасакко) және Синке Милья платосы (Кастель ди Сангро және Альфедена) арқылы, ескі қойшылар жолымен сапар шекті. Лир ортағасырлық Альбе ауылының Сиренте тауымен бірге эскизін салды және ортағасырлық Селано ауылын сипаттады, онда Пиколомини қамалы Лаго Фучиноның кең жазығына үстемдік етіп тұрды, ал бірнеше жылдан кейін ауыл шаруашылығын дамыту үшін бұл жазық құрғатылды. Кастель ди Сангрода Лир таулардың қысқы тыныштығын және әдемі базиликаны суреттеді. 1847 жылы Оңтүстік Италия аймақтарына жасаған саяхаты одан да ертеңгі болды, бұл саяхат Лирдің "Оңтүстік Калабриядағы пейзаж суретшісінің күнделіктері" және басқа да еңбектерінде сипатталған. Лирдің саяхат әдебиетіндегі ең жақсы туындыларының бірі – Калабрияға арналған бөлімі, онда ол таңғажайып пейзаждар мен есімдерінен айнымалы кейіпкерлер арасындағы саяхатын баяндайды.
In 1842, Lear began a journey into the Italian peninsula, travelling through the Lazio, Rome, Abruzzo, Molise, Apulia, Basilicata, Calabria and Sicily. In personal notes, together with drawings, Lear gathered his impressions on the Italian way of life, folk traditions, and the beauty of the ancient monuments. Of particular interest to Lear was the Abruzzo, which he visited in 1843, through the Marsica (Celano, Avezzano, Alba Fucens, Trasacco) and the plateau of Cinque Miglia (Castel di Sangro and Alfedena), by an old sheep track of the shepherds. Lear drew a sketch of the medieval village of Albe with Mount Sirente, and described the medieval village of Celano, with the castle of Piccolomini dominating the vast plain of Lago Fucino, which was drained a few years later to promote agricultural development. At Castel di Sangro, Lear described the winter stillness of the mountains and the beautiful basilica. More adventurous was the voyage to the regions of southern Italy in 1847, described in Lear's Journals of a Landscape Painter in Southern Calabria, & c. The broad Calabria section in which Lear tells his itinerary among breathtaking landscapes and often surreal characters, is thought to be among the best in his travel literature.
Композитор және музыкант
Лир негізінен фортепианода ойнады, бірақ сонымен қатар гармоникада, флейтада және кішкентай гитарада да ойнады. Ол көптеген романтикалық және Виктория дәуірінің өлеңдеріне музыка жазды, бірақ ең көп танымал болғаны – Теннисонның поэзиясына жазған музыкалық әдестемелері. 1853 жылы төрт, 1859 жылы бес, ал 1860 жылы үш әдестеме жариялады. Теннисон Лирдің музыкалық әдестемелерін ғана мақұлдаған. Лир сонымен қатар "Сырт пен Мысық" сияқты көптеген әдемі әндеріне де музыка жазды, бірақ олардың тек екеуі ғана сақталған: "Юнхи Бонги Боның құдалануы" мен "Пеликан хоры" музыкасы. Ол кәсіби музыкант болмаса да, көптеген әлеуметтік жиындарда өзінің әдемі әндерін және басқалардың поэзиясына жазған музыкасын орындады, кейде өз сөздерін қосты (мысалы, "The Nervous Family" әнінде), ал кейде мазмұнды сөздерді балалар өлеңдерімен ауыстырды.
Lear primarily played the piano, but he also played the accordion, flute, and small guitar. He composed music for many Romantic and Victorian poems, but was known mostly for his many musical settings of Tennyson's poetry. He published four settings in 1853, five in 1859, and three in 1860. Lear's were the only musical settings that Tennyson approved of. Lear also composed music for many of his nonsense songs, including "The Owl and the Pussy cat", but only two of the scores have survived, the music for "The Courtship of the Yonghy Bonghy Bò" and "The Pelican Chorus". While he never played professionally, he did perform his own nonsense songs and his settings of others' poetry at countless social gatherings, sometimes adding his own lyrics (as with the song "The Nervous Family"), and sometimes replacing serious lyrics with nursery rhymes.
Қарым-қатынастар
Лирдің ең құштар және қайғылы достығы Франклин Лушингтонмен болды. Ол жас заңгермен 1849 жылы Мальтада танысып, онымен бірге Оңтүстік Грекияны аралады. Лир оған ғашық болды, бірақ Лушингтон оның сезімін толыққанды бөліспеді. Олар Лир қайтыс болғанға дейін шамамен қырық жыл бойы дос болып қалып, олардың сезімдерінің теңсіздігі Лирді үнемі мазалады. Шындығында, Лирдің ер адамдармен қарым-қатынас құруға жасаған тың тырысыстары әрқашан сәтті аяқталмайтын. Лирдің сезімдерінің күштілігі осы қарым-қатынастарды қиындыққа душар етуі мүмкін. Ол екі рет үйленуге ұсыныс жасады, екеуі де өзінен 46 жас кіші әйелге, бірақ екеуі де қабылданбады. Ол серіктер үшін достары мен хат алысушыларына, әсіресе, өмірінің соңғы жылдарында албандық Сулиот аспазы Джорджиске сенді, ол адал дос болды және (Лир шағымданып айтқандай) өте нашар аспаз еді. Сан-Ремодағы тағы бір жақын серігі – оның мысығы Фосс, ол 1887 жылы қайтыс болды және Вилла Теннисон бағында салтанатты түрде жерленді.
Lear's most fervent and painful friendship was with Franklin Lushington. He met the young barrister in Malta in 1849 and toured southern Greece with him. Lear developed an infatuation for him that Lushington did not wholly reciprocate. Although they remained friends for almost forty years until Lear's death, the disparity of their feelings constantly tormented Lear. Indeed, Lear's attempts at male companionship were not always successful; the very intensity of Lear's affections may have doomed these relationships. The closest he came to marriage was two proposals, both to the same woman 46 years his junior, which were not accepted. For companions, he relied instead on friends and correspondents, and especially, during later life, on his Albanian Souliote chef, Giorgis, a faithful friend and (as Lear complained) a thoroughly unsatisfactory chef. Another trusted companion in San Remo was his cat, Foss, who died in 1887 and was buried with some ceremony in a garden at Villa Tennyson.
Портреттер
Эдвард Лир радиоспектакльдерде Эндрю Сакс Джулия Блэкберннің "Нонсенс қажет" шығармасында (BBC Radio 4, 2009 жылдың 9 ақпаны) және Дерек Джейкоби Лавиния Мюррейдің "Коромандел жағалауы" шығармасында (BBC Radio 4, 2011 жылдың 21 желтоқсаны) бейнеленді.
Edward Lear has been played in radio dramas by Andrew Sachs in The Need for Nonsense by Julia Blackburn (BBC Radio 4, 9 February 2009) and by Derek Jacobi in By the Coast of Coromandel by Lavinia Murray (BBC Radio 4, 21 December 2011).
Танымал мәдениетте
Лирдің жазбаша еңбектері қысқа ғана өмір сүрген "Томфолири шоу" атты сенбі күнгі мультсериалында кеңінен пайдаланылды, ол Rankin Bass студиясымен жасалып, 1970-1971 жылдары NBC арнасында көрсетілді.
Lear's written work was used extensively in the short lived The Tomfoolery Show, a Saturday morning cartoon that was produced by Rankin Bass and broadcast on NBC in 1970–1971.