Кіріспе
Америкалық ақын, аудармашы және редактор Сид (Сидни) Корман (29 маусым 1924 – 12 наурыз 2004) – американдық ақын, аудармашы және редактор, ең әйгілісі – «Origin» журналының редакторы, 20 ғасырдың екінші жартысында американдық поэзия тарихындағы маңызды тұлға.
Cid (Sidney) Corman (June 29, 1924 – March 12, 2004) was an American poet, translator and editor, most notably of Origin, who was a key figure in the history of American poetry in the second half of the 20th century.
Шығуы және Еуропа
1951 жылы Корман Крили жоспарлаған журналдың сәтсіз аяқталуына жауап ретінде Origin журналын іске қосты. Журнал әдетте әр нөмірде бір автордың туындыларын ұсынатын және 1980 жылдардың ортасына дейін үзілістермен жарияланып келді. Журналда Роберт Крили, Роберт Дункан, Ларри Айгнер, Денис Левертов, Уильям Бронк, Теодор Энслин, Чарльз Олсон, Луи Зукофский, Клайв Фауст (австралиялық ақын), Гэри Снайдер, Лорин Нидекер, Уоллес Стивенс, Уильям Карлос Уильямс, Пол Блэкберн және Фрэнк Сампери сияқты ақындардың өлеңдері жарияланды. Журнал сонымен қатар, Корманның өзінің және осы ақындардың кітаптарын басып шығарған Origin Press баспасын құруға себеп болды, ол бүгінгі күнге дейін қызмет етеді. 1954 жылы Корман Марианна Мурдың қолдауымен Фулбрайт стипендиясын жеңіп алып, Францияға көшіп, Сорбоннада оқыды. Кейін Италияға барып, Матера деген шағын қалада ағылшын тілін оқытты. Осы кезде Корман бірнеше кішкентай кітаптар шығарды, бірақ оның итальяндық тәжірибесі оның алғашқы маңызды туындысы – Sun Rock Man (1962) үшін материалдық база болды. Ол сондай-ақ ауызша поэзиямен тәжірибе жасады, импровизацияланған өлеңдерді таспаға жазды. Бұл таспалар кейін Дэвид Антиннің сөйлеу поэзиясына әсер етті, бұл орындаушылық поэзияның қалыптасуындағы маңызды дамулардың бірі болды. Осы кезеңде ол ақынның рұқсатын алмағанмен, Пауль Селанның алғашқы ағылшын тіліндегі аудармаларын жасады.
Жапония
1958 жылы Корман Уилл Петерсеннің немесе, бір дереккөз бойынша, ақын Гэри Снайдердің көмегімен Киотода оқытушы болып жұмысқа орналасты. Ол мұнда жазуын және «Origin» журналын басқаруын жалғастырды, ал 1959 жылы Снайдердің «Riprap» атты тұңғыш кітабы жарық көрді. 1960 жылға дейін Жапонияда болған ол, содан кейін екі жылға АҚШ-қа қайтып оралды. Жапонияға оралғаннан кейін жапон тележаңалықтары редакторы Кониши Шизумиге үйленді. Корман жапон поэзиясын, әсіресе Басё және Кусано Шимпейдің туындыларын аударуға кірісті. Кормандар 1980 жылдан 1982 жылға дейін Бостон қаласында болды, онда бірнеше шағын кәсіпорын ашуға тырысты. Олар Киотоға қайтып оралды және Киотодағы CC кофеханасын басқарып, «поэзия мен батыс үлгісіндегі кондитерлік бұйымдар ұсынды».
Кейінгі жұмыстар
Корман Битс ақындарымен, Black Mountain ақындарымен және Объективистермен байланысты, негізінен редактор, баспагер және сыншы ретіндегі қызметі арқылы. Дегенмен, ол өмірі бойында барлық топтар мен бағыттардан тәуелсіз болды. Origins журналына үлес қосқан және 1980 жылдардан бастап Корманмен хат алмасқан Майкл Карлсон Корманның хаттарын былай сипаттады: «Электрондық пошта пайда болғанға дейін оның сөздері дереу поштамен келіп түсетін, әрбір сантиметрін пайдалану үшін тығыз терілген аэрограммалар немесе оның өзінің әдемі жазуымен басылған пост карточкалар түрінде болатын. Олар ынталандыратын, қызықты және әрқашан сынға ұрынтатын; ол барлық адамнан поэзияны өмір салты ретінде қабылдауға ұқсас міндеттеме күтетін. Бірақ олар басқа да ортақ қызығушылықтарға да толы болатын: менің жағдайымда бейсбол мен сумо күресіне деген құштарлығы, және көбінесе қымбат Жапонияда тұрудың қиындықтары». Ол соңғы ауруына дейін 100-ден астам кітап пен кітапша жариялады. 1990 жылы ол 1500-ге жуық өлеңнен тұратын «ОФ» атты алғашқы екі томдық өлеңдер жинағын шығарды. Бұл көбінесе жаңа туындылар еді, бұрын жарияланған өлеңдердің іріктемесі емес. 1998 жылы тағы 750 өлеңнен тұратын 3-томдық жинақ жарық көрді. 4- және 5-томдық жинақтар 2015 жылы бір кітап ретінде жарық көрді, осылайша жұмыс аяқталды. Көптеген кең ауқымды эсселер жинағы жарияланды. Оның аудармалары (немесе бірлескен аудармалары) арасында Басёның «Алыс қалаларға соққан жолдары», Фрэнсис Понждың «Нәрселер», Пол Селанның өлеңдері және хайку жинақтары бар. Сид Корман жапон тілінде сөйлей де, оқи да, жаз да алмады, бірақ оның Сусуму Камайкемен бірлесіп жасаған Басёның «Оку Но Хосомичи» аудармасы ағылшын тіліндегі ең дәл аудармалардың бірі деп есептеледі. Корман сондай-ақ классикалық қытай тілінен тіл білмей тұрып аударма жасай алатынын сезінді. Корманның АҚШ-тағы соңғы қатысуларының бірі 2003 жылы Висконсин штатының оңтүстігіндегі Лорин Нидекерді, оның досы және әріптесін құрметтеу үшін өткен жүз жылдық симпозиум мен мереке болды. Ол кезде Корман Форт-Аткинсон, Висконсин ақынымен байланысы туралы жылы сезімдерін білдірді (Нидекердің өзінің туындыларынан оқыған жалғыз дыбыс жазбасын ойнатты). Нидекер Корман келгеннен кейін көп ұзамай 1970 жылы қайтыс болды. 2003 жылғы жиынға қатысушыларға айтқан Корман, Нидекермен алғашқы (және жалғыз) сапарынан бері Нидекердің Қара Шоқал аралындағы мекеніне қайта бармағанын айтты. Ол 2004 жылдың 12 наурызында Жапонияның Киото қаласында қайтыс болды, ал 2004 жылдың қаңтарынан бері жүрек ауруына байланысты ауруханада жатқан еді.