АҚШ-тың 20 долларлық алтын монетасы

Кіріспе

АҚШ-тың 20 долларлық алтын монетасы геральдикадағы бейне

Екі есе бүркіт – АҚШ-тың 20 долларлық номиналы бар алтын монета. (Оның алтын мазмұны 1849 жылғы ресми бағасы 20.67 доллар болатын бір унцияға 20 доллар құнды болды.) Монеталардың өлшемдері 34 мм × 2 мм, олар 90% алтыннан (0.900 тазалық дәрежесі немесе 21.6 карат) және 10% мыс қоспасынан жасалған. Олардың жалпы салмағы … құрайды. Бүркіт, жарты бүркіт және ширек бүркіт атаулары Конгресс актісінде оларды ресми түрде бекіткен. Сол сияқты, қос бүркіт 1849 жылғы Монета жасау туралы заңмен құрылды. 20 долларлық алтын монетаның құны бүркіттің құнының екі есесі болғандықтан, бұл монеталар «қос бүркіт» деп аталды. Бұрын АҚШ-тың ең қымбат монетасы 1795 жылы, АҚШ Монета жасау орталығы ашылғаннан кейін екі жыл өткен соң шығарылған 10 долларлық алтын бүркіт болды. Алғашқы қос бүркіттің шығарылуы 1849 жылғы Калифорния алтын асырумен бірге орын алды. Сол жылы Монета жасау орталығы екі дананы сынақтан өткізді. 1904 жылы президент Теодор Рузвельт американдық монеталардың дизайнын жақсартуды көздеді және бұл міндетті орындауға қабілетті суретші ретінде Август Сент-Годенсті ұсынды. Мүсінші Монета жасау орталығымен және оның бас гравері Чарльз Барбермен жағымсыз тәжірибелерге ие болғанымен, Сент-Годенс Рузвельттің шақыруын қабылдады. Сент-Годенстің денсаулығының нашарлауы және оның дизайнының жоғары рельефіне байланысты туындаған қиындықтарға байланысты жұмыс көп кешікті. Сент-Годенс бүркіт пен қос бүркіттің дизайнын жасағаннан кейін, бірақ олар өндіріске дайын болмай тұрып, 1907 жылы қайтыс болды. Жаңа монета «Сент-Годенс қос бүркіті» деп аталды. 1933 жылға дейін, Алтын резерв заңымен алтынның ресми бағасы бір унцияға 35 долларға дейін өзгертілгенге дейін тұрақты өндіріс жалғасты.

Еркіндік бас

Көркемдік жағынан азырақ тартымды болғандықтан және сұраныс төмендегендіктен, Liberty Head (Coronet) $20 алтын монеталары сирек кездеседі, ал ең көп таралған субтипі Saint-Gaudens түрінен арзан. 1866 жылы "In God We Trust" ұраны қос бүркітке қосылып, екінші субтипі құрылды. 1877 жылы монетаның арт жағындағы номинал дизайны "TWENTY D." дегеннен "TWENTY DOLLARS" деп өзгертілді, осылайша серияның үшінші және соңғы субтипі пайда болды. 1879 жылы бес еселік Stella үшін үлгі монета жасалды, ол Liberty Head қос бүркіті мен Stella үлгі монетасының элементтерін біріктірді және Stella-дағыдай бірдей қорытпадан (90 бөлік алтын, үш бөлік күміс және жеті бөлік мыс) жасалды; бұл монета 2008 жылдың шілдесінде ұрланды.

