Кіріспе
Британдық саясаткер Майкл Кевин Мур (3 маусым 1965 жылы туған) – британдық либерал-демократ саясаткер. Солтүстік Ирландияда туып, бірақ көбінесе Шотландияда өскен ол тіркелген бухгалтер ретінде жұмыс істеді және танымал либерал-демократ саясаткері Дэвид Стилдің ғылыми зерттеушісі болды. 1997 жылғы жалпы сайлауда Мур Стилдің орнын басып, 2005 жылдан бастап Шотландия шекарасындағы Твиддейл, Эттрик және Лаудердейл сайлау округінің либерал-демократ депутаты болды (2005 жылдан бастап – Бервикшир, Роксбург және Селкирк). Ол 2005 жылы Либералды Демократтар партиясының алдыңғы қатарлы тобына қосылды және қорғаныс, сыртқы істер, халықаралық даму және Солтүстік Ирландия мен Шотландия (бірлесіп) сияқты көптеген лауазымдарды атқарды. 2010 жылғы жалпы сайлаудан және консерваторлар мен либерал-демократтар коалициясы құрылғаннан кейін Шотландия хатшысының лауазымы либерал-демократтарға берілді, бастапқыда Дэнни Александрға. Бірақ бір айдан кейін Қаржы министрінің орынбасары Дэвид Лоустың отставкасынан кейін Александр оның қызметін жалғастырды, ал Мур 2010 жылдың 29 мамырында Шотландия хатшысы болып тағайындалды – оған баласының туған күнінде осы лауазымды қабылдау туралы қоңырау шалған. Қызметке кіргеннен кейін Мур Шотландияға одан әрі өкілеттік беруді қамтамасыз еткен 2012 жылғы Шотландия заңының іске асырылуын бақылады. 2013 жылдың қазан айындағы кабинеттік қайта құру кезінде ол лауазымынан алынды. Мур Бервикшир, Роксбург және Селкирк сайлау округінің депутаты болып екі рет (2005 және 2010) сайланды, ал бұрынғы Твиддейл, Эттрик және Лаудердейл сайлау округінің депутаты болып екі рет (1997 және 2001) қайта сайланды. 2015 жылғы жалпы сайлауда ол ШҰҰ кандидат Калум Керрден жеңілді.
Michael Kevin Moore (born 3 June 1965) is a British Liberal Democrat politician. Born in Northern Ireland, but largely raised in Scotland, he qualified as a chartered accountant and worked as a researcher to the prominent Liberal Democrat politician, David Steel. At the 1997 general election, Moore succeeded Steel as the Liberal Democrat MP for the Scottish Borders constituency of Tweeddale, Ettrick and Lauderdale (Berwickshire, Roxburgh & Selkirk from 2005). He joined the Liberal Democrat Frontbench Team in 2005, and held many portfolios, including Defence, Foreign Affairs, International Development and Northern Ireland & Scotland (joint). Following the general election of 2010, and the formation of the Conservative Liberal Democrat coalition, the cabinet post of Scottish Secretary was given to the Liberal Democrats, initially Danny Alexander. However following the resignation of Chief Secretary to the Treasury David Laws a month later, Alexander took his role, and Moore was appointed the Scottish Secretary on 29 May 2010 after receiving the call asking him to accept the role at his child’s birthday party. After entering office, Moore oversaw the implementation of the Scotland Act 2012, which granted further devolution to Scotland. He was removed from the post in a Cabinet reshuffle in October 2013. Moore was elected on two occasions (2005 and 2010) to serve as Member of Parliament (MP) for the constituency of Berwickshire, Roxburgh and Selkirk, and was returned on two earlier occasions (1997 and 2001) as MP for the previous constituency of Tweeddale, Ettrick and Lauderdale. He was defeated in the 2015 general election by Calum Kerr, the SNP candidate.
