Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1980-ші жылдары кәсіподақтар Чехословакияның ең ірі ұйымдары болып табылды. Революциялық кәсіподақ қозғалысы (Revoluční odborové hnutí / Revolučné odborové hnutie, ROH) – бұл ірі федерация, жалақы алатын жұмыскерлердің көпшілігін (1983 жылы 80 пайыз) білдірді; егер біреудің кәсіподаққа мүшелігіне жол бермесе, ол оған үлкен айып тағумен тең болар еді. Коммунизм тұсындағы кәсіподақтардың рөлі Батыс қоғамындағы рөлінен ерекшеленеді. Коммунизм тұсында кәсіподақтар мүшелері үшін «социализм мектебі» ретінде қызмет етіп, жұмысшыларды социалистік өндіріс мақсаттарына жұмылдыруды көздеді. 1968 жылға дейінгі реформалар кезеңінде партия реформаторлары мен жұмысшылар Революциялық кәсіподақ қозғалысын консервативті партиялық шенеуніктердің үстемдігімен және ресми еңбек саясатының «конвейерлік белдеуі» ретінде жұмыс істейтін бюрократиялық қиындықтарға толы ұйым деп сынады. Жұмысшылар көбінесе кішірек, өкілдік құқығы бар кәсіподақтар мен түрлі экономикалық жеңілдіктерді қалаған. Билік үшін қорқыныштырақ болғаны – жұмысшылардың партия мүшелерін кәсіподақ қызметінен шығарып, бірқатар реформалар талап етуі. Бұл реформалар Чехословакия Коммунистік партиясының (КСЧ) жетекші рөлі социалистік даму үшін маңызды деп санайтындардың алаңдаушылығын басуға бағытталмаған. Олардың талаптарының ішінде жұмысшылар туралы партиялық және полициялық іс қағаздарын жою (жұмысшылар көбінесе осы мақсатқа іс қағаздарын өртеп жіберу арқылы қол жеткізді) және кәсіподақ пен басқару өкілдерінің (партиялық шенеуніктер емес) кадрлық мәселелерді шешу құқығы болды. Билікті одан да алаңдатқан нәрсе – жұмысшылардың талаптарының тікелей және ашық саяси сипатта болуы. Ірі өнеркәсіптік орталықтарда жұмысшылар саяси плюрализмді талап етіп, баспасөз бостандығын қорғау үшін комитеттер құрды және «Екі мың сөз» манифестіне қолдау білдірді. Жазушылар одағы тіпті Ұлттық жиналысқа сайлауға үміткерлер тізімін ұсынуға дайын екенін мәлімдеді. Бұл оқиғалар Совет үлгісіндегі социализмді жақтағандарға ұнаған жоқ. Кәсіподақтар «нормализация» шараларының алғашқы нысаны болғаны түсінікті. Жетекші құрамның 20-дан 50 пайызына дейін тазартылып, 1970-ші жылдардың басында бұрынғы жағдайға оралуға қол жеткізілді.
In the 1980s, trade unions were the largest of all Czechoslovak organizations. A single large federation, the Revolutionary Trade Union Movement (Revoluční odborové hnutí / Revolučné odborové hnutie, ROH), represented most wage earners (80 percent in 1983); to deny someone trade union membership was to imply extreme censure. The role of trade unions under communism is distinctly different from the role it plays in Western society. Under communism, the unions serve as a "school of socialism" for the membership, the goal being to mobilize workers in pursuit of socialist production goals. During the reform era before 1968, party reformers and workers alike criticized the Revolutionary Trade Movement as a bureaucratically unwieldy organization that was dominated by conservative party functionaries and served as a "conveyor belt" for official labor policy. Workers typically wanted smaller, more representative unions and a variety of economic benefits. More disturbing to the authorities was workers' propensity to vote party members out of union office and to demand a range of reforms. These reforms were not calculated to allay the fears of those who thought that the Communist Party of Czechoslovakia (KSČ) leading role was critical to socialist development. Among the demands were the elimination of party and police files on workers (workers often achieved this end by simply burning the files) and the right of union and management representatives (not party officials) to decide personnel matters. Even more disturbing to the authorities was the tendency for workers' demands to be explicitly and unequivocally political. In major industrial centers, workers called for political pluralism, organized committees to defend freedom of the press, and voiced their support for The Two Thousand Words manifesto. The Writers' Union went so far as to suggest that they would field a slate of candidates for the National Assembly elections. It was not a turn of events congenial to those who preferred Soviet style socialism. Not surprisingly, the unions were an early target of "normalization" efforts. An estimated 20 to 50 percent of the leadership was purged, and by the early 1970s the status quo had been effectively restored.