Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Субъект ретінде интроспекция және жекеленіп даму қабілеті
Capacity for introspection and individuation as a subject
Өзін-өзі тану философиясында өзіне-өз санасы – жеке тұлғаның немесе жекелігінің тәжірибесі. Оны qualia мағынасындағы санамен шатастыруға болмайды. Сана – денең мен айналаңдағы ортаға қатысты білу болса, өзіне-өз санасы – осы сананы тану. Өзіне-өз санасы – адамның өз мінезін, сезімдерін, ықпалдарын және тілектерін қалай сезінуі және түсінуі.
In philosophy of self, self awareness is the experience of one's own personality or individuality. It is not to be confused with consciousness in the sense of qualia. While consciousness is being aware of one's body and environment, self awareness is the recognition of that consciousness. Self awareness is how an individual experiences and understands their own character, feelings, motives, and desires.
Көзікше нейрондары
Зерттеушілер мидың қай бөлігі адамдарға өздерін-өздері сезінуге мүмкіндік беретінін және адамдардың өздерін-өздері сезінуге биологиялық тұрғыдан қалай дамығанын зерттеп жатыр. В. С. Рамачандран айналы нейрондар адамның өздігінен хабардар болуының неврологиялық негізін құруы мүмкін деген болжам жасады. 2009 жылы Edge Foundation үшін жазылған эссесінде Рамачандран өзінің теориясын былай түсіндірді: «Бұл нейрондар басқа адамдардың мінез-құлқын имитациялауға ғана көмектеспейді, сонымен қатар, екінші деңгейдегі бейнелерді немесе сіздің бұрынғы ми процестеріңіздің метабейнелерін құру үшін «ішкіге» бұрылуы мүмкін. Бұл интроспекцияның нейрондық негізі болуы мүмкін, сондай-ақ өздігінен хабардар болу мен басқаларды сезінудің өзара байланысы. Әрине, бұл жерде қайсысы бірінші пайда болды деген сұрақ туындайды, бірақ ең бастысы – екеуі де бірге дамып, бір-бірін толықтырып, қазіргі заманғы адамдарға тән өзіндік сананың қалыптасуына әкелді».
Researchers are investigating which part of the brain allows people to be self aware and how people are biologically programmed to be self aware. V. S. Ramachandran speculates that mirror neurons may provide the neurological basis of human self awareness. In an essay written for the Edge Foundation in 2009, Ramachandran gave the following explanation of his theory: "[T]hese neurons can not only help simulate other people's behavior but can be turned 'inward'—as it were—to create second order representations or meta representations of your own earlier brain processes. This could be the neural basis of introspection, and of the reciprocity of self awareness and other awareness. There is obviously a chicken or egg question here as to which evolved first, but The main point is that the two co evolved, mutually enriching each other to create the mature representation of self that characterizes modern humans."
Денесі
Дене (өзін) сезіну проприоцепциямен және визуализациямен байланысты. Денсаулық сақтау және медицинада денеге сезіну – адамның әр түрлі ішкі сезімдерге нақты бағыттап, көңіл бөле алу қабілетін білдіреді. Проприоцепция және интероцепция адамдарға бірнеше сезімді саналы түрде сезінуге мүмкіндік береді. Проприоцепция жеке адамдар мен науқастарға бұлшықеттер мен буындардағы сезімдерге, дене күйіне және тепе-теңдікке назар аударуға көмектеседі, ал интероцепция ішкі органдардың сезімдерін – жүрек соғуының өзгеруін, тыныс алуды, өкпедегі ауырсынуды немесе тоқтық сезімін анықтау үшін қолданылады. Денеге сезінудің күшті, әлсіз және бұрмаланған түрлері – семіздік, нервтік анорексия және созылмалы буын аурулары сияқты әртүрлі денсаулық проблемалары мен жағдайлардың белгілері болып табылады. Мысалы, нервтік анорексиямен ауыратын науқаста тоқтық сезімі бұрмаланған болады.
