Кіріспе

Ұлттық майдан (чех тілінде: Národní fronta, словак тілінде: Národný front) – 1943 жылы құрылған, Чехословакияны азат ету мақсатымен саяси партиялардың біріккен күші ретінде жұмыс істеген саяси коалиция. 1948 жылдан кейін ол толығымен Чехословакия Коммунистік партиясы (ЧКП) тарапынан ұйымдастырылды. Бұл ЧКП-ның барлық саяси және әлеуметтік қызметті бақылауға алу құралы болды. Ағылшын тілінде Чехтер мен словактардың Ұлттық майданы деп те белгілі болды.

1943-1948 жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Чехословакия Еуропа картасынан жоғалып кетті. Чехия жерлері тікелей нацистік үкімшілік астындағы Богемия мен Моравия протектораты болды, ал Словакия номиналды түрде тәуелсіздік алды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Чехословакия Кеңес Одағының ықпал аймағына енді. Соғыстан кейінгі Чехословакия KSČ (коғамдық жетекшілері Мәскеуде эмиграцияда болған) және Лондонда эмиграциядағы үкіметтің өкілі Эдвард Бенеш жасаған бағдарлама бойынша ұйымдастырылды – осы екі күш елді қайта құруға ұмтылды. Бағдарламаның бір бөлігі – нацистерге қарсы халықтық коалиция құру болды. Келіссөздер 1943 жылдың желтоқсан айында Мәскеуде басталды. КСЧ және коммунистік емес партиялардың бұл мәселедегі көзқарастары мүлдем әртүрлі болды. Бұл коалиция 1945 жылдың сәуір айында «Ұлттық майдан» ретінде құрылды, осы кезде Кеңес әскерлері жақында азат еткен Кошице қаласында Чехословакия үкіметі құрылды. Үкіметтік модель француздық үш партиялық жүйеден алынды. Нацистермен ынтымақтастық жасағаны үшін Словакия халық партиясына тыйым салынды. Үкімет Ұлттық Бірлік партиясының басшылығымен, мысалы, фермерлер мен шаруалардың республикалық партиясы сияқты соғысқа дейінгі басқа да демократиялық партиялардың қайта құрылуына рұқсат бермеуге шешім қабылдады. Ұлттық майдан социалистік партиялардың басымдығында болды: KSČ (олар маңызды министрлік лауазымдарды иеленді), KSS және ČSSD. Коммунистер Ұлттық майданды тұрақты құрылым ретінде қарастырды, ал қалған партиялар оны Чехословакияда қалыпқа келгенге дейін уақытша коалиция деп санады. 1945–1948 жылдар арасындағы кезеңдік кезеңде KSČ мен Ұлттық майданның қалған партиялары арасында көптеген келіспеушіліктер туды.

1948-1990 жылдар

КСР Чехословакияда билікті 1948 жылғы 25 ақпанда толыққанды түрде қолға алды. Басқа партиялардың ер жүректер элементтері тез арада тазартылып, олардың бастапқы идеологиялары да жойылды. Фронт, коммунистік блоктағы басқа одақтар сияқты, ұқсас сипатқа ие болды. Барлық мүше партиялар КСР-нің "жетекші рөлін" өмір сүруін жалғастыру шарты ретінде қабылдады. Басқа партиялар да коммунистер сияқты құрылымдалды: хатшылық, орталық комитет және президиум. Нақты құдіреті жоқ және бағынышты болса да, олар коммунистік дәуір бойында маңызды мүшелік санын сақтап келді. 1984 жылы КПК-ның шамамен 66 000, ал CNSP-нің 17 000-ға жуық мүшесі болды. Сайлаушыларға Ұлттық Фронт бекіткен кандидаттардың жалғыз тізімі ұсынылды, ол әдетте тізімді қабылдамағандардың немесе бос немесе жарамсыз бюллетеньдер тастағандардың бір пайызынан кем қарсылықпен 99 пайыздан астам дауыспен мақұлданды. КСР емес кандидаттар да ұсынылды, бірақ орындар коммунистік көпшілікті қамтамасыз ететін белгілі квота бойынша бөлінді. 1969 жылы ел Чехия Федеративтік Социалистік Республикасы және Словак Социалистік Республикасы болып қайта ұйымдастырылды. Әр федеративтік құрам үшін жеке Ұлттық Фронт ұйымдары құрылды, олар Чех Ұлттық Кеңесі мен Словак Ұлттық Кеңесіне кандидаттарды ұсынды. Басқа коммунистік мемлекеттерде де осыған ұқсас коалициялар кездесті, олар бірдей (Шығыс Германияда) немесе ұқсас атаулармен (Польша, Болгария және Вьетнамда) аталды.

Ұлттық майданның соңы

1989 жылғы Жұмсақ революция коммунистік үкіметті аяқтағаннан кейін, Ұлттық фронт таратылды.

Ұлттық жиналысқа сайлау

СайлауДауыс саны%Орын+/Өзгеріс1948 6,424,734 89.2% 300 1-орын1954 8,484,102 97.9% 68 1-орын1960 9,059,838 99.9% 68 1-орын1964 9,412,309 99.9% 1-орын

Халықтық палата мен Ұлттар палатасына сайлау

Сайлау Дауыс саны%Халық қабылдауы орындары+/–ПозицияДауыс саны%Ұлттар қабылдауы орындары+/–Позиция1971 10,153,572 100 1-орын10,144,464 150 1-орын1976 10,605,762 99.97% 1-орын10,605,672 99.97% 1-орын1981 10,725,609 99.96% 1-орын10,725,895 99.96% 1-орын1986 10,871,881 99.4% 1-орын 1-орын