Кіріспе

Жоқ. Ұлттық кітапхана – мемлекеттің үкіметі құратын, сол елдің маңызды ақпараттық қоймасы қызметін атқаратын мекеме. Қоғамдық кітапханалардан өзгеше, олар азаматтарға кітаптарды қарызға алуға көбінесе рұқсат бермейді. Көп жағдайда, олардың құрамында сирек кездесетін, құнды немесе маңызды туындылар болады, мысалы, Гутенберг Киелі кітабы. Ұлттық кітапханалар көбінесе сол елдегі басқа кітапханалардан ауқымдылығымен ерекшеленеді. Кейбір ұлттық кітапханалар «негізгі» ұлттық кітапханамен қатар немесе оны алмастыратын, белгілі бір тақырыпқа бағытталған немесе мамандандырылған болуы мүмкін. Өздерінің ерекше мәдениетін сақтағысы келетін, тәуелсіз емес ұлттық ұйымдар да осындай мекемелерге тән барлық атрибуттары бар ұлттық кітапхана құрған, мысалы, міндетті депозитарий. Көптеген ұлттық кітапханалар Халықаралық кітапханалар және институттар қауымдастығының (IFLA) Ұлттық кітапханалар бөлімінде ортақ міндеттерін талқылау, ортақ стандарттарды анықтау және насихаттау, сондай-ақ олардың міндеттерін орындауға көмектесетін жобаларды жүзеге асыру үшін ынтымақтасады. Еуропаның ұлттық кітапханалары Еуропалық кітапханаға қатысады, ол – Еуропалық ұлттық кітапханашылар конференциясының (CENL) қызметі. Төмендегі тізім елдер бойынша әліппелік тәртіппен, егемен мемлекеттер тізіміне сәйкес ұйымдастырылған, соңында егемен емес мемлекеттер үшін «басқа мемлекеттер» бөлімі бар. «♦» провинцияның немесе штатының, құраушы елдің немесе тәуелді мемлекеттің ұлттық кітапханасын көрсетеді және ол осы субъектіні басқаратын егемен мемлекеттің тізімінде көрсетіледі. Ұлттық кітапханасы жоқ немесе ұлттық кітапхананың бар-жоғы мен атауы әлі анықталмаған тәуелсіз мемлекеттер де тізімде бар. Басқа штаттар, құраушы елдер және тәуелді мемлекеттер тек ұлттық кітапханасы бар болған жағдайда ғана тізімделеді.

А

Ел Кітапхана Қала Заңдық сақтау Көзі Абхазия Басқа мемлекеттер тобында қараңыз=nb Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметінше, 2021 жылы ересектердің шамамен 37 пайызы оқи алады. Алжир Алжир Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale d'Algérie – المكتبة الوطنية الجزائرية) Алжир Андорра Андорра Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional d'Andorra) Андорра-ла-Велла Ангола Ангола Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de Angola) Луанда Антигуа және Барбуда Антигуа және Барбуда Ұлттық кітапханасы Сент-Джонс Аргентина Аргентина Республикасының Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de la República Argentina) Буэнос-Айрес Армения Арменияның Ұлттық кітапханасы (Հայաստանի ազգային գրադարան) Ереван Аруба Нидерландының құрамында қараңыз Австралия Австралия Ұлттық кітапханасы Канберра Иә Австрия Австрия Ұлттық кітапханасы (Österreichische Nationalbibliothek) Вена Әзербайжан Ахундов атындағы Ұлттық кітапхана (Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanası, Әзербайжан Ұлттық кітапханасы) Баку