Bodily (self )awareness is related to proprioception and visualization. In health and medicine, body awareness refers to a person's ability to direct their focus on various internal sensations accurately. Both proprioception and interoception allow individuals to be consciously aware of multiple sensations. Proprioception allows individuals and patients to focus on sensations in their muscles and joints, posture, and balance, while interoception is used to determine sensations of the internal organs, such as fluctuating heartbeat, respiration, lung pain, or satiety. Over acute body awareness, under acute body awareness, and distorted body awareness are symptoms present in a variety of health disorders and conditions, such as obesity, anorexia nervosa, and chronic joint pain. For example, a distorted perception of satiety is present in a patient suffering from anorexia nervosa.
Психология
Өзін-өзі тану психологиядағы, даму және эволюциялық тұрғыдан алғанда, "мүмкін ең негізгі мәселе" деп аталады. 1972 жылы Дюваль мен Уиклунд жазған «Объективті өзін-өзі тану теориясы» атты маңызды кітабында жасалған өзін-өзі тану теориясы, біз өзімізге назар аударғанда, қазіргі мінез-құлқымызды ішкі стандарттарымыз бен құндылықтарымызбен бағалап, салыстырамыз дейді. Бұл объективті өзін-өзі тану күйін тудырады. Біз өзімізді объективті бағалаушылар ретінде сезіне бастаймыз. Өзін-өзі тану мен өзіне сыналы қарау шатастырылмауы керек. Әр түрлі эмоционалдық күйлер өзін-өзі тану арқылы күшейеді. Дегенмен, кейбір адамдар осы мүмкіндіктер арқылы өзін-өзі тануын арттыруға тырысады. Адамдар өзін-өзі тануға ие болғанда, өз мінез-құлқының өзінің стандарттарына сәйкес келуі ықтимал. Егер адамдар жеке стандарттарына сай өмір сүрмесе, оларға кері әсер тиеді. Айналар, тыңдаушылар, бейнеге түсіру немесе жазу сияқты түрлі орталық белгілер мен жағдайлар өзін-өзі тануды қоздырады. Бұл белгілер жеке есте сақтаудың дәлдігін де арттырады. Андреас Деметриудің когнитивтік дамудың нео-Пяжелік теорияларының бірінде өзін-өзі тану туғаннан бастап өмір бойы жүйелі түрде дамиды және жалпы қорытынды процестерге әсер етеді. Когнитивтік процестер туралы өзіндік сана, жұмыс жады, өңдеу жылдамдығы және ойлау сияқты өңдеу тиімділігі функцияларымен салыстырылатын жалпы интеллектке үлес қосады. Альберт Бандураның өзін-өзі тиімділік теориясы «болашақтағы жағдайларды басқару үшін қажетті әрекеттерді ұйымдастыру және орындау қабілетіне сенуді» сипаттайды. Адамның сәттілікке деген сенімі оның ойлау, мінез-құлық және сезіну жолын анықтайды. Мысалы, өзін-өзі тиімді сезінетін адам қиындықтарды орындауға лайық тапсырмалар ретінде қарастырады және кері соққылардан оңай ығыспайды. Мұндай адам өзінің кемшіліктері мен қабілеттерін біледі және осы қасиеттерін барынша пайдалануды таңдайды. Өзін-өзі тиімділік сезімі нашар адам қиындықтардан қашады және кері соққылардан тез көңілі толады. Олар бұл жағымсыз реакцияларды байқамайды, сондықтан олардың көзқарасын өзгертуге ұмтылмауы мүмкін. Бұл тұжырым Бандураның әлеуметтік-когнитивтік теориясының орталық бөлігі болып табылады, «ол байқау арқылы оқынудың, әлеуметтік тәжірибенің және жеке тұлғаның дамуындағы өзара әсер етудің маңыздылығын атап көрсетеді». Дерек көзі сенімсіз: күні=2020 жылдың тамызы.
