Сербияның жаңа демократиялық партиясы: Тарихы мен саяси жолы
New Democratic Party of Serbia
Сербиядағы «Жаңа Демократиялық Сербия партиясы» (NDSS) – ұлттық консервативтік саяси күш. Төрағасы Милош Йованович. Тарихы, мақсаты мен қатысуы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербиядағы саяси партия
Political party in Serbia
Сербияның Жаңа Демократиялық Партиясы (ЖДП, аббрев. NDSS), 2022 жылға дейін Сербияның Демократиялық Партиясы (СДП) деп аталған, Сербиядағы ұлттық консервативті саяси партия. Милош Йованович қазіргі уақытта ЖДП президенті болып табылады. СДП Демократиялық Партиядан (ДС) консервативті бөлініс ретінде құрылды және 1990-шы жылдары оппозицияда маңызды рөл атқарды. Ол "Бірге" коалициясының құрамына кірді, кейін Сербияның Демократиялық Оппозициясының (ДОС) негізін қалаушы мүшесі болды. Оның алғашқы басшысы Воислав Коштуница 2000 жылы Югославия президенті болып сайланды және 2003 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. СДП 2001 жылы ДОС үкіметінен шығып, 2003 жылғы парламент сайлауына дейін оппозицияда болды, содан кейін басқа оңшыл партиялармен бірлесіп үкімет құра алды. Коштуница премьер-министр болып тағайындалды, ал 2008 жылдан кейін үкімет құра алмағандықтан оппозицияға оралды. 2010-шы жылдары партияның ықпалы төмендеді және 2014 жылғы парламент сайлауында сайлаушылардың қолдауын алу шегінен өте алмады, нәтижесінде Коштуница партия басшысы лауазымынан кетті. Оның орнына Санда Рашкович Ивич келді, ал 2016 жылы СДП Ұлттық жиналысқа қайтадан өтті, бұл жолы "Двери" партиясымен коалиция құрды. Рашкович Ивич парламент сайлауынан кейін лауазымынан алынып, партия президенті ретінде Милош Йованович тағайындалды. Бұрын Еуропалық Халық Партиясының мүшесі болған партия, 2010-шы жылдардың басына дейін оң орталық және орташа консервативті бейнесін сақтап келді, содан кейін оң жаққа қарай бұрылып, еуроскептик позицияны қабылдады. Қазір ол 2022 жылғы жалпы сайлауға қатысқан Ұлттық Демократиялық Альтернатива (NADA) коалициясын басқарады.
The New Democratic Party of Serbia (, , abbr. NDSS), known as the Democratic Party of Serbia (DSS) until 2022, is a national conservative political party in Serbia. Miloš Jovanović serves as the current president of NDSS. DSS was formed as a conservative split from the Democratic Party (DS) and has played a key role in the opposition during the 1990s. It was a part of the "Together" coalition and was later a founding member of the Democratic Opposition of Serbia (DOS). Its first leader, Vojislav Koštunica, was elected president of Yugoslavia in 2000, a role which he served until 2003. DSS left the DOS government in 2001 and served in the opposition until the 2003 parliamentary election, after which it managed to form a government with other right wing parties. Koštunica was appointed prime minister, and after 2008, it went to the opposition again after being unable to form a government. It saw its decline in the 2010s and failed to pass the threshold in the 2014 parliamentary election, leading to Koštunica resigning from the position as party leader. He was replaced by Sanda Rašković Ivić, and in 2016, DSS managed to enter the National Assembly again, this time in a coalition with Dveri. Rašković Ivić was ousted after the parliamentary election and was replaced by Miloš Jovanović as president of the party. A former member of the European People's Party, it maintained a centre right and moderate conservative image until the early 2010s, when the party shifted to a more right wing and eurosceptic position. It leads the National Democratic Alternative (NADA) coalition, which took part in the 2022 general election.