Сен-Годен

Сент-Гауденс қос бүркітінің аты американдық тарихындағы ең көрнекті мүсіншілердің бірі – Август Сент-Гауденстің есімімен байланысты. Теодор Рузвельт оған соңғы жылдары 20 ғасырдың басында ұлттық монетаның дизайнын жаңалауды тапсырды. Сент-Гауденс жасаған 20 долларлық алтын монета американдық монеталардың арасындағы ең керемет өнер туындыларының бірі саналады. Монета соғу зауыты әрі қарай төмен рельефті нұсқаны қабылдады, себебі жоғары рельефті монетаның барлық детальдарын шығару үшін он бір соққыға дейін қажет болды және банктік мақсаттар үшін жинау қиын болды. 1907 жылы осы монеталардың барлығы 12 367 дана ғана соғылды. Бұл монеталар айналымдағы сапасына қарай 10 000 доллардан асып түседі, ал ең жақсы сақталғандары жарты миллион долларға жетеді. Бұл дизайнның алғашқы жылдары бірнеше өзгерістер енгізілді. 1907 жылы шығарылған алғашқы монеталарда дата рим цифрларымен көрсетілген, бірақ сол жылдың соңында ол ыңғайлырақ араб цифрларына ауыстырылды. Рузвельт Құдайдың атын адалсыздыққа жұмсалатын ақшаға жазудың жөнсіздігін сезінді, сондықтан бастапқы дизайндағы «Біз Құдайға сенеміз» деген ұран алынып тасталды. Конгресс шешімімен бұл ұран 1908 жылдың ортасында қайта қосылды. Сент-Гауденс монетасының дизайны 1912 жылы Нью-Мексико мен Аризона штаттары құрылғанда тағы бір сәл өзгертілді, нәтижесінде жиектің бойындағы жұлдыздардың саны 46-дан 48-ге дейін артты. 1933 жылға дейін қос бүркіттер тұрақты түрде соғылды, бірақ соңғы жылдардағы монеталардың көп бөлігі сол жылғы алтынды қайтару туралы заң күшіне енгенге дейін таратылған жоқ. Осыған байланысты, бұл монеталар (егер АҚШ Қаржы министрлігі жеке тұлғаларға оларды иеленуге рұқсат берсе) өте жоғары бағаға сатылады. Сент-Гауденс монетасының беткі дизайны 1986 жылы енгізілген американдық алтын құйма монеталарында қайта пайдаланылды. 1907 жылғы ерте қос бүркіттер және 1986–1991 жылғы алтын американдық бүркіттер американдық монеталарда күнді көрсету үшін рим цифрларын қолданған жалғыз мысалдар болып табылады. 2009 жылғы жоғары рельефті американдық бүркіт те рим цифрларын қолданды. 22 қаңтар 2009 жылы АҚШ Монета соғу зауыты Сент-Гауденс көздеген терең дизайлды қолдана отырып, жоғары рельефті қос бүркіттерді шығарды, осылайша АҚШ Монета соғу зауыты өз веб-сайтында айтқандай, «Август Сент-Гауденстің 1907 жылы оның аңызға айналған Double Eagle бостандық дизайнымен жүзеге асырылмаған жоғары рельефті монета туралы арманын орындай алады». Алайда, бұл мәлімдемеге қарамастан, монета соғу зауыты 1907 жылғы алғашқы әрекеттерді сәтсіздікке ұшыратқан себептерді қайталады. Монетаның 0,9999 таза алтыннан жасалған құрамы және дизайнды шығару үшін қажетті көптеген соққылар бизнес үшін тиімді емес. Олардың алтын мазмұны жоғары және соққы қысымы күшті болғандықтан, монеталардың ені 27 мм және тереңдігі 4 мм (алтын бүркіттің диаметрімен бірдей), АҚШ-тың 20 долларлық алтын монеталары үшін белгіленген 34 мм × 2 мм емес. Бастапқы сату бағасы 1239 долларды құрады. Алтын бағасының өсуімен маусым айында ол 1339 долларға, ал желтоқсан айында 1489 долларға дейін өсті. Бұл бір рет айналымға шығарылған монеталардың санына шектеу қойылмады және олар «MMIX» деген күнді көрсетеді. Қыркүйек айында бір адамға бір монетаны алуға қойылған шектеу алынып тасталды. Соңғы соғылған монеталардың саны 115 178 болды. Бұл монеталар Вест-Пойнт монета соғу зауытында соғылды, бірақ олардың ешқайсысында «W» монета белгісі жоқ, бұл оларды ерекше етеді.