Self awareness has been called "arguably the most fundamental issue in psychology, from both a developmental and an evolutionary perspective." Self awareness theory, developed by Duval and Wicklund in their 1972 landmark book A theory of objective self awareness, states that when we focus on ourselves, we evaluate and compare our current behavior to our internal standards and values. This elicits a state of objective self awareness. We become self conscious as objective evaluators of ourselves. Self awareness should not be confused with self consciousness. Various emotional states are intensified by self awareness. However, some people may seek to increase their self awareness through these outlets. People are more likely to align their behavior with their standards when they are made self aware. People are negatively affected if they do not live up to their personal standards. Various environmental cues and situations induce awareness of the self, such as mirrors, an audience, or being videotaped or recorded. These cues also increase the accuracy of personal memory. In one of Andreas Demetriou's neo Piagetian theories of cognitive development, self awareness develops systematically from birth through the life span and it general inferential processes. Self awareness about cognitive processes contributes to general intelligence on a par with processing efficiency functions, such as working memory, processing speed, and reasoning. Albert Bandura's theory of self efficacy describes "the belief in one's capabilities to organize and execute the courses of action required to manage prospective situations." A person's belief in their ability to succeed sets the stage for how they think, behave, and feel. Someone with a strong self efficacy, for example, views challenges as tasks to engage in, and is not easily discouraged by setbacks. Such a person is aware of their flaws and abilities and chooses to utilize these qualities to the best of their ability. Someone with a weak sense of self efficacy evades challenges and quickly feels discouraged by setbacks. They may not be aware of these negative reactions and therefore, may not be prompted to change their attitude. This concept is central to Bandura's social cognitive theory, "which emphasizes the role of observational learning, social experience, and reciprocal determinism in the development of personality. "Unreliable source: date=August 2020
Даму кезеңдері
Адам өзін-өзі тануды дамыту арқылы өз санасына жетеді. "Өзін-өзі тану бірден нақты бір әрекет арқылы пайда болмайды: ол әртүрлі әрекеттердің тізбегі арқылы бірте-бірте қалыптасады, олардың барлығы өзіне қатысты болады." Адамның ой-сезім күйін бақылау метатаным деп аталады және ол өзіндік сананың бар екендігінің белгісі саналады. Филипп Рошаның айтуынша, ерте адам дамуында ашылатын өзін-өзі танудың бес деңгейі бар, ал "0 деңгейінен" (өзін-өзі танудың жоқтығы) бастап күрделілікке қарай "5 деңгейге" (нақты өзін-өзі тануға) дейін алты мүмкін жағдай бар: Алғашқыда "сәби өз бетін тани алмайды". Бұл "бірінші тұлғалық өзін-өзі тану" деп аталады. Көбінесе 18-24 айлық бала өз бейнесін көреді, алайда нақты жасы әртүрлі әлеуметтік-экономикалық жағдайларға, сондай-ақ мәдениет пен тәрбиеге байланысты өзгереді. Осы деңгейге жеткендер өздерін көреді, мысалы, айнадағы бетіндегі кірді байқап, оны сүртіп тастау үшін қолымен бетін ұстайды. Сәбилер өздерін танығаннан кейін, өз денелерін уақыт пен кеңістіктегі басқа заттармен әрекеттесетін физикалық нысандар ретінде қабылдайды. Мысалы, кішкентай баланы жамылғының үстіне отырғызып, оны біреуге беруін сұраса, оны көтеру үшін жамылғыдан түсуі керек екенін түсінеді. 13 жасқа келгенде балалар бұл сезімдерді жақсырақ сезіне бастайды және оларды өмірінде қолданады. Көптеген жасөспірімдер достарымен бақытты және өзіне сенімді болады, бірақ ата-аналарымен қабақтанып, ашуланып, оларды ренжітетінмін деп қорқады. Жасөспірімдер мұғалімдердің алдында ақылды да креативті сезінеді, ал жат адамдармен кездескенде ұялады, ыңғайсыздық сезінеді және қорқады. Балалар жасөспірім шаққа жеткенде, олардың сезімталдығы метатанымдық күйге дейін кеңейеді, нәтижесінде эмоционалды және әлеуметтік дамудың күшеюіне байланысты психикалық денсаулық мәселелері жиірек кездеседі. Өзін-өзі тануға үйрету жасөспірімдерде ашуды басқарудағы қиындықтарды азайтуға және агрессивті мінез-құлыққа бейімділікті төмендетуге көмектеседі. Жасөспірімдердің дамуында өзін-өзі тану балалық шақтан гөрі күрделі эмоционалды контекстке ие. Rochat-тың өзін-өзі танудың соңғы деңгейіне қатысты өзін-өзі бағалау, өзіндік түсінік және өзіне сыни қарау сияқты басқа да қасиеттер кіруі мүмкін, алайда өзін-өзі тану жеке тұжырым болып қалады.
