Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1854 жылғы Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы келісім-шарт
1854 treaty between the United Kingdom and United States
1854 жылғы Канада-Америка өзара келісім шарты, сонымен қатар Элгин-Марси келісім-шарты (оның негізгі келіссөзшілері Джеймс Брюс, Элгиннің 8-ші графы және Уильям Л. Марси) деп аталады, ол Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы келісім-шарт болды. Келісім Канада провинциясы, Нью-Брансуик, Нова-Скотия, Принц-Эдуард аралы және Ньюфаундленд колониясы, соның ішінде Британдық Солтүстік Америкаға қатысты. Келісім шикізатты қамтыды; 1854 жылдан 1866 жылға дейін қолданыста болды, ол еркін саудаға жасалған қадамды білдірді және АҚШ-тағы протекционист элементтер оған қарсы болды. 1865 жылы Америка Азамат соғысы аяқталғаннан кейін, АҚШ-тың протекционист элементтеріне соғыс кезінде Ұлыбританияның Конфедеративтік штаттарға жасаған жасырын қолдауына наразы болған американдықтар қосылды, және бұл одақ 1866 жылы келісімді тоқтатуға жетуге сәтті болды. Британдық Солтүстік Американың көп бөлігіндегі жауап 1867 жылы оның кейбір колонияларын Канаданың жаңа мемлекетіне біріктіру болды. Жаңа мемлекет Канадада көптеген жаңа экономикалық мүмкіндіктер ашылатынын және колониялардың Алясканы сатып алғаннан кейін, кеңейіп келе жатқан американдық экспансионизмге қарсы бірігуіне үміттенді. Канаданың Либералдық партиясының 1911 жылы дәл осындай атаумен еркін сауданы қайта жаңғыртуға жасаған тырысы, Канаданың американдықтармен қосылатыны туралы ескерткен протекционист консервативтік партияның саяси жеңісіне әкелді. Өзара келісім туралы әңгімелер ондаған жылдар бойы тоқтатылды, ал еркін сауда 1988 жылғы Канада-АҚШ арасындағы еркін сауда келісіміне қол қойылғанға дейін қайта оралмады.
The Canadian–American Reciprocity Treaty of 1854, also known as the Elgin Marcy Treaty (after its key negotiators, James Bruce, 8th Earl of Elgin and William L. Marcy), was a treaty between the United Kingdom and the United States that applied to British North America, including the Province of Canada, New Brunswick, Nova Scotia, Prince Edward Island, and Newfoundland Colony. The treaty covered raw materials; in effect from 1854 to 1866, it represented a move toward free trade and was opposed by protectionist elements in the United States. After the American Civil War ended in 1865, US protectionist elements were joined by Americans angry at tacit support by Britain for the Confederate States during the war, and that alliance was successful in terminating the treaty in 1866. The response in much of British North America was to unite some of its colonies in 1867 into the new country of Canada. The new country expected to allow many new economic opportunities in Canada and to unify the colonies against the growing American expansionist sentiments, especially after the Alaska Purchase. Attempts by the Liberal Party of Canada to revive free trade with an identically named treaty in 1911 led to a political victory for the protectionist Conservative Party, which warned that Canada would be annexed by the Americans. Talk of reciprocity ended for decades, and free trade did not return until the 1988 Canada–United States Free Trade Agreement.