1992-2000 жылдар
Сербияның Демократиялық партиясы (СДП) 1992 жылы Сербияның Демократиялық қозғалысына (ДЕПОС) қатысуды жақтаған Сербияның Демократиялық партиясының (СДП) бөлінген ұлтшыл фракциясы тарапынан құрылды. Партияның негізін қалаушылар: Воислав Коштуница, Владета Янкович, Дюрдже Нинкович, Драшко Петрович, Мирко Петрович және Владан Батич. Құрылтай жиналысы 1992 жылдың 26 шілдесінде өтті және Воислав Коштуница партияның бірінші президенті болып сайланды. Партияның алғашқы съезі 1992 жылдың 5 желтоқсанында өткізіліп, партияның бірінші манифесті қабылданды. СДП алғаш рет 1992 жылдың желтоқсанындағы парламент сайлауына қатысты. ДЕПОС құрамында СДП Сербияның Ұлттық жиналысында 18 орын алды, кейін ДЕПОС-қа жатпайтын депутаттар парламенттен шыққаннан кейін 20 орынға дейін өсті. Біраз уақыттан соң, Сербияның билеуші Социалистік партиясымен күресудің жолдары және СДП-нің серб ұлтшылдығына сенімі туралы ұқсас пікір келіспеушіліктер ДЕПОС-та да бөлінуге әкелді. СДП 1993 жылдың ортасында коалициядан шықты. 2003 жылғы парламент сайлауында СДП халықтың 17,7% дауысын алып, парламентте 53 орын жеңіп алды. Осы 53 орынның үшеуі Халықтық демократиялық партияға (ХДП), біреуі Сербия либералдық партиясына және біреуі Сербия демократиялық партиясына (СДП) тиді. 2004 жылы ХДП СДП-мен коалициядан шығып, Ұлттық жиналыста 50 орын қалдырды. Алайда, 2005 жылы ХДП және СДП СДП-ге қосылып, Ұлттық жиналыстағы орындарының санын 52-ге жеткізді. 2007 жылғы парламент сайлауында СДП «Жаңа Сербиямен» коалиция құрып, 47 орын жеңіп алды, 667 615 дауыс немесе жалпы халық дауысының 16,55% жинады. СДП өзі парламентте 33 орын алды және «Жаңа Сербия», Сербия демократиялық жаңару қозғалысы және «Біріккен Сербиямен» бірлесіп фракция құрды. СДП-нің құрылғаннан бергі кездегі жетекшісі Воислав Коштуница 2004 жылдың наурызынан 2008 жылдың шілдесіне дейін Сербияның премьер-министрі болды, екі коалициялық үкіметке басшылық етті. Бірінші коалициялық үкімет 2004 жылдың наурызынан 2007 жылдың шілдесіне дейін Сербия жаңарту қозғалысы және G17 Plus партияларымен коалицияда болды. Екінші коалициялық үкімет 2007 жылдың шілдесінен 2008 жылдың шілдесіне дейін Демократиялық партия және G17 Plus партияларымен коалицияда болды.
The Democratic Party of Serbia (DSS) was founded in 1992 by a breakaway nationalist faction of the Democratic Party (DS), which advocated involvement in the Democratic Movement of Serbia (DEPOS). Founding members of the party were Vojislav Koštunica, Vladeta Janković, Đurđe Ninković, Draško Petrović, Mirko Petrović and Vladan Batić. The founding assembly was held on 26 July 1992 and elected Vojislav Koštunica as its first president. The first party assembly was held on 5 December 1992 and adopted the party's first manifesto. The DSS first competed in the December 1992 parliamentary elections. As part of DEPOS, the DSS received 18 seats in the National Assembly of Serbia which grew to 20 after non party aligned members of DEPOS decided to leave the Parliament. Soon, similar differences of opinion over ways in which to fight the ruling Socialist Party of Serbia and the DSS's belief in Serbian nationalism led to a division in DEPOS too. The DSS left the coalition in mid 1993. In the 2003 parliamentary election, the DSS won 17.7% of the popular vote, translating into 53 seats in the parliament. Of these 53 seats, three went to the People's Democratic Party (NDS), one to the Serbian Liberal Party and one to the Serbian Democratic Party (SDS). In 2004 NDS left the coalition with DSS, leaving it with 50 seats in the National Assembly. However, in 2005 both the NDS and the SDS merged into the DSS, bringing its size to 52 seats in the National Assembly. The DSS won 47 seats in coalition with New Serbia in the 2007 parliamentary election, receiving 667,615 votes or 16.55% of the total popular vote. DSS itself received 33 seats in the parliament, and formed a group together with New Serbia, the Serbian Democratic Renewal Movement and United Serbia. The leader of the DSS since its foundation, Vojislav Koštunica, was the Prime Minister of Serbia between March 2004 and July 2008 heading up two coalition governments. The first coalition government between March 2004 and July 2007 in coalition with Serbian Renewal Movement and G17 Plus. The second coalition government between July 2007 and July 2008 in coalition with the Democratic Party and G17 Plus.
