Кіріспе

Қалалық көліксіз аймақ – жаяу жүргіншілерге арналған қалалық аумақтардың бөлінген бөліктері. Жаяу жүргіншілер аймақтары (автокөліксіз аймақтар, автомобиль қозғалысы шектеулі аймақтар деп те аталады, британдық ағылшын тілінде – жаяу жүргіншілерге арналған учаскелер, ал АҚШ және Австралияда – жаяу жүргіншілер сауда орталықтары) – қала немесе қалашықтың жаяу жүргіншілермен немесе велосипед сияқты адам күшімен қозғалатын көліктермен пайдалануға шектелген аймақтары, төтенше жағдайлардағы көліктерден басқа моторлы көліктерге рұқсат етілмейді. Көшелерді немесе аумақтарды жаяу жүргіншілерге ғана арналған ретінде өзгерту – жаяу жүргіншілерге айналдыру деп аталады. Жаяу жүргіншілерге айналдырудың мақсаты әдетте жаяу жүргіншілерге қолжетімділікті және қозғалғыштықты жақсарту, аймақтағы сауда және басқа да кәсіптік белсенділікті арттыру немесе жергілікті ортаның эстетикалық көрінісін, ауаның ластануын, шуды және жаяу жүргіншілерге қатысты автокөлік оқиғаларын азайту арқылы жақсарту болып табылады. Кейбір жағдайларда, автомобиль қозғалысы айналасындағы аудандарда артуы мүмкін, себебі ол ауыстырылмайды, тек басқа жерге жылжытылады. Автокөліксіз даму көбінесе автомобильден басқа көлік түрлеріне сүйенетін кең ауқымды жаяу жүргіншілер аймағын білдіреді, ал жаяу жүргіншілер аймақтары бір алаңнан бүкіл аудандарға дейін әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олардың кең көлік желілеріне байланыстылығының деңгейі де әртүрлі. Жаяу жүргіншілер аймақтарында велосипедтер, роликті конькилер, скейтбордтар және скутерлер сияқты адам күшімен қозғалатын көліктерге қатысты түрлі тәсілдер қолданылады. Кейбіреулерінде дөңгелегі бар кез келген нәрсеге толық тыйым салынған, ал кейбіреулерінде белгілі бір санаттарға тыйым салынған, ал кейбіреулерінде адам күшімен қозғалатын көліктер жаяу жүргіншілерден бөлек ұсталса, ал кейбіреулерінде ешқандай ереже жоқ. Таяу Шығыстағы қасбалардың көпшілігінде моторлы көліктер жоқ, бірақ тауарларды тасымалдау үшін есек немесе қол арбалар қолданылады.

Аркадалар пайда болды

Жаяу жүргіншілерді дөңгелекті көліктерден бөлу идеясы ежелгі заманнан келеді, кем дегенде Ренессанс дәуіріне дейін тамыр тартады. 19 ғасырда Еуропа бойынша жабық сауда галереялары салынды, олар қазіргі заманғы сауда орталықтарының алдағы күндері болды. 19 және 20 ғасырдың басында Джозеф Пакстон, Эбенезер Говард және Кларенс Стейн сияқты бірнеше сәулетшілер мен қала жоспарлаушылар жаңа құрылыстарда жаяу жүргіншілерді көлік ағынынан бөлу жоспарларын ұсынды.

1920-шы жылдар 1970-ші жылдар

Германияның Эссен қаласында шамамен 1929 жылы алғашқы рет қолданылған "жаяуларға арналған аймақ" жасау тәжірибесі болған. Бұл Лимбеккер-штрассе көшесінде орын алды, ол өте тар сауда көшесі болғандықтан, көлік және жаяу жүргіншілердің бірдей қатысуына мүмкіндік бермейтін. 1930 жылдардың басында Германияның тағы екі қаласы осы үлгіні қабылдады, бірақ бұл идея Германия шегінен тысқары тараған жоқ.