The Saint Gaudens double eagle is named for the designer, Augustus Saint Gaudens, one of the premier sculptors in American history. Theodore Roosevelt imposed upon him in his last few years to redesign the nation's coinage at the beginning of the 20th century. Saint Gaudens' work on the high relief $20 gold piece is considered to be one of the most extraordinary pieces of art on any American coin. The mint eventually insisted on a low relief version, as the high relief coin took up to eleven strikes to bring up the details and did not stack correctly for banking purposes. Only 12,367 of these coins were struck in 1907. These coins easily top the $10,000 price in circulated grades, but can reach nearly a half million dollars in the best states of preservation. There were several changes in the early years of this design. The first coins issued in 1907 design featured a date in Roman numerals, but this was changed later that year to the more convenient Arabic numerals. The motto "In God We Trust" was omitted from the initial design, as Roosevelt felt that putting the name of God on money that could be used for immoral purposes was inappropriate. By act of Congress, the motto was added in mid 1908. The design of the Saint Gaudens coin was slightly changed once more when New Mexico and Arizona became states in 1912, and the number of stars along the rim was accordingly increased from 46 to 48. Double eagles were routinely minted through 1933, although few of the very last years' coinages were released before the gold recall legislation of that year. Accordingly, these issues (when the U. S. Treasury permits individuals to own them) bring very high prices. The Saint Gaudens obverse design was reused in the American eagle gold bullion coins that were instituted in 1986. The early 1907 double eagles and the 1986–1991 gold American eagles are the only instances of Roman numerals denoting the date on American coinage. The 2009 ultra high relief American Eagle also used Roman numerals. On January 22, 2009, the U. S. Mint released ultra high relief double eagles using the deep design that Saint Gaudens envisioned, so that the U. S. Mint could, as its web site states "fulfill Augustus Saint Gaudens' vision of an ultra high relief coin that could not be realized in 1907 with his legendary Double Eagle liberty design." Despite that claim, however, the mint actually reaffirmed just what doomed the first attempts in 1907. The coin's highly abradable 0.9999 fine gold composition and the multiple strikes required to bring up the design are not practical for business strikes. Because of their higher gold content, and greater striking pressure, the coins are 27 mm wide and 4 mm deep (the same diameter as a gold eagle), rather than the 34 mm × 2 mm that had been established for U. S. $20 gold coins. The initial selling price was $1239. With the rising price of gold by June it had climbed to $1339, and by December to $1489. There was no limit on the coinage of these one time uncirculated issues, which bear the date "MMIX". In September, the one coin per person ordering restriction was removed. The final mintage was 115,178. These coins were minted at the West Point Mint, but none of them bear the "W" mint mark, making them particularly unusual.

1933 жылы екі есе бүркіт

1933 жылы президент Франклин Д. Рузвельт алтын монеталар соғуды тоқтатты және металлға ие болуды заңсыз деп жариялады (дегенмен, монета коллекционерлері өздерінің монеталарын сақтап қалуға рұқсат алды). Бір ерекше жағдайды қоспағанда, 1933 жылғы екі бүркіт монеталары заңды түрде сатылған жоқ, бірақ кейбіреулері үкіметтен ұрланған, ал жылдар бойы бірнешеуі табылды. 2002 жылдың жазында 1933 жылғы екі бүркіт монетасы 7 590 020 АҚШ долларына аукционда сатылды, бұл 1804 жылғы күміс доллар үшін аукционда төленген 4 140 000 АҚШ долларынан әлдеқайда жоғары көрсеткішті құрады. Бұл монетаның ерекшелігі – АҚШ үкіметінің азаматтарына заңды деп таныған жалғыз 1933 жылғы екі бүркіт монетасы (АҚШ-тың шетелдік үкіметпен жасасқан келісімі арқылы осылай келісімге келген). Тіпті 1933 жылғы екі бүркіт монетасының заңсыз түрі де жүздеген мың долларға бағалануы мүмкін, бірақ АҚШ-тың монета сатушысы мұндай монеталармен келісім жасасуға құқығы жоқ. Сен-Годеннің екі бүркіт монеталарының басқа бір жылдары осы ерекше монетаның құнына шамамен жете алмайды. Барлық басқа Сен-Годеннің екі бүркіт монеталарының толық жиынтығын үш миллион доллардан астам сомаға (1933 жылғы монета үшін төленген бағаның жартысынан кем) жинауға болады, оның ішінде өте сирек кездесетін, жоғары рельефті, сынақ үлгісі де бар. Егер бұл сирек үлгі болмаса, жиынтықтың құны 750 мың доллардан аспайды. Монета соғу орталығы монеталарды көрмеге қою мүмкіндігін қарастырып жатыр. Ал Лэнгборд монеталарды қайтарып алу үшін федералдық сотқа шағымданып, федералдық үкіметтен ақшалай өтемақы алу үміті ақталмаған соң бұл қадамға баруға мәжбүр болды. 2009 жылдың қыркүйек айында федералдық судья үкіметке айдың соңына дейін тәркіленген монеталарды Лэнгборд отбасына қайтаруды немесе олардың ұрланғанын дәлелдеуді бұйырды. 2011 жылдың 20 шілдесінде азаматтық сот алқасы он монетаның меншігін АҚШ үкіметіне берді. Алайда, 2015 жылдың 17 сәуірінде Филадельфиядағы үшінші апелляциялық сот алқаның шешімін жоққа шығарып, 1933 жылғы он екі бүркіт монетасының Джоан С. Лэнгбордқа тиесілі екенін және АҚШ Монета соғу орталығы оларды оның отбасына қайтаруға тиіс деп шешті. Апелляциялық сот Лэнгбордтарға монеталарды қайтарды, себебі АҚШ шенеуніктері отбасының тәркіленген мүлігіне қатысты талабына 90 күн ішінде жауап бермеген.