Individuals become conscious of themselves through the development of self awareness. "Self awareness does not occur suddenly through one particular behavior: it develops gradually through a succession of different behaviors all of which relate to the self." The monitoring of one's mental states is called metacognition and is considered to be an indicator that there is some concept of the self. According to Philippe Rochat, there are five levels of self awareness that unfold in early human development and six potential prospects ranging from "Level 0" (having no self awareness) advancing complexity to "Level 5" (explicit self awareness): At first "the infant cannot recognize its own face". This is called "first person self awareness". By the time an average toddler reaches 18–24 months, they discover themselves and recognize their own reflection in the mirror, however the exact age varies with differing socioeconomic levels and differences relating to culture and parenting. Those who reach this level of awareness recognize that they see themselves, for instance, seeing dirt on their face in the reflection and then touching their face to wipe it off. Soon after toddlers become reflectively self aware, they begin to recognize their bodies as physical objects in time and space that interact and impact other objects. For instance, a toddler placed on a blanket, when asked to hand someone the blanket, will recognize that they need to get off it to be able to lift it. By age 13, children become more in touch with these emotions and begin to apply them to their lives. Many adolescents display happiness and self confidence around friends, but hopelessness and anger around parents due to the fear of being a disappointment. Teenagers may feel intelligent and creative around teachers, while they may feel shy, uncomfortable, and nervous around people they are not familiar with. As children reach adolescence, their acute sense of emotion has widened into a meta cognitive state in which mental health issues can become more prevalent due to heightened emotional and social development. Self awareness training may reduce anger management issues and reduce aggressive tendencies in adolescents. In adolescent development, self awareness has a more complex emotional context than in the early childhood phase. Elements can include self image, self concept, and self consciousness among other traits that relate to Rochat's final level of self awareness, however self awareness remains a distinct concept.
Өлшем
Адамның өзіне-өзі сындарлы қарауының жетіспеуін анықтау үшін екі кең таралған әдіс қолданылады. Пациенттің қабілетін бағалау шкаласы (PCRS) бас жарақатын бастан өткерген науқастардың өзіне-өзі сындарлы қарауын бағалайды. PCRS – бұл 30 сұрақтан тұратын өзін-өзі бағалау құралы, онда қатысушыдан әртүрлі міндеттер мен функцияларды орындаудағы қиындық деңгейін 5 балдық Ликерт шкаласы бойынша бағалау сұралады. Сонымен қатар, науқасты жақсы білетін туыстары немесе жақын адамдары да науқастың мінез-құлқының сол сұрақтар бойынша бағалауын сұрайды. Туыстар мен науқастың көзқарастары арасындағы айырмашылық бұзылған өзіне-өзі сындарлы қараудың жанама көрсеткіші саналады. Бұл тәжірибенің шектеулері туыстардың жауаптарына байланысты. Олардың жауаптары пікірқанастыққа алып келуі мүмкін. Бұл шектеу пациенттің өзіне-өзі сындарлы қарауын тексерудің екінші әдісін қажет етті. Науқасқа ауруханаға неліктен түскенін немесе оның денесімен не болғанын сұрау арқылы, ол өзінің байқаған және талдаған нәрселері туралы маңызды жауаптар бере алады.