2008-2014 жылдар
2008 жылдың мамырында Сербияның Косово провинциясының өзін-өзі жариялаған тәуелсіздігінен кейін өткен 2008 жылғы парламент сайлауында ДСС «Жаңа Сербиямен» коалицияда Ұлттық Ассамблеяда 30 орын жеңіп алды. Ол сайлаушылардың 11,62% құрайтын 480 987 дауысқа ие болды. «Жаңа Сербиямен» коалиция құрып, 2008-2010 жылдары Сербия парламентіндегі екінші ірі оппозициялық блок құрды. 2008 жылдан бері ДСС Косовоның Сербия құрамында қалуы керек (қандай болса да) деген қағиданы қатты қорғап келеді және Косово мен Сербия мәселесі бойынша тиімді саяси шешім табу үшін одан әрі келіссөздер жүргізілуі тиіс деген позицияда. Осы себепті ДСС, егер Сербия өзін-өзі тәуелсіз деп жариялаған Косовоның заңдылығын мойындауға міндеттенсе, Сербияның Еуроодаққа қосылуына қарсы. Партия Косовоның тәуелсіздігінен бері ұлтшылдық және Еуроскептик көзқарастарын күшейте берді. 2012 жылы Воислав Коштуница Еуроодақ Сербияны жойғанын және Сербияның Еуроодаққа мүшелікке қатысты дауыс беруден бас тартуы керектігін мәлімдеді. Партия кейіннен 2012 жылдың ақпанында Еуропалық халық партиясынан шықты. Партия 2012 жылдың мамырында өткен парламент сайлауында тәуелсіз қатысып, сайлаушылардың 7% (273 532 дауыс) қолдауын алып, 21 Парламент мүшесі болды.
In the early 2008 parliamentary election held in May 2008 following the self proclaimed declaration of independence by the Serbian province of Kosovo, the DSS won 30 seats in the National Assembly in coalition with New Serbia. It won 480,987 votes representing 11.62% of the electorate. In coalition with New Serbia 2008–10, it formed the second largest opposition block in the Serbian parliament. Since 2008 the DSS has positioned itself as a staunch defender of the premise that Kosovo should remain within Serbia (in some shape or form) and that further negotiations must take place to determine a workable political outcome regarding Kosovo and Serbia. Because of this approach, the DSS is against Serbia joining the EU if in return it is bound to acknowledge the legitimacy of the self proclaimed independent Kosovo. The party has become increasingly nationalist and eurosceptic since the independence of Kosovo. In 2012, Vojislav Koštunica stated that the EU is destroying Serbia and that Serbia should abstain on EU membership. The party subsequently left the European People's Party in February 2012. The party competed independently in the 2012 parliamentary elections in May 2012 and received around 7% of the popular vote (273,532 votes) translating into 21 Members of Parliament.
2014 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2014 жылы ДСС-тің негізін қалаушы және бірінші президенті Воислав Коштуница партияның саяси бейтараптық идеясынан бас тартқаны үшін партиядан кетті. Содан кейін Слободан Самарджич, Драган Йочич, Владета Янкович және Деян Михайлов та DSS бағыты туралы пікір қақтығыстарына жауап ретінде партиядан кетулерін жариялады. 2021 жылдың 26 қаңтарында ДСС және Сербия Корольдігін қалпына келтіру қозғалысы (POKS) бірлескен әрекеттер туралы келісімге қол қойды және «Ұлттық демократиялық балама» деп аталатын бірлескен саяси бағдарламалық платформада келісті. Мамыр айының басында «Ұлттық демократиялық балама» сайлауалды коалицияға айналды. 24 мамырда партияның 14-ші съезі өтті, онда Йованович партия президенті болып қайта сайланды, ал Деян Шулькич, Зоран Сандич және Предраг Марсенич вице-президенттер болып сайланды. 2022 жылдың 29 мамырында өткен 15-ші съезден кейін ДСС өзінің атын «Сербияның жаңа демократиялық партиясы» деп өзгертті.
In 2014, founder and first president of DSS Vojislav Koštunica left the party over its abandonment of the idea of political neutrality. Subsequently, Slobodan Samardžić, Dragan Jočić, Vladeta Janković and Dejan Mihajlov also announced their departure in response to differences of opinion over the course of DSS. On 26 January 2021, DSS and the Movement for the Restoration of the Kingdom of Serbia (POKS) signed an agreement on joint action and agreed on a joint political program platform called the National Democratic Alternative. In early May, the National Democratic Alternative was transformed into a pre electoral coalition. On 24 May, the 14th party assembly was held in which Jovanović was re elected as the president of the party, while Dejan Šulkić, Zoran Sandić, and Predrag Marsenić were elected as vice presidents. DSS changed its name to New Democratic Party of Serbia following the 15th assembly on 29 May 2022.
Саяси ұстанымдар
Бастапқыда саяси спектрде оң орталықта болған, ол 2010 жылдардың басында оң қанатқа қарай жылжыды. Ұлттық консервативтік партия, Сербияның Еуропалық Одаққа қосылуына күшті қарсылық білдіреді. Ол консервативтік, ұлтшыл, популистік және христиан демократиялық сипатталады. Тарихи тұрғыдан батыс интеграциясын және Еуропалық Одақты қолдады, және 2012 жылға дейін Еуропалық Халық Партиясының мүшесі болды. Халық партиясымен, Серб партиясының ант берушілерімен және «Двери» партиясымен бірге 2022 жылдың қазан айында «Косовоны Сербияның конституциялық және құқықтық жүйесіне қайта интеграциялау» туралы бірлескен декларацияға қол қойды. Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясында DSS 2012 жылға дейін Еуропалық Халық Партиясымен байланыста болды, содан кейін 2014 жылға дейін Еуропалық Демократтар Тобының мүшесі болды.
