Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы және «Құрмет медалімен» марапатталған (1911–1994)

Ричард Хетеррингтон О’Кейн (2 ақпан 1911 – 16 ақпан 1994) – Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әскери-теңіз күштерінің суасты кемесі командирі. Жапонияға қарсы Тынық мұхитындағы соғыста «Тан» суасты кемесін басқарғаны үшін «Құрмет медалімен» марапатталды, бұл АҚШ тарихындағы ең табысты суасты кемесінің көрсеткіші. Ол сонымен қатар үш «Әскери-теңіз кресімен» және үш «Күміс жұлдызбен» марапатталды, барлығы жеті наградасы АҚШ әскерилерінің батылдығы үшін берілетін үш ең жоғары наградасының тізіміне енді. «Тан» суасты кемесіне командир болып тағайындалғанға дейін О’Кейн, белгілі командир Дадли «Муш» Мортонның басшылығымен өте табысты «Ваху» суасты кемесінде бас офицер және жақындау офицері болып қызмет етті. Он жауынгерлік миссияда, «Вахуда» бесеу және «Танды» басқарғанда бесеу, О’Кейн соғыс кезінде кез келген басқа суасты кеме офицерінен гөрі жапондық кемелерге қарсы табысты шабуылдарға қатысты.

Ерте өмір және білім

О'Кейн 1911 жылдың 2 ақпанында Нью-Гэмпшир штатының Довер қаласында дүниеге келді. Ол Нью-Гэмпшир университетінің энтомология профессоры, ирланд тегінен шыққан Уолтер Коллинз О'Кейн мен оның әйелі Клиффорд Хетерлингтонның төрт баласының ең кішісі болды. О'Кейн 1930 жылы Филлипс академиясын (Андовер) бітірді және 1934 жылдың мамырында АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітіргеннен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері офицері болып тағайындалды.

Теңіз мансабы

О'Кейн өз қызметінің алғашқы жылдарын ауыр крейсер «Честер» және эсминец «Пруитт» кемелерінде өткізді. 1938 жылы су асты кемелеріне оқып, «Аргонавт» кемесіне тағайындалды. О'Кейн 1938 жылы «Аргонавт» кемесінде су асты кемесіне лайықты деп танылды және 1942 жылы «Маре Айленд» кемесіне күрделі жөндеуге дейін кемеде қызмет етті. 1943 жылдың шілдесінде «Ваху» патрулінің бесіншісінен кейін О'Кейн бөлімнен шығарылып, лейтенант-коммандер болып тағайындалды және жақын арада «Танг» кемесінің болашақ командирі болды, ол сол кезде құрылыс кезеңінде болған. Ол 1943 жылдың қазан айында кемені пайдалануға берді және оның барлық қызмет ету кезеңінде басқарды. Ол жаңашыл болды және кемесінің тиімділігін едәуір арттырған бірнеше операциялық тактиканы жасады. Олардың арасында: қосымша қарауылмен күндізгі беттік жүзу, перископты тану және қашықтық жаттығулары (секундтар есептелгенде тактикалық сенімділікті қамтамасыз ету), бір жерге байланыспағанда дрейфтеу және түнгі беттік шабуыл әдістері. Бұл оның шайқаста бастаманы алу және сақтау үшін сүйікті әдістерінің бірі болды. «Танг» кемесіндегі бес соғыс патрулінде О'Кейн бастапқыда 24 жапондық кемені батырғаны үшін танылды – бұл бір американдық су асты кемесі үшін екінші ең жоғары көрсеткіш және бір командир үшін ең жоғары көрсеткіш. Соғыстан кейін жапондық соғыс жазбаларын қарау, «Тангтың» аман қалған журналдары мен экипаж мүшелерінің куәліктерімен расталғаннан кейін, жалпы саны 33 кемеге дейін түзетілді. Бұл «Тангты» кеме саны және тоннажы бойынша бірінші орынға қойды («Таутгогтан» 26 кеме және «Флэшерден» 100 231 тонна). Соғыс кезінде бірнеше рет ол «Тангты» конвойдың ортасына алып кіріп, алдыңғы және артқы кемелерге шабуыл жасады – «Тангтың» жақын орналасуына, жылдамдығына және төмен профиліне сүйене отырып, жау күзетінен қашып өтуге тырысты. «Тангтың» үшінші патрулі, Сары теңізге жасалған шабуыл, соғыс кезінде кез келген су асты кеме патрулінен көп жапондық кемелерді батырды. О'Кейн сегіз кемені батырғанын мәлімдеді; соғыстан кейінгі талдау бұл санды 10 кемеге дейін арттырды. Бір шабуыл кезінде ол екі үлкен кемеге алты торпеда атты. Жапондық жазбалар торпедалардың төрт кемеге тигенін көрсетті. Бұл суға бату көрсеткіші алдыңғы ең жоғары көрсеткішті, О'Кейн бас офицері болған «Вахуды» (сол аймақта өткен жылғы патрульде) басып өтті. О'Кейн басшылығымен «Танг» сондай-ақ «құтқарушылық міндетін» де атқарды, бұл жылдам тасымалдаушы күштер тобымен бірлескен операция, әуе шабуылына ұшыраған жау аралынан бір немесе бірнеше су асты кемелерін «құтқару станциясына» орналастыру арқылы құлаған ұшқыштарды құтқару. «Труктан» ол және «Танг» бір миссияда 22 әуешіні құтқарып алып, осылайша Президенттік бірлік мақтау қағазына ие болды. О'Кейн 1944 жылдың 24-25 қазанында Формоза бұғазында түнгі шабуыл кезінде өзінің ақаулы торпедасымен («Танг» суға батқан кезде, Марк 18 торпедасының дөңгелек жолы) жапондықтар тарапынан тұтқынға алынды. О'Кейн экипажының сегіз мүшесінен басқа барлығынан айырылды және алдымен Ōfuna әскери тұтқындау орталығында жасырын түрде ұсталды, содан кейін Омори әскери тұтқын лагеріне ауыстырылды. Бостандыққа шыққаннан кейін О'Кейн жапондық кемелерге қарсы су асты кемесінің соңғы операциялары кезінде көрсеткен «ерекше батырлығы мен қайраттылығы» үшін Құрмет медалімен марапатталды.