Шығу тегі
1846 жылы Ұлыбританияның астық заңдары, яғни Ұлыбританияға импортталатын азық-түлік тауарларына салынатын тарифтер жойылғанда, Монреальде орналасқан канадалық бизнес қауымдастығы оңтүстікке бет бұрды. Саудагерлер Лондон еркін сауда келісімін жасаса ғана, Америка Құрама Штаттарына қосылуға ұмтылыстарын айтты. 1854 жылы олар Эльгин-Марси шарты арқылы қалағандарына қол жеткізді. Бұл шартта Канаданың көптеген шикізаттары мен ауыл шаруашылығы өнімдері, әсіресе ағаш және бидай, АҚШ нарығына бажсыз кіретін тауарлар ретінде тізілген. Шарты бойынша АҚШ табиғи ресурстар импортына 21% баж салығын жойды. Қарсылығында американдықтарға Шығыс жағалауда балық аулау құқығы берілді. Сонымен қатар, шарт екі елдің де көлдері мен өзендерінде кеме қатынасы құқығын қарастырды. Бұл келісім американдық өндірушілердің экспорт нарығын кеңейту және арзан шикізат алу әрекеті болды, сондай-ақ еркін сауда жақтастары, тарифтік реформаторлар және олардың Демократиялық партиядағы одақтастарының тарифті төмендету талпынысын білдірді. Республикалық партия өкілдері қорғалған мүдделердің қатысуымен келісімге қарсы күресті.
Faced with the ending of British imperial preference when the British Corn Laws, tariffs on food imported to Britain, were repealed in 1846, the Canadian business community based in Montreal looked south. Merchants threatened to push for annexation to the United States unless London negotiated a free trade deal. In 1854, they achieved what they wanted by the Elgin–Marcy Treaty, which listed most Canadian raw materials and agricultural produce, especially timber and wheat, as goods to be admitted duty free to the US market. The treaty ended the US 21% tariff on natural resource imports. In exchange, the Americans were given fishing rights off the East Coast. The treaty also granted a few navigation rights to each other's lakes and rivers. The treaty represented an attempt by American manufacturers to enlarge their export market and to obtain cheaper raw materials and an attempt by free traders, tariff reformers, and their Democratic Party allies to lower the tariff. The protected interests, represented by the Republican Party, fought back and opposed the treaty.
Әсерлер
Тарихшылар бұл шараның АҚШ үшін әсері шағын болғанымен, Канадаға тиген әсері бойынша пікір таластырды. Келісім күшіне енгеннен кейін Канаданың АҚШ-қа экспорті күрт өсті, ал Канада экономикасы, әсіресе Оңтүстік Онтарио және Нова Шотландия аймақтарында қарқынды дамыды. Келісімге қол қойылғаннан кейін Канаданың АҚШ-қа экспорті 33%-ға ұлғайды, ал американдық экспорт тек 7%-ға өсті. Он жылдың ішінде екі ел арасындағы сауда көлемі екі есеге артты. Шамамен бір ғасыр бойы Канада экономистері өзара сауда кезеңін Канада экономикасының гүлденген шағы деп есептеді. Бірақ 1968 жылы экономикалық тарихшылар Лоренс Х. Офицер мен Лоренс Б. Смит бұл оңтайлы көзқарасқа қарсылық білдірді. Олар сауданың өсуіне Канадаға теміржолдың салынуы және Америка Азамат соғысы себеп болғанын, олардың екеуі де АҚШ-та сұраныстың күрт өсуіне әкелгенін дәлелдеді. Сонымен қатар, олар статистиканың сенімді еместігін айтты. Тарифтерге дейін контрабанда кеңінен таралған. Еркін сауда сауданы заңды жағдайға келтірді, бірақ сауданың тіркелген өсуі экономиканың нақты дамуын көрсетпеді. 1855 жылы АҚШ және Ұлыбританияда азық бидай өнімі нашар болды, ал Қырым соғысы салдарынан Ресейден бидай жеткізілімі де тоқтатылды. Бұл, тарифтің енгізілуіне тәуелсіз, канадалық бидай үшін өте табысты жыл болды. Сондай-ақ, келісім Канаданың өндіріс саласына зиян келтірді деген пікір де айтылды. Мысалы, сүт пен арпаның экспортталуы Канаданың ірімшік және сыра саудасына кері әсер етті. Кейбір ғалымдар, Офицер мен Смит сияқты, келісімнен кейінгі экономикалық өркендеудің тарифтермен тікелей қатысы жоқ екенін жақтады.