Өмірбаян
Мур 1965 жылғы 3 маусымда Солтүстік Ирландияның Дундональд қаласында Джеральдин Энн (Джилл) және Рев. Уильям Хейсли Мурдың отбасында дүниеге келді, ол Ұлыбритания армиясының дін қызметкері болған. 1970 жылы отбасымен бірге Шотландияның Вишоу қаласына, ал 1981 жылы Шотландия шекарасына көшті. Ол Стратхаллан мектебінде, Джедбург грамматикалық мектебінде және Эдинбург университетінде оқыды, онда саясат және қазіргі заман тарихын зерттеді. Университетті бітіргеннен кейін ол либерал-демократ депутаты Арчи Кирквудтың зерттеушісі болып бір жыл жұмыс істеді, содан кейін Эдинбургтегі Coopers & Lybrand бухгалтерлік фирмасына орналасты. Ол шотландтық тіркелген бухгалтері атанды және фирманың корпоративтік қаржы бөлімінің менеджері болды.
Парламент мүшесі
Мур 1997 жылғы жалпы сайлауда Твиддейл, Эттрик және Лаудердейл сайлау округінен Вестминстер парламентіне депутат болып сайланды. Ол Дэвид Стил зейнетке шыққаннан кейін 1,489 дауыспен жеңіске жетті. 2001 жылы ол өзінің үстемдігін 5,157 дауысқа дейін арттырып, мандатын сақтап қалды. 2005 жылы округ шекаралары өзгергеннен кейін Мур Бервикшир, Роксбург және Селькирк округі үшін күресіп, 5,901 дауыспен жеңіп алды. 2010 жылы ол тағы да орынды қорғап, бұл жолы аздап төмендеген 5,675 дауыспен жеңіске жетті.
Либерал-демократтар бірінші орын
Парламентке сайланғаннан кейін ол партияның Шотландия экономикасы жөніндегі өкілі және Халық қатарындағы палатаның Шотландия істері жөніндегі арнайы комитетінің мүшесі болды, содан кейін Көлік жөніндегі өкіл лауазымын атқарды. 2001 жылдың қараша айында Чарльз Кеннеди басшылығымен сыртқы істер жөніндегі орынбасары болып тағайындалды, одан кейін қорғаныс жөніндегі өкіл қызметін атқарды. Сэр Мензис Кэмпбелл басшылығымен ол сыртқы істерді басқарды, ал Ник Клегг басшылығымен Халықаралық даму жөніндегі Көлеңкелік мемлекеттік хатшы атағын алды.
Шотландияның мемлекеттік хатшысы
2010 жылғы жалпы сайлаудан және консервативтік партия мен либерал-демократтар арасындағы коалициялық үкімет құрылғаннан кейін Мур 2010 жылдың 29 мамырында Шотландияның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Бұл, осыған дейін шотландтық депутат Дэнни Александрдың Қаржы министрлігінің бас хатшысы лауазымына тағайындалуынан кейін болды.
Сұрақтар сағатының алғашқы кездесуі
Шотландияның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай ол BBC-дің «Сұрақ сағаты» бағдарламасына қатысты, онда оны үкіметтің жаңа тұрғын үй саясаты салдарынан үйсіз қалу қаупі бар екенін айтқан көрермен сынға алды. Мур бұған жауап ретінде: «Шындығында, бүкіл ел бойынша әркім елді жақсартуға өз үлесін қосуы керек», – деді, содан кейін төтенше бюджетте қабылданған шаралар ең төмен жалақы алатын азаматтарға көмектесу үшін жасалғанын түсіндірді. Көрермен Мурдың жауабына наразылық білдіріп, оған «өзіңді жинастыр» деді. Сол бағдарламада Мур әріптес министрі Майкл Гоув мектептерді жаңарту бағдарламасын тоқтату туралы хабарлағанда үлкен қателік жасағанын, бірақ Білім министрі бұл үшін «абыроймен» кешірім сұрағанын айтты. 2010 жылдың қыркүйегінде ең ықпалды 50 либерал-демократтың тізімін жасау кезінде Daily Telegraph газеті Мурды 13-ші ең ықпалды деп атады. Оны атқаратын қызметінің аясында «қиындықтардан қашып жүре білу – табысқа жету» деген мағынадағы жұмыста «сенімді, тәжірибелі адам» ретінде сипаттады.
