Кіріспе
Медия патшасы
Диокестің билік құрған дәуірінің нақты мерзімі белгісіз және шамасы б.з.д. 7 ғасырдың бірінші жартысын қамтыды. Геродоттың мәлімдемесіне сәйкес, Диокес – Жаңа Ассирия империясынан тәуелсіздік алған алғашқы медиялық патша және 53 жыл бойы билік жүргізді. Диокестен кейін оның ұлы Фраорт таққа отырды.
The exact date of the era of Deioces' rule is not clear and probably covered most of the first half of the 7th century BC. According to Herodotus, Deioces was the first Median king to have gained independence from the Neo Assyrian Empire and governed for 53 years. After Deioces, his son, Phraortes, succeeded him.
Этимология
Діоцес есімі әртүрлі дереккөздерде әртүрлі айтылған. Грек тарихшысы Геродот оның есімін Δηϊόκης (Dēiokēs) деп көрсеткен. Ассириялық мәтіндерде ол Даааукку деп, ал Элам мәтіндерінде Дааа (хи)(ú)укка және Дааяукка деп еске алынған.
Мидия патшалығының құрылуы
Ассириялық мәтіндерде б.з.д. 9-шы – 7-ші ғасырларда мидиялықтардың күші жетпей, шашыраңқы мидиялық тайпалар мен руларын біріктіріп, одақтастырып, ұйымдастыра алмайтыны айтылады. Оларды біріктіретін, барлық мидиялық жерлерге билік ете алатын жоғары тұрған, бірыңғай басшы немесе хан болған емес. Ассирия патшалары мидиялықтар қоныстанған жерлерге бірнеше рет шабуыл жасағанда, әрқашан көптеген "жергілікті шахтармен" кездесіп, барлық мидиялықтарды билейтін бірде-бір патшаға тап болған жоқ. Геродоттың мәлімдемесіне сәйкес, мидиялықтар ассириялық үстемдіктен азат болған алғашқы халық болды. Мидиялықтар кішкентай ауылдарда, тәуелсіз билеушілермен өмір сүрген кезде, Диокес деген адам өзін патша ету үшін күрделі жоспар құрды. Мидияның анархиялық дәуірінде Диокес өз ауылында әділдікті орнатуға тырысып, бейтарап судья ретінде жақсы беделге ие болды. Осылайша оның іс-әрекеттері кеңейіп, басқа ауылдардың халқы да оған жүгіне бастады. Соңында ол халықтың талаптары тым көп екенін, ал лауазымның өзіне ауыр және қиын екенін, жұмысты жалғастыруға дайын емес екенін мәлімдеді. Осыдан кейін ұрлық-қарлық пен тәртіпсіздік күшейді, мидиялықтар жиналып, оны патша етіп сайлады, дау-дамайларды шешу үшін. Бұған қоса, патшаның алдында күлуге немесе түкіруге тыйым салынды. Оның басқа да ішінде "Патшаның көзі мен құлағы" деп аталатын ұйымды құру болды, ол патшаның өзі үшін тыңшылық етуге тағайындалған адамдардан тұрды. Бұл ұйым мен топ Ахеменидтер дәуірінде де сақталды. Диаконов Диокестің бүкіл Мидияның патшасы бола алмайтынын, тіпті үлкен аймақтың билеушісі де болмайтынын, ол тек көптеген мидиялық билеушілердің бірі болғанын айтады. Бірақ оның мұрагерлерінің даңқты тарихы оның есімін шығарды және тарихта оған атақ әкелді.