Historians have agreed the impact was small for the United States but have debated its effects on Canada. After the treaty took effect, there was a large increase in Canada's exports to the United States and a rapid growth of the Canadian economy, especially in southern Ontario and Nova Scotia. Canadian exports to the United States grew by 33% after the treaty, but American exports grew by only 7%. Within ten years, trade had doubled between the two countries. For nearly a century, Canadian economists saw the reciprocity era as a halcyon period for the Canadian economy. In 1968, that optimistic view was challenged by the economic historians Lawrence H. Officer and Lawrence B. Smith. They argued that the growth of trade was caused by the introduction of railways to Canada and by the American Civil War, both of which led to huge demand in the United States. They also argue the statistics to be questionable. Before the tariffs, much smuggling had taken place. Free trade brought the trade into the open, but the recorded increase in trade did not reflect actual growth in the economy. In 1855, there were poor wheat harvests in the United States and Britain, and Russian wheat supplies were also cut off by the Crimean War. It was a great year for Canadian wheat, independently of the introduction of the tariff. It was also argued that the treaty hurt Canadian manufacturing. For instance, the export of milk and barley hurt the Canadian cheese and beer trades. Some scholars like Officer and Smith hold that the economic prosperity that followed the treaty had little to do with tariffs.
Жою
Америкалықтар 1866 жылы бірнеше себептерге байланысты шартты жойды. Көптеген адамдар Канаданың шарттан жалғыз пайда көріп отырғанына сенді және Канада провинциясының өндірілген тауарларға салған қорғаушы Cayley–Galt тарифтеріне қарсы шықты. Сонымен қатар, американдықтар Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерацияға британдықтардың жасырын қолдауына ашуланды: британдық қару-жарақ тасыған блокаданы бұзушылар, британдық кеме жасау орындарында салынған Конфедерация Әскери-теңіз күштерінің саудалық шабуылдары (мысалы, CSS Alabama), және британдықтардың Конфедерацияның құпия қызметіне көрсеткен төзімділігі, оның аумақтарында АҚШ-қа қарсы әскери операциялар базасы ретінде (мысалы, Джеймс Данвуди Буллох, Чесапик оқиғасы, Сент-Олбанс шабуылы және Манхэттен Конфедерация армиясы) британдық бейтараптық заңдарын бұзды. Бұл әрекеттер Азамат соғысын екі жылға ұзартты және үлкен соғыс шығындары мен американдықтардың өмірін құрбан етуге әкелді (көбінесе британдық блокададан). Сонымен қатар, Чесапик оқиғасы, Сент-Олбанс шабуылы және Манхэттен Конфедерация армиясы сияқты Конфедерацияның әрекеттерін көтергеніне және тіпті көмектескеніне наразылық білдірді. Канада жаңа өзара тиімділік туралы шарт жасауға тырысты, бірақ американдықтар жоғары тарифтерге бекінді және келіспеді. 1879 жылдан бастап Канаданың премьер-министрі Джон А. Макдональд «Ұлттық саясат» деп аталатын канадалық тарифтік жүйені құрды.
The treaty was abrogated by the Americans in 1866 for several reasons. Many felt that Canada was the only party of the treaty benefiting from it and objected to the protective Cayley–Galt Tariff, which was imposed by the Province of Canada on manufactured goods. Also, the Americans were angry at the British unofficial support for the Confederacy during the American Civil War: blockade runners carrying British arms supplies, Confederate Navy commerce raiders built from British shipyards (e. g., CSS Alabama), and British tolerance of Confederate Secret Service activities in its territories as an anti U. S. base of military operations (such as James Dunwoody Bulloch, the Chesapeake Affair, the St. Albans Raid, and the Confederate Army of Manhattan) all in violation of British neutrality laws. These actions prolonged the Civil War by two years and inflicted a great amount of war cost and American lives (mostly from British blockade running). and tolerating and even aiding Confederate activities such as the Chesapeake Affair, the St. Albans Raid, and the Confederate Army of Manhattan. Canada attempted to negotiate a new reciprocity treaty, but the Americans were committed to high tariffs and would not agree. Starting in 1879, Canadian Prime Minister John A. Macdonald set up a Canadian system of tariffs, known as the National Policy.