There are two common methods used to measure how severe an individual's lack of self awareness is. The Patient Competency Rating Scale (PCRS) evaluates self awareness in patients who have endured a traumatic brain injury. PCRS is a 30 item self report instrument which asks the subject to use a 5 point Likert scale to rate his or her degree of difficulty in a variety of tasks and functions. Independently, relatives or significant others who know the patient well are also asked to rate the patient on each of the same behavioral items. The difference between the relatives' and patient's perceptions is considered an indirect measure of impaired self awareness. The limitations of this experiment rest on the answers of the relatives. Results of their answers can lead to a bias. This limitation prompted a second method of testing a patient's self awareness. Simply asking a patient why they are in the hospital or what is wrong with their body can give compelling answers as to what they see and are analyzing.
Аносогнозия
Адамның өз кемшіліктерін мойындамауының медициналық термині – аносогнозия, немесе көбінесе түсініксіздік деп аталады. Өзіне қатысты хабардарлықтың жетіспеуі ем мен қызметтерге қатысуды нашарлату қаупін арттырады. Аносогнозиямен байланысты түрлі аурулар бар. Мысалы, ми қабығының зақымдануынан соқыр болған науқастар өздерінің соқыр екенін сезбеуі мүмкін және көру қабілетінде ешқандай бұзылыс жоқ деп айтуы мүмкін. Афазиямен ауыратын адамдар сөйлеу қателіктерін байқамай қалуы мүмкін. Альцгеймер ауруымен ауыратын адамдарда сана жоқ; бұл кемшілік ауру прогрессиясымен бірге күшейе түседі. Бұл жағдайдың ең маңызды мәселесі – аносогнозиясы бар және белгілі бір аурулардан зардап шегетін адамдар олардан хабардар болмай, нәтижесінде қауіпті жағдайларға түсуі мүмкін. Аутизм спектрі бұзылысындағы жоғары функционалдық қабілеттері бар адамдар, сезімдік жүктеме болмаса немесе әлеуметтік қарым-қатынастан кейін бірден болмаса, жалғыз қалғанда өзін-өзі жақсырақ сезінетінін хабарлайды. Аутистік белгілері бар адам әлеуметтік жағдайларға тап болғанда өзін-өзі тану қабілеті төмендейді, бұл өзін-өзі сақтау үшін жауапты болатын мінез-құлықты тежеу жүйесімен байланысты болуы мүмкін.
The medical term for not being aware of one's deficits is anosognosia, or more commonly known as a lack of insight. Having a lack of awareness raises the risks of treatment and service nonadherence. A wide variety of disorders are associated with anosognosia. For example, patients who are blind from cortical lesions might in fact be unaware that they are blind and may state that they do not suffer from any visual disturbances. Individuals with aphasia may be unaware of certain speech errors. Individuals who suffer from Alzheimer's disease lack awareness; this deficiency becomes more intense throughout their disease. A key issue with this disorder is that people who do have anosognosia and suffer from certain illnesses may not be aware of them, which ultimately leads them to put themselves in dangerous positions. Higher functioning individuals on the autism spectrum disorder scale have reported that they are more self aware when alone unless they are in sensory overload or immediately following social exposure. Self awareness dissipates when an autistic is faced with a demanding social situation, possibly due to the behavioral inhibitory system which is responsible for self preservation.
Шизофрения
Шизофрения ауру ретінде ауыр танымдық дисфункциямен сипатталады және пациенттердің бұл кемшілікті қаншалықты дәрежеде сезінетіні белгісіз. Медалия мен Лим (2004) пациенттердің назар, сөзсіз жад және сөздік жад салаларындағы танымдық жетіспеушіліктеріне қатысты хабардарлығын зерттеді. Осы зерттеудің (N=185) нәтижелері пациенттердің өз танымдық қабілеттерін бағалауы мен дәрігерлердің бағалауы арасындағы айқын қарама-қайшылықты көрсетті. Адам санасына толық қол жеткізу мүмкін емес және шизофрениямен ауыратын адамның ішкі әлемін толық түсіну қиын болғанмен, бұл зерттеуде пациенттер өздерінің танымдық дисфункционалдық ойлауларына көңіл бөлмегені анықталды. 1993 жылғы зерттеу пациенттің өзіне-өзі түсінігі, емге бағынуы және аурудың прогрессиясы арасында байланыс бар екенін көрсетеді. Өзіне-өзі түсінігі жетілмейтін пациенттер емделуге жақынбайды және олардың жағдайы нашарлауы мүмкін. Галлюцинацияларға ұшыраған пациенттерде жиі оң симптомдар пайда болады, оларға басқа біреудің ойларын естігендей сезіну, ойға енгізілу/алынып тасталу, ойдың таралуы, қудалау маниясы және қанағаттанбау сезімі жатады.
