Кіріспе
Гмунде қаласы, Жоғарғы Австриядағы Гмунде ауданындағы шағын қала. Халльштаттер көлінің оңтүстік-батыс жағалауы мен Дахштейн массивінің тік беткейлері арасында орналасқан қала, Зальцкаммергут аймағында, Зальцбург пен Грацты байланыстыратын ұлттық жол бойында жатыр. Халштат ежелгі заманнан бері тұз өндірумен мәшһүр, және оның аты Халштат мәдениетіне берілген – бұл Еуропадағы ерте темір дәуіріндегі протокельт және ерте кельт халықтарымен байланысты археологиялық мәдениет, шамамен б.з.д. 800–450 жылдар аралығында. Халштат 1997 жылы ЮНЕСКО-ның Австриядағы Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Hallstatt Dachstein / Salzkammergut мәдени ландшафтының орталық бөлігі болып табылады. Бұл аймақ шамадан тыс туризмге тап болған.
Hallstatt is a small town in the district of Gmunden, in the Austrian state of Upper Austria. Situated between the southwestern shore of Hallstätter See and the steep slopes of the Dachstein massif, the town lies in the Salzkammergut region, on the national road linking Salzburg and Graz. Hallstatt is known for its production of salt, dating back to prehistoric times, and gave its name to the Hallstatt culture, the archaeological culture linked to Proto Celtic and early Celtic people of the Early Iron Age in Europe, c. 800–450 BC. Hallstatt is at the core of the Hallstatt Dachstein/Salzkammergut Cultural Landscape declared as one of the World Heritage Sites in Austria by UNESCO in 1997. It is an area of overtourism.
Тарих
Қола дәуірінде Халштаттта тұз өндіру күнделікті коммерциялық қызметке айналды. Тұз үлкен көлемде, көрінетін жоғары ұйымдастырылған тәртіппен өндірілді. Тұз өндіру операцияларын мамандандырылған жұмысшылар қолдады. Осыдан туған байлық Халштатттағы тарихи алдындағы зираттарда көрініс тапқан. 1846 жылы Иоганн Георг Рамзауэр Халштатт маңындағы Зальцберг кеніштерінде 19 ғасырдың екінші жартысында қазба жұмыстарын жүргізген үлкен тарихи алдындағы зиратты тапты. Қазба жұмыстарының нәтижесінде 1045 жерлеу орыны табылды, бірақ әлі күнге дейін ешқандай елді мекен табылған жоқ. Бұл жер кейінірек пайда болған ауылдың толыққанды алып жатқан тар жолағы болуы мүмкін, ол тік төбелер мен көл арасында орналасқан. Шамамен 1300 жерлеу орыны табылды, оның ішінде 2000-ға жуық адам, олардың ішінде әйелдер мен балалар, бірақ нәрестелердің саны аз болды. Халштатты қоныстанған адамдар б.з.д. 8-5 ғасырларда аймақтағы тұз кеніштерін пайдаланды. Зираттан табылған қабірлік заттардың стилі мен әшекейлері ерекше. Кен жұмыстарының өзінде тұз мата, ағаш, былғары сияқты көптеген органикалық материалдарды сақтап қалды, сондай-ақ тастап кетілген аяқ киім, мата бөліктері, құрал-жабдықтар және кеншілердің қаптары жақсы сақталған күйде табылды. Hallstatt A–B қола дәуірі Urnfield мәдениетінің бір бөлігі болып табылады. А фазасында Вилланован әсері байқалды. Осы кезеңде адамдарды өртеу арқылы кремациялап, қарапайым қабірлерге жерлеуге көмілген. В фазасында тумул (қорған немесе курган) түрінде жерлеу кең таралды және кремация басым болды. Бұл кезең туралы көп мәлімет жоқ, себебі кельт элементтері ертедегі Вилланова мәдениетінен әлі толыққанды ерекшеленбеген. "Халштатт кезеңі" нақты HaC және HaD (б.з.д. 8-5 ғасырлар) кезеңімен шектелген, бұл Еуропаның ерте темір дәуіріне сәйкес келеді. Халштатт Халштатт мәдениетінің батыс және шығыс аймақтарының кездесетін жерінде орналасқан, бұл сол жерден табылған заттарда көрінеді. Hallstatt C темір қылыштардың алғаш рет пайда болуымен сипатталады. Hallstatt D батыс аймақтағы қабірлерде қылыштарға қарағанда, шабуырлар басым болды, бұл шабуырлар б.з.д. 600-500 жылдар аралығында жасалған. Бұл құрылыс 400 жыл бұрын 13000 ойылған ағаштардан салынған. Зираттар үшін өте аз орын болғандықтан, әр он жыл сайын сүйектерді эксгумациялап, жаңа жерлеу орындарына орын ашу үшін сүйек сақтағышқа (оссарий) көшіріп алып кететін.
