Кіріспе

Ежелгі тұз жолы – Солтүстік Германиядағы ортағасырлық сауда жолы, тұз бен басқа да қажетті тауарларды тасымалдауға арналған ежелгі тұз жолдары желісінің бір бөлігі. Германияда бұл жол «Альте Зальцштрассе» деп аталды. Сол кезде тұз өте құнды және маңызды болды, оны кейде «ақ алтын» деп те атады. Жол арқылы тасымалданатын тұздың көп бөлігі елдің солтүстік-орталық бөлігіндегі Люнебург қаласының жанындағы тұзды сулардан өндіріліп, Германияның Балтық теңізі жағалауындағы ірі порты Любекке жеткізілді.

Тарих

Тарихшылар, әдетте, Ескі тұз жолын елдің солтүстік және оңтүстік аймақтарын байланыстырған ұзақ жолдың бір бөлігі деп мойындайды. Люнебургтің тұзды өңдеу және тасымалдаудағы рөлін растайтын ең көне құжаттардың бірі 956 жылға дейін жетеді. Сол құжатқа сәйкес, Ұлы Оттон патша Люнебургтегі Әулие Михаил монастырына тұз өндірісінен түсетін кедендік түсімдерді берген. Осы ерте заманда қаланың байлығының көп бөлігі осы аймақта табылған тұзға негізделген. Ескі тұз жолы 12-шы мен 16-шы ғасырлар аралығында өркендеген.

Тұзды тасымалдау

Сол кезде аттар жеккен арбалар тұзды Люнебургтен Эльба өзенінің Артленбургке дейінгі өтпелі жеріне (Лауенбургке жақын) жеткізіп, одан Мёльн арқылы Любекке дейін тасыды. Дегенмен, тарихи сауда жолының көп бөлігі жабылмаған, құмды және көбінесе лайлы жолдардан тұрды, ол дала, орман және шағын ауылдардан өтті, сондықтан тұзды тасымалдау қиын шаруа еді. Бұған қоса, жол біршама қауіпті болды, себебі құнды жүк ұрылар, қарақшылар мен тонаушыларды тартып отырды. Ұзақ сапарға шыққандардың қарсыласатын қауіптері және әр сапарда бағалы кристалды заттың салыстырмалы түрде аз мөлшерде тасымалдануы, құрлық жолдары арқылы тұз тасымалдауды өте қымбатқа айналдырды. Бірақ 1398 жылы Еуропадағы ең алғашқы жасалған су жолдарының бірі – Штекниц каналы аяқталды, бұл бір ретте көп көлемде тұзды оңай және қауіпсіз тасымалдауға мүмкіндік берді. Бұл өзгері саудагерлерге өсіп келе жатқан тұзға деген қажеттілікті қанағаттандыруға көмектесті.

Лүнебург шұбыры

Бір кезде Лүнбергтің төңірегі көгалды орманға толы болған. Бірақ орта ғасырлық тұз өндірісі тұзды суды қайнату және тазарту үшін отынға мұқтаж болғандықтан, орманның көп бөлігі кесілді. Кейін бұл жерді жусан басып, ол қазір гүлдеген кезде мыңдаған саяхатшыларды қызықтыратын көркем ландшафтқа айналды.