Б

Ел Кітапхана Қала Заңды сақтау КөзіБагама аралдарыГарри С. Мур кітапханасы (Багама университеті) (де-факто)НассауБахрейнШейх Иса бин Салман Әл Халифа Ұлттық кітапханасы (المكتبة الشيخ عيسى بن سلمان الخليفة الوطنية)ЖуффайрБангладешБангладеш Ұлттық кітапханасы (বাংলাদেশ জাতীয় গ্রন্থাগার)ДакаБарбадосБарбадостың Ұлттық кітапхана қызметіБриджтаунБеларусьБеларусь Ұлттық кітапханасы (Нацыянальная бібліятэка Беларусі) МинскБельгияБельгия Корольдік кітапханасы (Koninklijke Bibliotheek van België = Bibliothèque royale de Belgique) БрюссельИәБелизБелиз Ұлттық кітапхана қызметіБелиз қаласыБенинБенин Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale du Bénin) Порто-НовоБермуда Ұлыбританияда қараңызБутанБутан Ұлттық кітапханасыТимбуБоливияБоливия Ұлттық мұрағаты және кітапханасы (Archivo y Biblioteca Nacional de Bolivia)СукреБосния және ГерцеговинаБосния және Герцеговина Ұлттық және университеттік кітапханасы (Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine)СараевоРеспублика Сербская Ұлттық және университеттік кітапханасы (Народна и универзитетска библиотека Републике Српске)Баня-ЛукаБотсванаБотсвана Ұлттық кітапхана қызметіГаборонеБразилияБразилия Ұлттық кітапханасы (Fundação Biblioteca Nacional)Рио-де-ЖанейроИәБритандық Виргин аралдары Ұлыбританияда қараңызБрунейДеван Бахаса дан Пустака кітапханасы (Dewan Bahasa and Pustaka Brunei Library)Бандар-Сери-БегаванБолгарияКирилл және Мефодий Ұлттық кітапханасы (Народна Библиотека Св. Св. Кирил и Методий)СофияБуркина-ФасоБуркина-Фасо Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale du Burkina Faso)УагадугуБирма (Мьянма)Мьянма Ұлттық кітапханасыЯнгонБурундиБурунди Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale du Burundi)Бужумбура

С

Ел Кітапхана Қала Заңдық депозит КөзКамбоджаКамбоджа Ұлттық кітапханасыФномпеньКамерунКамерун Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale du Cameroun) ЯундеКанадаКанада Кітапхана және Мұрағаттар (Bibliothèque et Archives Canada) ОттаваИәКанада Ғылыми және техникалық ақпарат институты (Institut canadien de l'information scientifique et technique) ♦ КвебекКвебек Ұлттық кітапханасы және мұрағаттары (Bibliothèque et Archives nationales du Québec) МонреальИәКабо-ВердеКабо-Верде Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de Cabo Verde) ПраяКаталонияКаталония Кітапханасы (Biblioteca de Catalunya) Барселонаgroup=nb Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметінше, 2020 жылы Орталық Африканың ересек халқының шамамен 37 пайызы оқи алады. group=nb Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметінше, 2021 жылы шамамен 27 пайызы Чадтың ересек халқы оқи алады. Қытай Халық РеспубликасыҚытай Ұлттық кітапханасы (国家图书馆) БейжіңИә ♦ ГонконгГонконг Орталық кітапханасы (香港中央圖書館) ГонконгИә ♦ МакаоМакао Қоғамдық кітапханасы (澳門公共圖書館, Biblioteca Pública de Macau) МакаоҚытай Республикасы (Тайвань) Басқа мемлекеттерде қараңызКолумбияКолумбия Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de Colombia) БоготаИәКоморКомор Ұлттық құжаттама және ғылыми зерттеу орталығы (Centre National de Documentation et de Recherche Scientifique) МорониКонго РеспубликасыКонго Республикасының Ұлттық кітапханасыБразавильДенсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыз ету ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de Salud y Seguridad Social)Кот-д'ИвуарКот-д'Ивуар Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale de Côte d'Ivoire) АбиджанХорватияЗагребтегі Ұлттық және Университет кітапханасы (Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu) ЗагребИәКубаХосе Марти атындағы Ұлттық кітапхана (Biblioteca Nacional José Martí) ГаванаКипрКипр Кітапханасы (Κυπριακή Βιβλιοθήκη) НикосияСолтүстік Кипр Басқа мемлекеттерде қараңызЧехияЧехия Ұлттық кітапханасы (Národní knihovna České republiky) ПрагаИә