Schizophrenia as a disease state is characterized by severe cognitive dysfunction and it is uncertain to what extent patients are aware of this deficiency. Medalia and Lim (2004) investigated patients' awareness of their cognitive deficit in the areas of attention, nonverbal memory, and verbal memory. Results from this study (N=185) revealed large discrepancy in patients' assessment of their cognitive functioning relative to the assessment of their clinicians. Though it is impossible to access one's consciousness and truly understand what a schizophrenic believes, regardless in this study, patients were not aware of their cognitive dysfunctional reasoning. A 1993 study suggests a correlation exists between patient insight, compliance, and disease progression. Patients with poor insight are less likely to be compliant with treatment and are more likely to have a poorer prognosis. Patients with hallucinations sometimes experience positive symptoms, which can include delusions of reference, thought insertion/withdrawal, thought broadcast, delusions of persecution, and grandiosity.
Маймылдар
Шымпанзелер және басқа маймылдар – жан-жақты зерттелген түрлер – адамдарға ең көп ұқсас, сонымен қатар жануарларда өзін-өзі тануға ең нақты және тікелей дәлелдер осы түрлерде кездеседі. Қызыл нүкте әдісі кезінде, айнаға қарағаннан кейін шимпанзелер саусақтарымен маңдайларындағы қызыл нүктені ұстады, содан кейін саусақтарының ұштарын иіскеді. "Айнада өздерін тани алатын жануарлар өздерін қабылдай алады", - дейді Гэллап.
Chimpanzees and other apes—extensively studied species—are most similar to humans, with the most convincing findings and straightforward evidence of self awareness in animals. During the red spot technique, after looking in the mirror, chimpanzees used their fingers to touch the red dot on their forehead and, after touching the red dot they would smell their fingertips. "Animals that can recognize themselves in mirrors can conceive of themselves," says Gallup.
Дельфиндер
Дельфиндер де ұқсас сынақтан өтті және сол нәтижелерді көрсетті. Нью-Йорк аквариумының психобиологы Диана Рейс, ақденіз дельфиндерінің айнада өздерін тани алатынын анықтады.
Dolphins were put to a similar test and achieved the same results. Diana Reiss, a psycho biologist at the New York Aquarium discovered that bottlenose dolphins can recognize themselves in mirrors.
Филдер
Үш піл үлкен айналарға ұшыратылды және зерттеушілер пілдер өз бейнелерін көрген кездегі реакцияларын зерттеді. Бұл пілдерге өздері көріп тұрған нәрсені біле ма, білмей ме деп анықтау үшін "лимус белгісі тесті" жасалды. Пілдерге көзге көрінетін белгі салынды және зерттеушілер өзіне-өзінің хабардарлығында үлкен прогресс болғанын хабарлады.
Three elephants were exposed to large mirrors and experimenters studied their reactions when the elephants saw their reflections. These elephants were given the "litmus mark test" to see whether they were aware of what they were looking at. This visible mark was applied on the elephants and the researchers reported large progress with self awareness.