19 ғасыр
XIX ғасырдың соңына дейін Халштат қаласына тек қайықпен немесе тар жолдармен ғана жету мүмкін болды. Көл мен таулар арасындағы жер сирек болды, ал қаланың өзі әрбір бос жерін толығымен пайдаланды. Өзен жағасындағы үйлер арасында қатынау қайықпен немесе жоғарғы жол арқылы, яғни шатырлар арқылы өтетін тар дәлізбен жүзеге асырылды. Халштатқа алғашқы жол 1890 жылы ғана салынды, ол батыс жағалау бойында, ішінара тас жару арқылы жасалды. Дегенмен, осы шалқап, қонақжайсыз ландшафт мыңдаған жылдар бойы қазылып алынған бай табиғи тұз қорларының арқасында адамдар алғаш қоныстанған жерлердің бірі болып саналады, ал бастапқыда мүйіз қырғыштардың қолданылуына байланысты тұз жүрек пішіндес болған.
Туризм
2019 жылдың тамызында The Washington Post газеті Халштаттта туризмнің күрт өсуімен байланысты туындаған мәселелер мен мүмкіндіктерді жариялады. Халштаттың туризмі 19 ғасырда басталып, 1997 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгеннен кейін едәуір дамыды. 2006 жылы Оңтүстік Корея телеарнасында көрсетілгеннен соң, ол Шығыс Азия туристері арасында кеңінен танымал болды. Көбінесе туристер автобус турлары арқылы қалаға қысқа ғана уақытқа, фотосуретке түсу үшін әкелінеді де, содан кейін дереу кетеді. Австрияның мемлекеттік телерадиокомпаниясы осы жағдай туралы бірнеше деректі фильмдер түсірді. 2020 жылы қала "сапалы" туризмге көшті. 2020 жылдың күзінен бастап, мәселені шешу үшін туристік автобустарға белгілі бір уақыт кестесі бекітілді. Қала ішінде түнеуге бронь жасаған автобустарға басымдық беріледі.
Мәсіхтің денесі
Халштат өзінің фюренін, дәстүрлі фьорд тәрізді көл қайықтарын, жаңа бук жапырақтарымен және гүлдермен әшекейлеп, ал бүкіл ауыл мерекелік киімдерін кигенде, бұл Корпус Кристи мерекесін тойлау болады. Бұл мереке Исаның Соңғы Тоқпанын еске түсіреді және Әулие Үшіншіліктен кейінгі бейсенбіде тұрақты түрде тойланады. Кішкентай тұзды ауылдың жері шектеулі болғандықтан, 400 жылдай бұрын шеру көлге қайықтар мен баржалармен көшірілді, негізінен Халштат тұрғындарының ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген тұз тауына көрініс беру мақсатында.
Көшірмесі
2011 жылдың 16 маусымында Қытайда нақты көшірме салу жоспарлары туралы алғаш рет хабарланды. 2012 жылдың 2 маусымында Қытайдың тау-кен компаниясы China Minmetals Corporation Гуандун провинциясының Хуйчжоу қаласында қаланың толық масштабтағы көшірмесін салғаны туралы хабарланды. 2022 жылы Қытайдың Холштатт қаласы «Корея – Бірлескен экономикалық аймақ» атты корей телесериалының бірінші маусымындағы 12-ші эпизодтың түсірілім алаңы болды. Эпизодта ол Украинадағы Херсон қаласы деп көрсетілді.
Климат
Холштатт, Австрияның көп бөлігі сияқты (Австрияның климатын қараңыз), ылғалды континенттік климатқа (Dfb) ие (егер 3.0 °C (27 °F) изотермасы қолданылса, Cfb климатына жатады), жылы, жаңбырлы жаздары және суық, қарлы қыстары бар. Жауын-шашын жыл бойы мол, сондықтан Dfb белгілеуіндегі "f" әрпі осыны көрсетеді, бірақ жаздың үш айында – маусым, шілде, тамыз – жауын-шашын мөлшері ең жоғары болады. Көктем – наурыз және сәуір айларынан тұратын, суық қыстан жұмсақ жазға айналатын қысқа мерзімдік маусым. Қарашаның ортасына қарай күз қысқа ұласады және түнгі температура төмендеп, нөл градусқа жуықтайды, өсімдіктердің өсу маусымы сәуірден қарашаның басына дейін созылады.
Spring is a short (March and April) transition season between cold winters and mild summers. By mid November, fall has turned to winter and the nighttime low temperature is ~freezing, giving a growing season of April to early November.