G

Кітапхана Қала Заңдық депозит SourceГабонГабон Ұлттық кітапханасы (italic=y) ЛибревиллГамбияГамбия Ұлттық кітапханасыБанжулГрузияГрузия Ұлттық Парламент кітапханасыТбилисиГерманияГермания Ұлттық кітапханасы (Deutsche Nationalbibliothek) Франкфурт а. М. және ЛейпцигИәГермания Ұлттық экономика кітапханасы (Deutsche Zentralbibliothek für Wirtschaftswissenschaften) Киль және ГамбургГермания Ұлттық медицина кітапханасы (Deutsche Zentralbibliothek für Medizin) Кельн және БоннГермания Ұлттық ғылым және технология кітапханасы (Technische Informationsbibliothek) ХанноверИәГанаДжордж Падмор зерттеу кітапханасы (Гана кітапханалық кеңесінің бөлімшесі) АккраГрекияГрекия Ұлттық кітапханасы (Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος) АфинаГренландия Дания қараңызГренадаГренада Ұлттық кітапханасы және мұрағаты (2011 жылдан бері жабық) Сент-ДжорджГватемалаГватемала Ұлттық кітапханасы (Луис Кардоса және Арагон атындағы Ұлттық кітапхана) Гватемала қаласыГвинеяГвинея Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale de Guinée) КонакриГвинея-БисауINEP қоғамдық кітапханасы (Instituto Nacional de Estudos e Pesquisa, INEP) БисауГайанаГайана Ұлттық кітапханасы Джорджтаун

М

Ел Кітапханасы Қала Заңдық депозит көзі Макао Қытай Халық Республикасы астында қараңызСолтүстік Македония"Св. Климент Охридски" ұлттық және университет кітапханасы (Национална и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски")СкопьеМадагаскарМадагаскар Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale de Madagascar)АнтананаривоМалавиМалави Ұлттық кітапхана қызметіЛилонгвеМалайзияМалайзия Ұлттық кітапханасы (Perpustakaan Negara Malaysia)Куала-ЛумпурИәМальдивМальдив Ұлттық кітапханасыГалолу Малеtop=nb МальтаМальта Ұлттық кітапханасыВаллеттаМаршалл аралдарыАлеле музейі және қоғамдық кітапханасыМажуроМавританияМавритания Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale de Mauritanie)НоуакшотМаврикийМаврикий Ұлттық кітапханасыПорт-ЛуисМексикаМексика Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de México)Мексика қаласыМексика Ұлттық газеттер және мерзімді басылымдар кітапханасы (italic=y)Микронезия Федеративтік ШтаттарыМикронезия Федеративтік Штаттарындағы кітапханалар тізіміПаликирМолдоваМолдова Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Naţională a Republicii Moldova)КишиневМонакоЛуи Нотари кітапханасы (Bibliothèque Louis Notari)МонакоМоңғолияМоңғолия Ұлттық кітапханасыУлан-БаторЧерногорияЧерногория Ұлттық кітапханасы (Национална библиотека Црне Горе "Ђурђе Црнојевић")ЦетинеМороккоМорокко Корольдігінің Ұлттық кітапханасы ( المكتبة الوطنية للمملكة المغربية)Рабат және ТетуанМозамбикМозамбик Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional de Moçambique)Мапуту