1980-2010 жылдар

АҚШ-та ірі туристік аймақтарда бірнеше жаяу жүргіншілер аймақтары сәтті болды, мысалы, Лос-Анджелестің батыс жағындағы Санта-Моникадағы сауда орталығын жаңарту және оны Үшінші көше саябағы ретінде қайта ашу; Лас-Вегас қаласының орталығындағы жабық Фримонт көшесіндегі жаяу жүргіншілерге арналған аймақ; Кливленд қаласының орталығындағы Шығыс 4-ші көшені қайта жаңғырту; және 2010 жылдардың ортасында Нью-Йорк қаласында, Бродвей көшесі бойымен және Таймс-сквер маңында құрылған жаңа жаяу жүргіншілер аймағы.

COVID-19 пандемиясы

2020 жылы COVID-19 пандемиясы кезінде кейбір қалалар әлеуметтік қашықтықты ынталандыру үшін қосымша көшелерді жаяу жүргіншілерге айналдырды, ал көптеген жағдайларда жаңадан босаған кеңістікке террасаларын кеңейту арқылы мейрамханаларға қосымша орын берді. АҚШ-та Нью-Йорк қаласы қала көлемінде көшелердің үлкен бөлігін көліктер үшін жапты. Испанияның Мадрид қаласында көшелердің және жалпы кеңістіктердің белгілі бір бөлігі жаяу жүргіншілерге арналды. COVID-19 пандемиясы қаланың ұйымдастырылуындағы радикалды өзгерістерге қатысты ұсыныстарға да жол ашты, әсіресе Барселонада, бүкіл қаланы жаяу жүргіншілерге айналдыру маңызды элементтердің бірі болды, бұл жаяу жүргінші жолдарының тұжырымдамасын өзгертуді ұсынады.

Анықтамалар мен түрлері

Жаяу жүргіншілер аймағы көбінесе шектеулі аумақпен ғана қамтылған: мысалы, бір ғана алаң немесе қала ішінде тұрғындар көбінесе көлікпен жүре беретін, жаяу жүргіншілерге арналған бірнеше көше. Көлік жоқ қала, қала немесе аймақ одан әлдеқайда кеңірек болуы мүмкін.

Көліксіз қалалар мен өңірлер

Автомобильсіз аймақ, әдеттегі жаяу жүргіншілер аймағынан өзгешелігі, көліктің басты құралы ретінде автомобильге емес, басқа көлік түрлеріне басымдық беретін даму жобасын көздейді.

Желіде кіру мүмкіндігі шектеулі

Көліксіз дамудың ең көп таралған түрі автомобильсіз ішкі аумаққа моторлық көліктердің өтуіне кедергі келтіретін физикалық тосқауылдарды қамтиды. Мелия және авторлар бұл түрін "шектелген қолжетімділік" деп сипаттайды. Кейбір жағдайларда, мысалы, Кельн қаласындағы Stellwerk 60 нысанында, тұрғындар ұйымы басқаратын алынып-қойылатын тосқауыл қарастырылған. Амстердамдағы Уотервик – 6 гектарлық аудан, онда көліктерге тек аудан шекарасындағы көшелерден ғана тұраққа кіруге рұқсат етіледі, ал ауданның ішкі бөліктері автомобильдерден бос.

Уақытша көліксіз көшелер

Көптеген қалалар автомобильдер үшін кейбір көшелерді, әдетте демалыс күндері және әсіресе жылы ауа райында, демалуға қосымша қалалық кеңістік беру және жақын жердегі кәсіпорындарға адам ағынын арттыру үшін жабады. Мысалы, Бостон қаласындағы Ньюбери көшесі және Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Мемориал-Драйв (өзен жағасында орналасқан). Кейбір жағдайларда, танымалдылығының арқасында көшелер автомобильдерге тұрақты жабылды, олардың ішінде Сан-Францискодағы Голден Гейт паркіндегі JFK Drive; Лос-Анджелестегі Гриффит паркіндегі Гриффит драйві; және Дублиндегі Капел көшесі бар.