In 1933, President Franklin D. Roosevelt stopped the coinage of gold and made it illegal to own the metal (although coin collectors could retain their pieces). With one exception, no 1933 double eagles were ever legally released, although some were stolen from the government, and over the years several were recovered. In the summer of 2002, a 1933 double eagle was auctioned off for US$7,590,020 which shattered the old record of $4,140,000 paid at a public auction for an 1804 silver dollar. This piece is unique as the only 1933 double eagle the U. S. government has deemed legal for its citizens to own (having been negotiated as such through terms of a U. S. treaty with a foreign government). Even illegal instances of the 1933 double eagle could be worth hundreds of thousands of dollars, but it would be illegal for a U. S. coin dealer to broker a deal with one of these coins. There is no other date of Saint Gaudens double eagle that is worth a significant fraction of this extraordinary coin. A complete uncirculated set of all other Saint Gaudens double eagles could be put together for just over three million dollars (less than half the price paid for the 1933), including the extremely rare, ultra high relief, proof pattern. Without the rare pattern, the set would be less than $750,000. The Mint announced that it would consider saving the coins for display. Meanwhile, Langbord filed a federal suit to recover the coins after her hopes of receiving monetary compensation from the federal government were not realized. In September 2009, a federal judge ruled that the government had until the end of the month to return the confiscated coins to the Langbord family, or to prove that they had indeed been stolen. On July 20, 2011, a civil court jury awarded ownership of the ten coins to the U. S. government on grounds that the coins were stolen from the mint. However, on April 17, 2015, the United States Court of Appeals for the Third Circuit in Philadelphia overturned the jury's decision and ruled that the ten 1933 double eagles did indeed belong to Joan S. Langbord and that they must be returned to her family by the U. S. Mint. The appeals court returned the coins to the Langbords because U. S. officials had not responded within a 90 day limit to the family's seized property claim.

Бес еселік Stella

Еуропада өткен халықаралық валюталық конференцияларға жауап ретінде, АҚШ Монета үйі 1870-ші жылдардың соңы мен 1880-ші жылдардың басында халықаралық валюта ретінде қолдану үшін түрлі алтын монеталардың үлгілерін соқты. "Екі еселік бүркіт" – осындай монеталардың бірі, ол 1879 жылы "Стелла" үлгісіне ұқсас, өзгертілген "Либерти Хейд" дизайнымен соғылды және аверсінде "★30★G★1.5★S★3.5★C★35★G★R★A★M★S★" жазуы бар. Соның нәтижесінде шыққан "Бес еселік Стела" монеталарының бесеуі алтыннан, ал он шақтысы мыстан жасалғаны белгілі, олардың кейбіреулері алтынмен қапталған. Алғашқы мыс монетасында "3.5" санындағы нүкте қатемен жіберілді. Тағы он екі дана бар, олардың екеуі Ұлттық нумизматикалық жинақта және Форт-Нокстағы АҚШ алтын-қоры сақтау орындарында сақталған. 2023 жылдың шілдесінде Кентуккидегі жүгері егістігінде 1840 жылдан 1863 жылға дейінгі, соның ішінде "Екі еселік бүркіт" монеталары бар 700-ден астам алтын монеталар табылды, бұл табыс "Ұлы Кентукки қоры" деп аталды. Табушының және орналасқан жерінің ақпараты құпия сақталуда.