N

НамибияНамибияның Ұлттық кітапханасыВиндхукНауруНепалНепалдың Ұлттық кітапханасыХарихар Бхаван, ЛалитпурНидерландыНидерланды Корольдік кітапханасы (Koninklijke Bibliotheek, lit. "Royal Library")Гаага♦ АрубаАрубаның Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Nacional Aruba)ОраньестадЖаңа ЗеландияЖаңа Зеландияның Ұлттық кітапханасы (Te Puna Mātauranga o Aotearoa)Веллингтон♦ Кук аралдарыКук аралдарының Ұлттық кітапханасыКук аралдарының кітапхана және мұражай қоғамыРаротонгаНикарагуаНикарагуаның Ұлттық кітапханасы Рубен Дарио (Biblioteca Nacional de Nicaragua Rubén Darío)МанагуаҰлттық денсаулық кітапханасы (Biblioteca Nacional de Salud)НигерНигердің Ұлттық мұралар архивінің дирекциясы (Direction des Archives nationales du Niger)НиамейНигерияНигерияның Ұлттық кітапханасыЛагосСолтүстік – екінші сөзбен қараңызНорвегияНорвегияның Ұлттық кітапханасы (Nasjonalbiblioteket)Осло және Мо-и-Рана

R

Ел Кітапхана Қала Заңды сақтау көзі
РумынияРумыния Ұлттық кітапханасы (Biblioteca Națională a României)Бухарест
Ресей ФедерациясыРесей Мемлекеттік кітапханасы (Российская Государственная Библиотека)Мәскеу
Ресей Ұлттық кітапханасы (Российская Национальная Библиотека)Санкт-Петербург
Борис Ельцин Президенттік кітапханасы (Президентская библиотека имени Б.Н.Ельцина)Башкортостан
Ахмет Заки Валиди атындағы Ұлттық кітапхана (Национальная библиотека имени Ахмет Заки Валиди)Уфа
ШешенстанШешен Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Чеченской Республики)Грозный
ЧувашстанЧуваш Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Чувашской Республики)Чебоксары
ДағыстанДағыстан Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Республики Дагестан)Махачкала
ҚалмықстанҚалмықстанның Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Калмыкии)Элиста
Карелия РеспубликасыКарелия Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Республики Карелия)Петрозаводск
ХакасияХакасия Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Республики Хакасия)Абакан
Коми РеспубликасыКоми Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Республики Коми)Сыктывкар
Мари ЭлС. Г. Чавайн атындағы Ұлттық кітапхана (Национальная библиотека имени С. Г. Чавайна)Йошкар-Ола
МордовияМордовия Республикасының А. С. Пушкин атындағы Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека имени А. С. Пушкина Республики Мордовия)Саранск
Солтүстік Осетия – АланияСолтүстік Осетия – Алания Республикасының ғылыми Ұлттық кітапханасы (Национальная научная библиотека Республики Северная Осетия — Алания)Владикавказ
СахаСаха Республикасының (Якутия) Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Республики Саха (Якутия))Якутск
ТатарстанТатарстан Республикасының Ұлттық кітапханасы (Татарстан Республикасы Милли китапханәсендә = Национальная Библиотека Республики Татарстан)Казан
ТываТыва Республикасының А. С. Пушкин атындағы Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Республики Тыва им. А. С. Пушкина)Қызыл
УдмуртияУдмуртия Республикасының Ұлттық кітапханасы (Национальная библиотека Удмуртской Республики)Ижевск
РуандаРуанда Ұлттық кітапханасы (Bibliothèque nationale du Rwanda)Кигали

