Кіріспе

АҚШ әскери күштерінің тармақтарын көрсететін тулар. АҚШ Қарулы Күштерінің әрбір тармағы тулар арқылы бейнеленеді. АҚШ әскерінде түрлі жағдайларда, кемелерде, базаларда, лагерьлерде және әскери академияларда түрлі тулар көтеріледі. Әдетте, әскери ортада туларды бірге көрсету кезінде басымдық реті (көрерменнің сол жағынан оң жағына қарай) АҚШ ұлттық туы (сондай-ақ "түстер" немесе "ұлттық түстер" деп те аталады), одан кейін АҚШ Армиясының, АҚШ Теңіз корпусының, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің, АҚШ Әуе күштерінің, АҚШ Ғарыш күштерінің және АҚШ Жағалау күзетінің тулары көрсетіледі. Егер АҚШ Жағалау күзеті Әскери-теңіз министрлігіне бағынысты болса, АҚШ Жағалау күзетінің туы АҚШ Әуе күштерінің туынан бұрын көрсетіледі.

Теңіз жалаулары

Америка Құрама Штаттарында көптеген теңіз тулары қолданылған. Америка Құрама Штаттарына тиесілі барлық теңіз кемелері мен әскери кемелер (АҚШ Жағалау күзет кемелерінен басқа, кейбір ерекшеліктермен) Америка Құрама Штаттарының туын көтереді, ол ұлттық туға толық сәйкес келеді (бірақ бастапқыда Ұлы Одақ туына ұқсас болған). Барлық тіркелген АҚШ кемелері, сондай-ақ халықаралық немесе шетел суларындағы барлық АҚШ кемелері сағат 08:00-ден күн батуға дейін осы туды көрсетуге міндетті. Керісінше, АҚШ Жағалау күзетінің кемелері АҚШ заңнамасына бағынатын кемелерді тоқтату, тексеру, іздеу және ұстау билігін көрсету үшін арнайы туды қолданады. Тарихи тұрғыдан алғанда, қолданылған ту АҚШ туы өзгерген сайын өзгеріп отырды. Сол сияқты, Континенталдық флоттың кемелері Континенталдық Конгресс белгілеген нақты стандарт болмағандықтан, әртүрлі туларды қолданды, жұлдыздар мен жолақтардың орналасуы командирлердің шешіміне қалдырылды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің, Жағалау күзетінің, Әскери теңіз көлігі басқармасының және Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқармасының кемелері ту тіреуінен (jackstaff) АҚШ туын (jack) көтереді. Алғашқыда Бірінші теңіз туы қолданылды, онда он үш қызыл және ақ жолақ болды; кейбіреулер оның үстіне оралған жылан мен «Маған тиіспе» деген ұран бейнеленгенін, бұл Гадсден туын еске түсіретінін айтады. Кейін ол ақ жұлдыздары бар көк түсті кантонға, «Одақ туына» (Union Jack) ауыстырылды және әр штат Одаққа қосылған сайын жаңартылды. Дегенмен, 2002 жылғы Терроризмге қарсы соғыс басталғаннан бері барлық әскери кемелерге Бірінші теңіз туын, соның ішінде даулы жылан мен ұранды көтеруге бұйрық берілді. 2019 жылдың 21 ақпанында Әскери-теңіз операцияларының бастығы АҚШ әскери кемелерінің 2019 жылдың 4 маусымынан бастап АҚШ туын қайтадан көтеруін бұйырды. Кеме басына орнатылған немесе мачта басына орнатылған жеребелік (pennant) кеме капитанының (демек, кеменің) лауазымын көрсетеді. Сонымен қатар, діни қызметтер кезінде шіркеу туын қолдануға болады. Бұл ту, көк крестің (немесе еврейлік қызметтер үшін көк тақташалар мен Дәуіт жұлдызының) қосылған ақ түсті, ұлттық тудан жоғары орналастырылуға рұқсат етілген жалғыз ту, және тек теңізде ғана. Сонымен қатар, госпитальдық кемелерде Қызыл Крест белгісі көрсетіледі. Кемелер мен жағалаудағы бөлімшелер де бөлімшелердің марапаттарын көрсететін буржилерді (burgees) қолдана алады. Тулар сигнал беру үшін де пайдаланылуы мүмкін.