Проблемалар мен сын-пікірлер

Лондонның Трафальгар алаңында қозғалысты қайта жандандыру туралы шақырулар айтылды, себебі жаяу жүргіншілер аймағына айналдыру Ұлттық галереяға келушілерге шу көтеріп, ыңғайсыздық тудырды. Галерея директоры жаяу жүргіншілер аймағын "қоғамдық кеңістіктің құлдырауына" себепкер деп айтқан. Жергілікті дүкен иелері жаяу жүргіншілер аймағының өз бизнесіне тигізген әсерін сынауы мүмкін. Көлік ағынының азаюы, аймақ пен оның ағымдағы көлікке тәуелділігіне байланысты, жергілікті бизнесті пайдаланатын клиенттердің азаюына әкелуі мүмкін.

Еуропа

Еуропаның көптеген қалалары мен кенттері 1960 жылдардың басынан бері өз орталықтарының бір бөлігін автокөліктен босатып келеді. Мұндай шаралар көбінесе жаяу өтетін аймақтардың шетіндегі тұрақтармен, ал ірі қалаларда – "тұрақтап, көлікпен жүр" схемаларымен бірге жүзеге асырылады.

Армения

Ереванның орталық Кентрон ауданында орналасқан Солтүстік даңғылы – кең жаяу жол. Даңғыл 2007 жылы ашылды және негізінен тұрғын үйлер, кеңселер, салтанатты дүкендер мен мейрамханаларға арналған.

Бельгия

Бельгияда Брюссель 2015 жылдан бастап кезең-кезеңмен Еуропадағы ең үлкен жаяу жүргіншілер аймағын (фр. Le Piétonnier) іске қосты. Бұл аймақ тарихи орталықтың көп бөлігін, Кіші сақинаның (XIV ғасыр қабырғалары орнында салынған сақина жолы) ішінде қамтиды, оның ішінде Гранд-Плейс / Гроте-Маркт, Плейс-де-Брукер / Де-Брукерплейн, Анспах бульвары / Анспахлан және Плейс-де-ла-Бурс / Бюрсплейн кіреді.

Дания

Копенгагеннің орталық бөлігі ең көне және ең ірілерінің бірі: ол 1962 жылы тәжірибе ретінде автокөлік қозғалысынан жаяу жүргіншілер аймағына айналдырылды және Strøget айналасында орналасқан. Strøget – бір көше емес, бір-бірімен байланысқан даңғылдардың тізбегі, ол өте кең жаяу жүргіншілер аймағын құрайды, бірақ кейбір жерлерде автокөліктер жүретін көшелермен қиылысады. Бұл аймақтардың көпшілігі таңертең ерте сауда орындарын жабдықтау үшін жүк көліктеріне мүмкіндік береді, ал көше тазалау машиналары әдетте дүкендер жабылып болғаннан кейін осы көшелерден өтеді. Оның ауданы 1962 жылдан 1996 жылға дейін кеңейді.

Германия

Германияның бірқатар аралдарында жеке моторлық көліктерді пайдалануға тыйым салынады немесе қатаң шектеулер қойылады. Хелиголанд, Хиддензе және Шығыс Фризия аралдарының екі аралынан басқасы автокөліксіз аймақтар болып табылады; Боркум мен Нордернейде автокөліксіз аймақтар бар және жазғы маусымда, сондай-ақ белгілі бір аудандарда автомобильдерді пайдалану қатаң шектеледі, түнде қозғалуға да тыйым салынған. Кейбір аймақтарда полиция және жедел жәрдем көліктеріне рұхсат етіледі; Хелиголандта велосипедтерге де тыйым салынған. 1980 жылдардың басында "Демократия және қоршаған ортаны қорғау үшін балама тізімі" (кейіннен "90-шы Альянс/Жасылдар" партиясының бір бөлігіне айналды) Батыс Берлиннің автокөліксіз аймаққа айналуы үшін сәтсіз науқан жүргізді.