С

Country Library City Legal deposit SourceSaint Kitts and NevisCharles A. Halbert Public LibraryBasseterreSaint LuciaCentral Library of Saint LuciaCastriesSaint Vincent and the GrenadinesKingstown Public LibraryKingstownSamoaSamoa Public Library (Nelson Memorial Public Library)ApiaSan MarinoNational Library and Book Patrimony (Biblioteca di Stato e Beni Librari)San MarinoSão Tomé and PríncipeNational Library of São Tomé and Príncipe (Biblioteca Nacional de São Tomé e Príncipe)São ToméYesSaudi ArabiaKing Fahd National Library (مكٺبة الملك فهد الوطنية)RiyadhScotlandNational Library of Scotland (Leabharlann Nàiseanta na h Alba)EdinburghYesSenegalNational Library of Senegal (Bibliothèque Nationale du Sénégal, Bibliothèque des Archives nationales du Sénégal)DakarSerbiaNational Library of Serbia (Народна библиотека Србије)BelgradeLibrary of Matica srpska (Biblioteka Matice srpske)Novi SadSeychellesNational Library of SeychellesMahéSierra LeoneSierra Leone Library BoardFreetownSingaporeNational Library, Singapore (Limited to Lee Kong Chian Reference Library, PublicationSG, and reference section of Regional Libraries / Public Libraries)SingaporeSlovakiaSlovak National Library (Slovenská národná knižnica)MartinSloveniaNational and University Library of Slovenia (Narodna in univerzitetna knjižnica, NUK)LjubljanaSolomon IslandsNational Library Service of the Solomon IslandsHoniaraSomaliaNational Library of SomaliaMogadishuSouth see under the second word, with the two exceptions belowSouth AfricaNational Library of South Africa (Nasionale Biblioteek van Suid Afrika)Pretoria and Cape Town group=nb|According to the United Nations, as of 2018, approximately 35 percent of adult South Sudanese can read. SpainBiblioteca Nacional de España [National Library of Spain]Madrid♦ CataloniaLibrary of Catalonia (Biblioteca de Catalunya)BarcelonaRepublika Srpska see under Bosnia and HerzegovinaSudanSudan LibraryKhartoumSuriname[No national library, but database available]SwedenNational Library of Sweden (Kungliga biblioteket)StockholmYesSwitzerlandSwiss National Library (Schweizerische Nationalbibliothek = Bibliothèque nationale suisse = Biblioteca nazionale svizzera = Biblioteca naziunala svizra)BernSyriaAl Assad National Library (مكتبة الأسد الوطنية)Damascus

U

Ел Кітапхана Қала Заңды сақтау Көзі УгандаУганда Ұлттық кітапханасыКампала УкраинаУкраина Ұлттық кітапханасы им. В.И. Вернадский (Національна бібліотека України імені В.І. Вернадського)Киев Біріккен Араб ӘмірліктеріМәдениет қоры Ұлттық кітапханасыАбу-Даби Ұлыбритания, АнглияБритандық кітапханаЛондон және Бостон Спа (Уэзерби) Иә ШотландияШотландия Ұлттық кітапханасыЭдинбург Иә БермудаБермуд Ұлттық кітапханасыГамильтон Виргин аралдары, ҰлыбританияКітапханалық қызметтер бөліміЖол қалашығы Мэн аралыҰлттық кітапхана және мұрағаттар (Мэн ұлттық мұрасы)Дуглас ДжерсиДжерси кітапханасыСент-Хелиер АҚШКонгресс кітапханасы (де-факто)Вашингтон, округ Колумбия Иә Ұлттық білім беру кітапханасыҰлттық көлік кітапханасыҚаржы кітапханасы АҚШ Ұлттық медицина кітапханасыБеттесда АҚШ Ұлттық ауыл шаруашылығы кітапханасыБелтсвилл УругвайУругвай Ұлттық кітапханасыМонтевидео ӨзбекстанӨзбекстан Ұлттық кітапханасыТашкент

Басқа мемлекеттер

Ел Кітапхана Қала Дереккөз
Абхазия И. Г. Папаскир Абхазияның Ұлттық кітапханасы Сухуми
Косово Косово Ұлттық кітапханасы (Biblioteka Kombëtare e Kosovës) Приштина
Солтүстік Кипр Солтүстік Кипрдің Ұлттық кітапханасы (Millî Kütüphane) Солтүстік Никосия
Қытай Республикасы (Тайвань) Ұлттық орталық кітапхана (國家圖書館) Тайбэй

Мемлекеттік кітапханалар

Мемлекеттік кітапхана аймақтың ең маңызды ақпарат сақтау орталығы ретінде мемлекет тарапынан құрылады.