Қалқалар
Зерттеушілер шұбардың өзін-өзі тануын зерттеу үшін белгі немесе айна сынақтарын да қолданды. Құстардың көпшілігі мүңкісінен төмен соқыр болғандықтан, Prior және авторлар тобы құстардың мойнына үш түрлі түспен белгі салды: қызыл, сары және қара (шұбарлар бастапқыда қара болғандықтан, имитация ретінде). Айнаның алдына қойылғанда, қызыл және сары белгілері бар құстар мойындарын тырнап, денелерінде басқаша нәрсе бар екенін көрсетті. Айна мен белгіні қолданып жасалған бір сынақта, бес шұбардың үшеуі өзін-өзі бағыттайтын мінез-құлықтың кем дегенде бір мысалын көрсетті. Шұбарлар айнаға жақындап, оның артына қарады. Харви есімді бір шұбар бірнеше сынақ кезінде заттарды жинап, поза беріп, қанаттарын қағып, айнаның алдында, заттарды мүңкісімен ұстап тұрды. Бұл өзін-өзі тану сезімін көрсетеді; өзінде не болып жатқанын және қазіргі уақыттағы жағдайды білу. Авторлар құстар мен сүтқоректілердегі өзін-өзі тану конвергентті эволюцияның бір түрі болуы мүмкін деп ұсынады, онда ұқсас эволюциялық қысымдар ұқсас мінез-құлықтарға немесе қасиеттерге әкеледі, бірақ олар оларға әртүрлі жолдармен жетеді. Қара белгі мен айна қолданылған сынақ кезінде шұбардың өз денесіне қатысты кейбір шамалы өзгерістер байқалды. Бұл зерттеудің авторлары қара белгінің қара қауырсындарында аздап көрініп тұрғанын айтады. "Бұл, айнадағы өз денесін көрумен қатар, денедегі ерекше белгіге байланысты мінез-құлықтың туындауына түсіндіруге жанама қолдау көрсетеді".
Researchers also used the mark or mirror tests to study the magpie's self awareness. As a majority of birds are blind below the beak, Prior et al. marked the birds' neck with three different colors: red, yellow, and black (as an imitation, as magpies are originally black). When placed in front of a mirror, the birds with red and yellow spots began scratching at their necks, signaling the understanding of something different being on their bodies. During one trial with a mirror and a mark, three of the five magpies showed at least one example of self directed behavior. The magpies explored the mirror by moving toward it and looking behind it. One of the magpies, Harvey, during several trials would pick up objects, pose, do some wing flapping, all in front of the mirror with the objects in his beak. This represents a sense of self awareness; knowing what is going on within himself and in the present. The authors suggest that self recognition in birds and mammals may be a case of convergent evolution, where similar evolutionary pressures result in similar behaviors or traits, although they arrive at them via different routes. A few slight occurrences of behavior towards the magpie's own body happened in the trial with the black mark and the mirror. The authors of this study suggest that the black mark may have been slightly visible on the black feathers. "This is an indirect support for the interpretation that the behavior towards the mark region was elicited by seeing the own body in the mirror in conjunction with an unusual spot on the body."
Ғылыми фантастика
Ғылыми фантастикада өзіне-өзі әңгімелеу – адам емес нәрсеге (оқиғаның жағдайына байланысты) тұлғалық мәртебе беретін, маңызды адамдық қасиетті білдіреді. Компьютер, шетелдік немесе басқа да объект "өзіне-өзі әңгімелейді" деп сипатталса, оқырман оны қадімгі адам сияқты бірдей құқықтарға, қабілеттерге және тілектерге ие толыққанды кейіпкер ретінде қарастыруы мүмкін. "Сезімталдық", "ақылдылық" және "естелік" сөздері ғылыми фантастикада ұқсас мағынада қолданылады.
In science fiction, self awareness describes an essential human property that often (depending on the circumstances of the story) bestows personhood onto a non human. If a computer, alien or other object is described as "self aware", the reader may assume that it will be treated as a completely human character, with similar rights, capabilities and desires to a normal human being. The words "sentience", "sapience" and "consciousness" are used in similar ways in science fiction.
Робототехника
Өзін-өзі білу үшін роботтар өз әрекеттерін модельдеу үшін ішкі модельдерді қолдана алады.
In order to be "self aware", robots can use internal models to simulate their own actions.