Нидерланды

Нидерландыда Арнем қаласының орталық бөлігінде келесі көшелер мен алаңдардың шекарасында жаяу жүргіншілер аймағы (voetgangersgebied) орналасқан: Nieuwe Plein, Willemsplein, Gele Rijdersplein, Looierstraat, Velperbinnensingel, Koningsplein, St. Catharinaplaats, Beekstraat, Walburgstraat, Turfstraat, Kleine Oord және Nieuwe Oeverstraat. 1940 жылғы мамыр айында неміс бомбалау салдарынан Роттердам қаласының орталық бөлігі дерлік толығымен қирады. Лийнбан екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Варшава, Прага, Гамбург және 1959 жылы Стивендждегі Ұлыбританияның алғашқы жаяу жүргіншілерге арналған сауда алаңы сияқты көптеген басқа да көшелер үшін үлгі болды. Осы үш аймақтың жекелеген бөліктеріне қатысты автокөліктер үшін үш ерекшелік қолданылуы мүмкін, атап айтқанда: "таңғы сағат 5-тен 10:30-ға дейін жүк тасымалдауға рұқсат", "күндіз-түнде жүк тасымалдауға рұқсат" және "сауда күндері коммерциялық көліктерге рұқсат". 1945 жылдан кейінгі жаңа қалалар көлік қозғалысы жоқ сауда көшелерін ұйымдастыру дәстүрін жалғастырды. Дегенмен, Ұлыбритания дәстүрлі сауда көшелерін жаяу жүргіншілер аймағына айналдыруды тек 1967 жылы бастады (Германиядағы алғашқы өзгеріс 1929 жылы, ал АҚШ-тағы алғашқысы 1959 жылы болған). Содан бері өсім қарқынды болды, нәтижесінде 1980 жылғы зерттеуде Ұлыбританияның көптеген қалаларында жаяу жүргіншілерге арналған сауда алаңдары бар екені анықталды – барлығы 1304.

Түркия

Стамбулда Истиклял көшесі - жаяу жүргіншілерге арналған көше (оның бойымен тарихи трамвай жүреді, бірақ) және маңызды туристік орын.

Канада

Канадалық мысалдар: Оттавадағы Sparks Street Mall аймағы, Торонтодағы Distillery District, Регинадағы Scarth Street Mall, Калгаридегі Stephen Avenue Mall (кейбір аймақтарда рұқсат иелері үшін паркингке ашық) және Монреальдегі Принс Артур көшесінің бір бөлігі мен Гей ауылы. Алгонкин және Уорд аралдары, Торонто аралдары тобының бір бөлігі, 700 тұрғыны үшін де көлік қозғалысы шектеулі аймақ болып табылады. 2004 жылдың жазынан бері Торонтода көшпенделерге арналған "Жаяу жүргіншілер күні" эксперименті жүргізіліп келеді, ол көгалды Kensington Market-те өткізіледі. Гранвилл сауда орталығы (Granville Mall) – 1840 жылдары салынған Гранвилл көшесіндегі құлдыраған ғимараттардың бөлігі, ол 1970 жылдардың соңында қайта жаңартылды. Кейін бұл аймаққа көліктердің кіруіне тыйым салынды.

