Кіріспе

Франция мен Бельгиядағы өзен

Лис (lis lees) немесе Лейе – Франция мен Бельгиядағы өзен, Шелданың сол жағалауындағы саласы. Оның бастауы Францияның Па-де-Кале департаментінде, ал ағысы Бельгияның Гент қаласында Шелда өзеніне құяды. Оның жалпы ұзындығы…

Тарихи тұрғыдан қарағанда, Францияның солтүстігі мен Бельгияның жоғары халық тығыздығы және индустрияландыруы салдарынан өте ластанған бұл өзен соңғы жылдары айтарлықтай жақсарды, бұл негізінен зығыр тоқу және тоқу сияқты негізгі өнеркәсіптің төмендеуіне байланысты. Лей аймағы (Дейнзе мен Гент арасында) 20 ғасырдың бірінші жартысында көптеген суретшілердің сүйікті орны ретінде танымал болды. Лиз өзенінің бастауы Францияның Па-де-Кале департаментіне қарасты Фрюждің шығысында орналасқан Лисбург ауылында. Ол негізінен солтүстік-шығысқа қарай ағып өтеді, төмендегі Франция департаменттері, Бельгия провинциялары және қалалар мен муниципалитеттер арқылы:

Pas de Calais (F): Thérouanne, Aire sur la Lys
Nord (F): Merville, Armentières, Halluin
Hainaut (B): Comines Warneton
West Flanders (B): Menen, Wevelgem, Kortrijk, Waregem, Wervik
East Flanders (B): Zulte, Deinze, Ghent

Лейе өзенінің негізгі салалары, бастауынан аузына дейін: Laquette, Clarence, Lawe, Deûle, және Mandel. Бұл өзенде одақтастар мен неміс армиясы арасында үш шайқас болды. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы жерде Лис шайқасының бірінші кезеңі болды, ол неміс көктемгі шабуылының бір бөлігі еді, ал сол жылы Лис шайқасының екінші кезеңі одақтастардың жүз күндік шабуылының бір бөлігі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лиз шайқасы 1940 жылы Фландриядағы ағылшын арнасына қарай неміс шабуылының бір бөлігі болды.

Тарих

Leie / Lys өзені орта ғасырлардан бері коммерциялық кеме қатынасы үшін пайдаланылып келді, бірақ 1670 жылдары басталған ірі жұмыстар мен өзен арнасын түзетуді негіздегені – кеме қатынасын жақсарту емес, өзеннің құрылыстарды қирататын су тасқындары болды. Aire sur la Lys пен шекара арасындағы 9 метрлік биіктік айырмашылығы 1780 жылы аяқталған алты шлюз және бөгет арқылы біртіндеп жеңілді. Өзен арқылы Гент және Антверпенге астық пен зығыр тасымалданды. 1825 жыл шамасында кеме қатынасы компанияға жалға берілді, ал шлюздердің ені 5,20 метрге дейін, су айдынының тереңдігі 1,60 метрге дейін жаңартылды. 1899 жылдың желтоқсан айында Фрелингиенде мұз қатып қалған өзенде сырғанап жүрген 40-тан астам мектеп оқушысы мұздың үстінен суға құлап, қаза болды. Өзенге қазіргі тереңдігін Фрейсинет бағдарламасы берді. Арментьерден төменгі бөлігі 1930 жылдан бастап III классқа дейін кеңейтілді, ал шекаралық бөлігі 1960 жылдан бастап Va класына дейін жақсартылды. Бұл бөлік Еуроодақтың «Сен-Эско» су жолындағы 30-шы басымдық жобасының құрамына кіреді. Керісінше, өзеннің жоғары бөлігі негізінен демалыс кемелері үшін пайдаланылады және қазіргі уақытта көп мөлшерде лаймен толып жатыр.