Initially aligned on the centre right on the political spectrum, it has shifted to the right wing in the early 2010s. A national conservative party, it is strongly opposed to the accession of Serbia to the European Union. It has been also described as conservative, nationalist, populist, and Christian democratic. It was historically supportive of Western integration and European Union, and was a member of the European People's Party until 2012. Together with the People's Party, Serbian Party Oathkeepers, and Dveri, it signed a joint declaration for the "reintegration of Kosovo into the constitutional and legal order of Serbia" in October 2022. In the Parliamentary Assembly of the Council of Europe, DSS was associated with the European People's Party until 2012, after which it became a member of the European Democrat Group until 2014.
Парламент сайлауы
+ Сербияның Ұлттық жиналысы Жыл Лидері Халық дауысы Халық дауысының үлесі # орын Орын өзгерісі Коалиция Статусы 1992 Vojislav Koštunica 797,831 17,98% 3-ші 18 DEPOS 1993 218,056 5.29% 5-ші 11 – 1997 Сайлауға қатысудан бас тарту 7 – 2000 2,404,758 65.69% 1-ші 45 DOS – 2003 678,031 17.96% 2-ші 8 DSS–SLS 2007 667,615 16.83% 3-ші 20 DSS–NS–JS–SDPO 2008 480,987 11.87% 3-ші 12 DSS–NS 2012 273,532 7.32% 4-ші 0 – 2014 152,436 4.38% 5-ші 21 – 2016 Sanda Rašković Ivić 190,530 5.19% 6-шы 6 DSS–Dveri 2020 Miloš Jovanović 72,085 2.32% 6-шы 6 Metla 2020 2022 204,444 5.54% 4-ші 7 NADA 2023 191,431 5.16% 4-ші 0 NADA
+ National Assembly of Serbia Year Leader Popular vote % of popular vote # of seats Seat change Coalition Status 1992 Vojislav Koštunica 797,831 17.98% 3rd 18 DEPOS 1993 218,056 5.29% 5th 11 – 1997 Election boycott 7 – 2000 2,404,758 65.69% 1st 45 DOS – 2003 678,031 17.96% 2nd 8 DSS–SLS 2007 667,615 16.83% 3rd 20 DSS–NS–JS–SDPO 2008 480,987 11.87% 3rd 12 DSS–NS 2012 273,532 7.32% 4th 0 – 2014 152,436 4.38% 5th 21 – 2016 Sanda Rašković Ivić 190,530 5.19% 6th 6 DSS–Dveri 2020 Miloš Jovanović 72,085 2.32% 6th 6 Metla 2020 2022 204,444 5.54% 4th 7 NADA 2023 191,431 5.16% 4th 0 NADA
Президент сайлауы
+ Сербия президенті Жыл Кандидат 1-турдағы халық дауысы % халық дауысы 2-турдағы халық дауысы % халық дауысы Ескермелер 1992 Милан Панич 1,516,693 34.65% — — Паничті, тәуелсіз кандидатты қолдады 1997 қыркүйек Сайлауды бойкоттау Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен тоқтатылды 1997 желтоқсан Сайлауды бойкоттау 2002 қыркүйек-қазан Воислав Коштуница 1,123,420 31.56% 1,991,947 68.38% Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен тоқтатылды 2002 желтоқсан 1,699,098 59.28% — — Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен тоқтатылды 2003 Сайлауды бойкоттау Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен тоқтатылды 2004 Драган Маршанич 414,971 13.47% — — 2008 Велимир Илић 305,828 7.57% — — Илићті қолдады 2012 Воислав Коштуница 290,861 7.79% — — 2017 Александр Попович 38,167 1.06% — — 2022 Милош Йованович 226,137 6.10% — —
+ President of Serbia Year Candidate 1st round popular vote % of popular vote 2nd round popular vote % of popular vote Notes 1992 Milan Panić 1,516,693 34.65% — — Supported Panić, an independent candidate Sep 1997 Election boycott Election annulled due to low turnout Dec 1997 Election boycott Sep–Oct 2002 Vojislav Koštunica 1,123,420 31.56% 1,991,947 68.38% Election annulled due to low turnout Dec 2002 1,699,098 59.28% — — Election annulled due to low turnout 2003 Election boycott Election annulled due to low turnout 2004 Dragan Maršićanin 414,971 13.47% — — 2008 Velimir Ilić 305,828 7.57% — — Supported Ilić 2012 Vojislav Koštunica 290,861 7.79% — — 2017 Aleksandar Popović 38,167 1.06% — — 2022 Miloš Jovanović 226,137 6.10% — —