Соғыстан кейінгі тағайындаулар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары О'Кейн Тынық мұхиты флотында "Пелиас" су асты кемесінің командалық офицері болып қызмет етті, жапон соғыс қылмыстарына қатысты сот процестерінде куәлік берді, "Нэреус" су асты кемесінің аға офицері болды және 32-ші су асты кемелер дивизиясының (ComSubDiv 32) командирі болды. 1950–51 жылдары Қарулы күштер штаб колледжінде оқыды, сосын Нью-Лондондағы Су асты кемелер мектебіне тағайындалды, бастапқыда нұсқаушы болып, ал 1952–53 жылдары командир болды. 1953 жылдың шілдесінде капитандық шеніне көтерілген О'Кейн 1954 жылдың маусымына дейін "Сперри" су асты кемесіне қолбасшылық етті, кейін 7-ші су асты кемелер эскадрильясының (ComSubRon 7) командирі болды. 1955–56 жылдары Теңіз соғыс колледжінде оқығаннан кейін Вашингтон қаласында Кемелердің сипаттамалары жөніндегі кеңесте қызмет етті. О'Кейн 1957 жылдың шілдесінде әскердегі қызметтен зейнетке шықты және оның кең ауқымды жауынгерлік өнегесі мен сол кезде қолданылып жүрген "құрметті зейнеткерлік" ережесіне сәйкес бірден зейнеткерлік тізіміндегі контр-адмирал шеніне көтерілді. О'Кейн мен оның әйелі Эрнестин (1912–2008) Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Арлингтон ұлттық зиратына жерленген. 1998 жылы оның құрметіне бір объектіге О'Кейн есімі берілді.

Құрмет медалі

Шынжыр мен ұйым: АҚШ Әскери-теңіз күштерінің командирі, USS Tang кемесінің командирі. Орын және күн: Филиппин аралдары маңы, 1944 жылғы 23 және 24 қазан. Қызметке түскен жері: Нью-Гэмпшир. Туған күні: 1911 жылғы 2 ақпан, Довер, Н.Х.

Жаудың 2 конвойына қарсы 1944 жылғы 23 және 24 қазанда операция жүргізген "Танг" КМК-нің командирі ретінде өмірін қауіпке тігіп, міндетінен асып, көрнекті батырлық пен қайраткерлік танытқандығы үшін марапатталды. Қатты күзеттелген конвойдың ортасына батыл түрде бет бұрып, CMDR O'Kane барлық бағыттан келген оқтар мен снарядтардың астында қалды, 3 танкерге күшті соққы берді, кемесін салқынқандылықпен жүк тасымалдаушы кемеге ату үшін бұрды және бір сәтте қарсы келе жатқан көліктің жолынан шығып, оны бірнеше сантиметрге дейін қашып өтті. Жануар танкерлермен, жүк тасымалдаушы кемемен, көлікпен және бірнеше эсминецтермен қоршалып, ол қалған торпедаларымен 2 нысананы жарылдырып, барлық жағынан жарылған пиротехникалық құралдармен аймақты тазартты. Кемерінен 24 сағат өткен соң, ол Лейте операциясын қолдау үшін күштер мен жабдықтарды тасымалдап, әрбір кемеде жоғарыдан үйілген ұшақтары бар қатты күзеттелген конвоймен қайтадан байланыс орнатты. Жаудың қатал атысына қарамастан, ол кемелердің шоғырлануына жақындап, бірінші және екінші көліктерге және іргелес танкерге қатарынан 2 торпедадан жіберді, әр торпедасымен 1000 ярдықтан кем емес қашықтықтағы күшті жарылыстар жасады. Барлық жағынан кемелер шабуылдағанда, ол жоғары жылдамдықпен жауға шабуылдады, танкерді жалынға толы жарылыспен жарып, көлікті суға құлатып, эсминецті күшті дауыспен жарылдырып, "Тангты" бастан-аяқ шайқады. Өзінің кемесі суға батқанға дейін, бұрынғы қуатты конвойдың қалдықтарына соңғы 2 торпедасын жұмсады. Командир О'Кейн, өзінің батыл командасының көмегімен, жауынгерлік ерліктерін көрсетіп, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жарқын дәстүрін нығайтты.

Шығармалары

Ол "Көпірді тазалаңдар!" ("Clear the Bridge!") және "Ваху" кемесінің патрульдері: Американың екінші дүниежүзілік соғыстағы ең танымал суасты кемесі" атты кітаптарды жазды, олар "Танг" және "Ваху" кемелеріндегі қызметі туралы айтады.