Жеке желектер

Кейбір лауазымдар мен штабтардағы офицерлерге, сондай-ақ барлық генералдар мен адмиралдарға өздерінің билігін және/немесе басқаруын көрсететін жеке ту беріледі, сондықтан оларды көбінесе "жалау офицерлері" деп атайды. Құрлықта тулар әдетте иесінің кабинетінде немесе бөлімшенің түстерінің жанындағы екінші ту тірегінде көрсетіледі, ал офицер кемеге мінген жағдайда, олар шеніне сәйкес кемеде көтеріледі. Тудың сыртқы түрі офицердің шен белгісіне тең жұлдыздардан тұрады, ал түстері қызмет түріне қарай анықталады: Армия мен Теңіз жаяу әскері үшін – ақ жұлдыздармен қызыл, Әскери-теңіз күштерінің командирлері мен Әуе күштері үшін – ақ жұлдыздармен көк. Кейбір штабтық және тікелей бағынысты емес офицерлердің ерекше түстері бар: басқарушылық қызметтегі емес Әскери-теңіз күштерінің адмиралдары үшін – көк жұлдыздармен ақ, ал Армияның дін қызметкерлері мен медициналық генералдары тиісінше шіркеулік қызғылт және қоңыр түсті фондарды пайдаланады. Президентке (Бас қолбасшы лауазымына байланысты), Вице-президентке, Қорғаныс министріне, Қорғаныс министрінің орынбасарына, Қорғаныс хатшыларының орынбасарларына және Қорғаныс хатшыларының көмекшілеріне, Әскери департаменттердің хатшыларына (Армия хатшысы, Теңіз күштері хатшысы, Әуе күштері хатшысы), Әскери департаменттердің хатшыларының орынбасарларына (Армия хатшысының орынбасары, Теңіз күштері хатшысының орынбасары, Әуе күштері хатшысының орынбасары) және Әскери департаменттердің хатшыларының көмекшілеріне (Армия хатшысының көмекшісі, Теңіз күштері хатшысының көмекшісі, Әуе күштері хатшысының көмекшісі), Бірлескен штабтар төрағасына, Бірлескен штабтар төрағасының орынбасарына және Бірлескен штабтардың аға сержант-майорына, сондай-ақ Әскери қызметтердің басшыларына (Армия штабының бастығы, Теңіз жаяу әскерінің қолбасшысы, Теңіз күштерінің бастығы, Әуе күштері штабының бастығы, Ғарыш күштерінің бастығы және Жээк күзетінің қолбасшысы) ерекше тулар беріледі. Адмирал, міндетін атқарушы коммодор немесе конвой коммодоры кемеде өздерінің флагманынан ту көтеруге құқылы. Сонымен қатар, Әскери-теңіз күштері АҚШ өкілі ретінде кемеге мінген Мемлекеттік хатшының туын көрсетеді. Басқа дипломатиялық қызметкерлерге де кемеде болғанда консулдық ту беріледі. Жээк күзеті Ішкі қауіпсіздік департаментінің құрамында болғандықтан, Әскери-теңіз күштері Қорғаныс министрінің туын пайдаланатыны сияқты, министрдің туын пайдаланады.

Басқалар

Көптеген басқа да тулар әскери саламен дәстүрлі байланыста болып келеді.