Салдары
1867 жылдан 1911 жылға дейін либералдар көбінесе өзара ықпалдастықты жақтады. Бірақ 1896 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, олардың жетекшісі, Канаданың премьер-министрі Уилфрид Лориер, АҚШ мәселені талқылаудан бас тартқандықтан еркін сауданы іске қоспады. Оның орнына ол Канада тауарларын шектеген басқа елдердің тауарларына жоғары тарифтерді сақтап, Ұлттық саясаттың либералдық нұсқасын жүзеге асырды. Дегенмен, ол канадалық тауарларды қабылдаған елдерге тарифтерді сол деңгейге дейін төмендетті. Саяси риторика оны партиялық мәселеге айналдырды. Ұлтшылдық пен протекционизмді, яғни Ұлттық саясатты ашық қолдаған консерваторлар, либералдарды еркін саудамен, коммерциялық одақпен, АҚШ-пен және АҚШ-тың аннексиясына алып келетін континентализммен байланыстыруға қол жеткізді. 1911 жылы Лориердің либералдары АҚШ президенті Уильям Говард Тафтпен қайтадан Канада-Америка өзара ықпалдастық шарты деп аталған келісімге сәтті келісім жасады. АҚШ Өкілдер палатасы алдында сөйлеген сөзінде спикер Чамп Кларк келісімді жылы қарсы алып, оның АҚШ-тың Канаданы аннексиялауға жасаған қадам екенін айтты. Консерваторлар 1911 жылғы сайлаудың басты мәселесі ретінде өзара ықпалдастықты таңдап, келісім экономиканы американдық бақылауға береді деген қауіпті ескертулер арқылы американдыққа қарсы сезімді қоздырды. Либералдар 1911 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады және Роберт Борден басқаратын жаңа консервативті үкімет келісімді қабылдамады. 1945 жылдан кейін екі ел де Тарифтер мен сауда жөніндегі келісімге (ГАТТ) қосылды және тарифтер тұрақты түрде төмендеді. Екі ел арасындағы еркін сауда 1988 жылғы Канада-АҚШ еркін сауда туралы келісіммен аяқталды.
From 1867 to 1911, the Liberals generally favoured reciprocity. After they won the 1896 election, however, their leader, Canadian Prime Minister Wilfrid Laurier, did not pursue free trade because the United States refused to discuss the issue. Instead, he implemented a Liberal version of the National Policy by maintaining high tariffs on goods from other countries that restricted Canadian goods. However, he lowered tariffs to the same level as countries that admitted Canadian goods. Political rhetoric made it a party issue. The Conservatives, which stood publicly for nationalism and protectionism, which was called the National Policy, succeeded in associating the Liberals with free trade, commercial union, with the United States, and continentalism that would lead to annexation by the United States. In 1911, Laurier's Liberals successfully negotiated a reciprocity treaty, again called the Canadian–American Reciprocity Treaty, with US President William Howard Taft. In a speech before the US House of Representatives, Speaker Champ Clark spoke warmly of the treaty, saying it was a step towards the United States annexing Canada. The Conservatives made reciprocity the central issue of the 1911 election and ignited anti American sentiment by dire warnings the treaty would turn the economy over to American control. The Liberals were decisively defeated in the 1911 election, and the treaty was rejected by the new Conservative government, led by Robert Borden. After 1945, both nations joined the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT), and tariffs began to steadily decline. Free trade between the two nations was finalized by the 1988 Canada–United States Free Trade Agreement.