Үлкен қалалардан тыс жерлерде

Мичиганның жоғарғы және төменгі жарты аралдары арасындағы Макинак аралы 1896 жылы автомобильдерге тыйым салды, осылайша оны автомобильсіз етті. Алғашқы тыйым әлі де күшінде, тек төтенше жағдайлардағы көліктерге рұқсат беріледі. Аралда көбінесе жаяу, велосипедпен немесе атпен жегілетін арбамен саяхаттау қалыпты. 13 шақырымдық M 185 тас жолы аралды айналып өтеді, ал ішкі аймақта көптеген жолдар бар. M 185 – АҚШ-тағы моторлы көліктерге тыйым салынған жалғыз тас жол. Нью-Йорк штатының Саффолк округіндегі Fire Island, Fire Island маягының шығысынан және Smith Point округтік саябасының батысынан жаяу жүргіншілерге арналған аймақ (төтенше жағдайлардағы көліктерден басқа). Аризона штатындағы Супай, Хавасупай үнді резерватында орналасқан, АҚШ-тағы поштаны әлі де қашырмен жеткізетін жалғыз елді мекен. Супай ең жақын тас жолдан сегіз шақырым қашықтықта орналасқан, және оған тек жаяу, ат/қашыр немесе тікұшақпен жетуге болады. Аризона штатының Темпе қаласындағы 17 акр (0,069 шаршы километр) көлемдегі Culdesac Tempe автомобильсіз ауданы, тұрғындарына автомобиль иеленуіне тыйым салатын елдегі бірінші коммерциялық жалдамалы пәтерлер ауданы болуы тиіс. Велосипедтер мен төтенше жағдайлардағы көліктерге рұқсат етіледі. Ол Lyft және Opendoor компанияларының басшыларынан маңызды инвестициялар алды.

Аргентина

Аргентинаның ірі қалалары – Кордова, Мендоса және Росариода, күндіз-түні адамдармен толы алаңдар мен саябақтармен үйлесімде жанды жаяу жүргіншілерге арналған көшелер (lang es) бар. Буэнос-Айресте Флорида көшесінің кейбір бөліктері 1913 жылдан бері жаяу жүргіншілерге арналған, осылайша ол бүгінде әлемдегі ең көне көлік қозғалысы жоқ көшелердің біріне айналды. Жаяу жүргіншілерге арналған Флорида, Лавалле және басқа да көшелер, көше артистерінің және танго бишілерінің көптеп табылатын, жанды сауда және мейрамхана өмірін қалыптастырады, ал көшелер қиылыстарда көлік қозғалысымен кесіседі.

Бразилия

Рио-де-Жанейродағы Пакета аралы автокөлік құралдарынан бос. Аралға тек полиция және жедел жәрдем машиналарына ғана рұқсат беріледі. Рио-де-Жанейрода жексенбі және мереке күндері жағажайлар бойындағы жолдар автокөлік құралдарынан бос болады. Рио-де-Жанейро қаласының орталығындағы Увидор көшесі, дерлік барлық ұзындығы бойынша, тоғызыншы ғасырдың ортасынан бері, тіпті ат арбалары мен кареталарға рұқсат етілмеген кезден бастап, жаяу жүргіншілерге арналған кеңістік болып келді. Саара ауданы, сондай-ақ қала орталығында, оннан астам квартал көшелерде автокөліктерге тыйым салынған және күндіз сауда жасаушылармен толы. Сол сияқты, қаланың көптеген төбелік фавелалары да көшелердің автомобильдер үшін тым тар және/немесе тік болғандықтан, іс жүзінде жаяу жүргіншілер аймағы болып табылады. Бразилиядағы 13 шақырымдық және 30 метрлік Eixo Rodoviário қала орталығын Бразилияның оңтүстік және солтүстік бөліктерімен байланыстыратын маңызды жол, ол танымал Eixo Monumental (ағылшын тілінде Монументальді ось) көшесіне перпендикуляр орналасқан, жексенбі және мереке күндері автокөлік құралдарынан бос. Куритибадағы 15 қараша көшесі (Rua XV de Novembro) Бразилиядағы алғашқы ірі жаяу жүргіншілер көшелерінің бірі.

Чили

Чилиде көптеген үлкен жаяу жүргіншілерге арналған көшелер бар. Мысалы, Сантьягодағы Ахумада және Эстадо саябақтары, Консепсьондағы Баррос Арана саябағы және Винья-дель-Мардағы Вальпараисо көшесін атауға болады.

