Кіріспе

Қала немесе қала деңгейінен жоғары жерді пайдалану жоспарлауы

Аймақтық жоспарлау – жеке қала немесе қаладан гөрі ауданды жер көлемінде жерді пайдалану қызметін, инфрақұрылымды және елді мекендердің өсуін тиімді орналастырумен айналысады. Аймақтық жоспарлау қала құрылысымен байланысты, себебі ол жерді пайдалану практикасын кең ауқымда қарастырады. Оған сондай-ақ, мұндай аймақтарды тиімді жоспарлау және басқаруды қамтамасыз ететін заңдарды жасау кіреді. Аймақтық жоспарлау кең ауқымды тақырыптарды қамти алады, бірақ көбінесе нақты бір мәселеге қатысты, ол аймақ бойынша қарастыруды талап етеді. Аймақтарға әртүрлі жерді пайдалану қажет: егістік жерлерді қорғау, қалалар, өнеркәсіптік кеңістіктер, көліктік хабтар мен инфрақұрылым, әскери базалар және жабайы табиғат. Аймақтық жоспарлау – аймақтың тұрақты дамуы үшін инфрақұрылымды тиімді орналастыру және аумақтық бөлу ғылымы. Жаңа қалашықтанушы Питер Калторп сияқты аймақтық жоспарлауды қолдаушылар, осы тәсіл аймақтық назарды қажет ететін экологиялық, әлеуметтік және экономикалық мәселелерді шеше алады деп санайды. Жоспарлау тұрғысынан алғанда, «аймақ» әкімшілік немесе кемінде ішінара функционалдық болуы мүмкін, және ол елді мекендер мен ерекшеленетін аудандардың желісін қамтиды. Еуропаның көптеген елдерінде аймақтық және ұлттық жоспарлар «кеңістіктік» болып табылады, олар дамудың белгілі бір деңгейін нақты қалалар мен қалаларға бағыттайды, аймақты қолдау және басқару үшін нақты қажеттіліктерге байланысты, мысалы, полицентризмді қолдау немесе оған қарсы тұру.

Номенклатура

"Регионалды жоспарлау" термині ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде дерлік барлық жерде қолданылса да, қамтылған аумақтары мен нақты әкімшілік құрылымдары кең ауқымды айырмашылықтарға ие. Солтүстік Америкада аймақтық жоспарлау бірнеше штатты, мысалы, Аймақтық жоспарлау қауымдастығын, немесе ірі қалалық агломерацияны немесе елді мекендер желісін қамтуы мүмкін. Солтүстік Американың аймақтық жоспарлауы Ұлыбританияның өңірлік ассамблеяларына қарағанда әлдеқайда кең аумақты қамтиды; алайда, екеуі де сипаты бойынша "өңірлік" болып табылады.