Америка революциясы

1777 жылға дейін ресми үлгі жасалмағандықтан, американдық әскерлер шайқасқа түрлі туларды алып шықты. Тіпті содан кейін де 1777 жылғы Ту туралы қаулының нақты емес тұжырымдары көптеген эскиздерге әкелді. 1777 жылға дейін ең көп таралған ту – Ұлы Одақ туы, ол Британдық Шығыс Үндістан компаниясының туына өте ұқсас. Гадсден туы саяси карикатурадан жасалған, алғаш рет Континенттік теңізшілер шайқасқа алып шықты. Аңыз бойынша, Бетси Росс туы қазіргі американдық тудың алғашқы нұсқасы болып саналады және генерал Джордж Вашингтон бейнеленген суреттерде көрсетілген. Франсис Хопкинсон жасаған үлгі де американдық әскерлер шайқасқа алғаш алып шыққан ту деп есептеледі. Фламбороу бас шайқасында стандартты ту жоғалғандықтан, Серапис туы тұтқынға алынған кемеден көтерілді. Коупенс туы Коупенс шайқасында 3-ші Мэриленд полкі көтеріп жүргендей бейнеленген (полк Коупенсте болмағаны дәлелденгенімен, атауы мен үлгісі танымал болды). Беннингтон туы американдық әскерлер Беннингтон шайқасында көтеріп жүрді деп саналады. Гилфорд сотының туын Солтүстік Каролина жасақтары Гилфорд соты шайқасында көтеріп жүрді. Жаңа Англия туының бірнеше нұсқаларын Жаңа Англия жасақтары алып жүрді, әсіресе Бункер-Хилл шайқасында. Қамыс туы ертедегі теңіз кемелері мен қайықтарында шектеулі түрде қолданылды. Бедфорд туы – американдық әскердің алғашқы шайқас туларының бірі. Брендивайн туын Брендивайн шайқасында 7-ші Пенсильвания полкі көтеріп жүрді. 2-ші Канада полкі американдық емес, Континенттік армия үшін шайқасқанда өз туын алып шықты. Бас қолбасшының күзетшілері генерал Вашингтонды қорғағанда ерекше ту көтерді. Green Mountain Boys туы – Green Mountain Boys және Вермонт Республикасының одаққа қосылғанға дейінгі шайқас түсі.

Басқалар

Жұлдызды байрақ немесе Ұлы гарнизондық байрақ 1812 жылғы соғыста Балтимор шайқасы кезінде Форт МакГенридің үстінен желбіреп, Фрэнсис Скотт Кейді "Жұлдызды байрақ" поэмасын жазуға шабыттандырды. Бұл ән ақырында АҚШ-тың ұлттық әнұраны болды. Техастықтар Мексика армиясының басып алуға тырысқан зеңбірегіне сілтеме жасай отырып, "Кел, алып кет" деп жазылған туды Гонзалес шайқасында жасады. Америка Конфедеративтік Штаттарының қысқа ғасырлық тарихы Конфедерация армиясы мен теңіз күштері қолданған бірнеше тудың пайда болуына себеп болды. Форт Самтер туы ерекше кантоны және Форт Самтер шайқасында түсірілуі арқасында маңызға ие болды. "Ол Глори" атағын капитан Уильям Драйвердің осы туды Конфедерация әскерлерінен аман сақтап, кейіннен АҚШ туының лақап аты болды. Тұтқынға алынған/із-суы жоқ әскерилер туралы алаңдаушылықты білдіретін ту – ҰОС/МИА туы, соғыстағы тұтқынға алынған және хабарсыз жоғалған әскери қызметшілерге деген көңіл білдірудің символына айналды. Құрмет медалін алғандар лентаның дизайнына негізделген туды да алады. Әуе ұлттық гвардиясы Әуе күштерінің туынан өзге, ерекше туды қолданады. АҚШ Жағалау күзетінің қосымша бөлімдері АҚШ Жағалау күзетінің туы үлгісінде туды пайдаланады. Азаматтық әуе патрулі Әуе күштерінің туы негізінде туды қолданады. 1813 жылы "Ниагара" бригіндегі Оливер Хазард Перридің жауынгерлік туында "Көмекті тастамаңыз" деген сөздер жазылған еді. АҚШ Ғарыш қолбасшылығы басқа әскери түрлердің туларымен бірге ерекше туды қолданады.