Колумбия

1998-2001 жылдар аралығында Боготаның бұрынғы мэрі, АҚШ-та туған Энрике Пеньялоса, жаңа автобус жедел транзит жүйесімен үйлесімді бірнеше жаяуларға арналған көшелер, алаңдар мен велосипед жолдарын жасады. Картахенаның тарихи орталығы белгілі бір сағаттарда көліктер үшін кейбір көшелерді жабады. Колумбияның Армения қаласының орталық бөлігінде бірнеше бутик орналасқан үлкен жаяуларға арналған көше бар. Санта-Мартаның тарихи орталығында Санта-Марта кафедраль базиликасының маңында тұрақты жаяулар аймақтары бар.

Мексика

Мексика қаласының тарихи орталығында Мадеро көшесін қоса алғанда 12 жаяу жүргіншілерге арналған көше бар. 2020 жылдың 30 маусымынан бастап бұл сан 42 жаяу жүргіншілерге арналған көшеге дейін ұлғайтылды. Génova – Zona Rosa аймағындағы және қала орталығындағы Плаза Гарибальди сияқты, мариачилер ойнайтын көше. Гуанахуатоның ескі қаласы көбінесе жаяу жүргіншілерге арналған. Тік және/немесе тар қосымша көшелерге көлікпен кіруге ешқашан болған емес, ал көптеген басқа көшелер 1960 жылдары жаяу жүргіншілерге айналдырылды, себебі транзиттік қозғалыс бұрынғы су тасқынынан қорғауға арналған, бірақ жаңа бөгет салынғаннан кейін қажеттілігі болмаған туннельдер жүйесіне көшірілді. Плайя-дель-Карменде Quinta Avenida ("Бесінші даңғыл") деп аталатын жаяу жүргіншілерге арналған сауда орталығы бар, ол жыл сайын 4 миллион туристі қабылдайды және жүздеген дүкендер мен мейрамханаларға ие.

Перу

Лимадағы Жирон-де-Ла-Унион – Перу астанасы Лиманың тарихи орталығында орналасқан дәстүрлі жаяу жүргіншілер көшесі. Арекипа қаласында Меркадерес көшесі де кең жаяу жүргіншілерге арналған. Сонымен қатар, жақында қаланың басты алаңы, яғни "Плаза де Армас" төңірегіндегі төрт көшенің үшеуі де жаяу жүргіншілерге айналдырылды.

Қытай материгі

Шанхай қаласындағы Нанкин жолы – материктік Қытайдағы ең танымал жаяу жүргіншілер аймағы болар. Ванфуцзин – Пекин қаласындағы танымал туристік және саудаға бағытталған жаяу жүргіншілер аймағы. Чэнду қаласындағы Чуньсилу – Қытайдың батысындағы ең танымал аймақ. Дуньмэнь – Шэньчжэнь қаласындағы ең қарбалас бизнес аймағы. Чжунъян көшесі – Харбин қаласындағы тарихи үлкен жаяу жүргіншілер көшесі.

Гонконг

Гонконгта 2000 жылдан бері үкімет бірнеше аудандарда, оның ішінде Каузвей-Бей, Орталық, Ван Чай, Монг Кок және Цим Ша Цуйда толық немесе жартылай уақытты жаяу жүргіншілер көшелерін енгізіп келеді. Ең танымал жаяу жүргіншілер көшесі – Сай Ён Чой көшесі. Ол 2003 жылы жаяу жүргіншілерге арналған көшеге айналдырылды. 2008 жылдың желтоқсанынан 2009 жылдың мамырына дейін үш қышқыл шабуылы болды, оның кезінде коррозиялық сұйықтықтар пластикалық бөтелкелерге құйылып, пәтерлердің төбесінен көшеге лақтырылды.

Жапония

Жапониядағы жаяу жүргіншілер аймақтары хокёша тенгоку (歩行者天国, сөзбе-сөз "жаяу жүргіншілер жұмағы") деп аталады. Жапонияның Сендай қаласындағы Клис-роуд және Хиросимадағы Хондори сияқты жабық жаяу жүргіншілер сауда орталықтары бар. Токиодағы бірнеше маңызды көшелер сенбі және жексенбі күндері көлік қозғалысы үшін жабылады. Акихабарадағы бір уақытша хокёша тенгоку, Акихабарадағы трагедиядан кейін тоқтатылды, онда бір адам жүк көлігін жаяу жүргіншілерге шапты және одан кейін 12-ден астам адамды пышақтады.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореяның Сеул қаласындағы Инсадонда белгілі бір сағаттарда үлкен жаяу өтетін аймақ (Инсадонг гиль) бар. Сондай-ақ, Оңтүстік Кореяда 2013 жылы Сувон қаласының Хаэнггун доң ауданында қалада Экомобильдік әлемдік фестиваль өтіп жатқанда, бір айға көшелер көліктерге жабылып, көліксіз эксперимент жасалды. Тұрғындар көліктердің орнына фестиваль ұйымдастырушылары ұсынған, қозғалтқышсыз көлік түрлерін пайдаланды. Экспериментке қарсы шыққандар болды, бірақ жалпы алғанда ол сәтті деп есептелді. Фестиваль аяқталғаннан кейін қала басшылығы осы тәжірибені тұрақты негізде енгізу мүмкіндігін талқылай бастады.

Тайвань

Тайбэйдің Ванхуа ауданындағы Симендинг – Тайваньдағы көршілес және сауда ауданы. Бұл Тайваньдағы алғашқы жаяу өтетін аймақ болды. Бұл аудан Тайваньда кеңінен танымал. Тайваньның орталық бөлігінде Йичжун көшесі Тайчуңдағы ең танымал жаяу сауда аймақтарының бірі болып есептеледі. Оңтүстік Тайваньдағы ең әйгілі жаяу сауда аймағы – Каосиуңдағы Шинкучан.

Тайланд

Таиландта Бангкок қаласындағы кейбір шағын көшелер (сой) автомобильдердің жүрісіне үнемі жабық етіп жоспарланған. Қаланың әйгілі сауда орындары – Қытай ауданындағы Самфенг-лейн және Сирирадж ауруханасының жанындағы Ван Ланг базары, жергілікті тұрғындар мен туристер үшін ең танымал сауда көшелері болып табылады. Бұған қоса, қалада ұзын жаяу өткелдер жүйесі салынған. Паттайядағы "Жаяу көше" де автомобильдердің жүрісіне жабық. Түнгі базарлар да көбінесе автомобильдердің жүрісіне жабылады.

Вьетнам

Вьетнамдағы Хуэ қаласында демалыс күндері кешке үш көше жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа айналды. Сондай-ақ, Ханой қаласында демалыс күндері кешке Ескі ауданның жаяу жүру көшесі ашылды. Хошимин қаласы да Нгуен Хуэ көшесін жаяу жүргіншілер аймағына өзгертті.

Таяу Шығыс және Солтүстік Африка

Солтүстік Африка әлемдегі ең ірі автокөлік жүрмейтін аймақтардың бірі. Мароккодағы Фес қаласының Фес-эль-Бали медианасы, 156 000 халқымен, әлемдегі ең үлкен үздіксіз автомобильсіз аймақ болуы мүмкін, ал Каир, Тунис, Касабланка, Мекнес, Эссауира және Танжер медианалары да кең аумақты құрайды. Израильде Тель-Авивте Нахалат Беньямин көшесіне жақын жерде жаяу жүргіншілер аллеясы бар. Иерусалимдегі Бен-Ехуда көшесі де жаяу жүргіншілерге арналған аллея.