2010 жылғы шығындарды шолу
Британ үкіметінің 2010 жылғы жан-жақты шығындарды тексеруі (CSR) аясында 20 қазанда жариялануға тиіс болғандықтан, Мур Қорғаныс министрі Лиам Фоксқа Шотландиядағы Глазго және Розит қалаларын қоса алғанда, Ұлыбританияның айналасындағы кеме жасаушылықтарында салынатын екі әуе кемесіне қаржыландыру сақтау үшін кабинет отырыстарында қолдау көрсетті. 5,2 миллиард фунт стерлинг тұратын жоба, шығындарды тексеруден кейін қауіп астында деп есептелді, көптеген адамдар Қорғаныс министрлігінің бюджетіне 20 пайыздық қысқарту әкелуі мүмкін деп санады. Ол сондай-ақ Кинлосс және Лоссимут қалаларындағы RAF базаларын күтіп ұстауға қолдау көрсетті, бұл базалар бюджет қысқартуларының нәтижесінде жабылуы мүмкін деген қорқыныш тудырып, Морэй экономикасына 6000 жұмыс орнының құнды екені бағаланды. Базаларды аралап көрген Мур: «Базалар үшін ең жақсы жағдай жасауға бекінім», – деді, бірақ базалардың болашағына қатысты «ешқандай кепілдік бере алмайтынын» қосты. 2010 жылдың 9 қазанында Мур өзінің ведомстволық бюджеті бекітілгеннен кейін Үкіметтің Мемлекеттік Шығыстар Комитетіне немесе «Жұлдызды Палатаға» тағайындалғаны жарияланды. Ол өз бюджеттеріне келісім берген және шығындарды тексеру туралы хабарлама жасау алдында ведомстволардың бюджеттерін қарастыруға көмектесетін басқа да кабинет министрлеріне қосылды. 2010 жылдың 19 қазанында Дэвид Кэмерон қорғаныс шығыстарын тексерудің нәтижелерін шығындарды тексеру туралы хабарлама жасауға бір күн бұрын жариялады. Тексеру RAF Kinloss үшін көңіл көншітпейтін жаңалықтарды әкелді, себебі Nimrod MRA4 бақылау ұшақтарына мемлекеттік тапсырыстар тоқтатылатындығы хабарланды. Жобаның тоқтатылуы базаның жабылуын білдірді, ал RAF Lossiemouth-тың болашағы да белгісіз болды, Майкл Мур оның болашағына қатысты шешім әлі қабылдалуы керек екенін айтты. Бір күннен кейін, 2010 жылдың 20 қазанында, канцлер Джордж Осборн КСР-ді жариялады. Шотландия үшін бұл бюджетке 4,6 пайыз немесе 1,3 миллиард фунт стерлингтің азайтылуын білдірді. Мур Шотландияға «қиын кезеңде әділ үлесі берілді» деп мәлімдеді, бірақ бұл SNP және Лейборист партиясының өкілдері тарапынан сынға ұшырады. Ол «алдыңғы қатардағы мемлекеттік қызметтерге жұмсалатын қаражат Англия, Уэльс немесе Солтүстік Ирландияға қарағанда аз болады» деп қосты және «егер біз қазір 155 миллиард фунт стерлингтік дефицитті шешпесек, шотландтар ұзақ және көп төлейтін болады» деді.
Оқу ақысы
Мур сол кезде сөйлеген сөзінде оқу ақысы мәселесі оның партиясы үшін "өте қиын мәселе" екенін мойындады және оның партиясы ақыны жоюға мүмкіндік беретін бюджетпен үкіметке кіргенін қалағандарын айтты. Мур өзгерістер болмаса, университеттер "сапалы білім беру үшін қажетті қаржыдан қиындық көретін" болады деп мәлімдеді. Университеттерді қаржыландыру мәселесі Шотландия парламентінің қарауына берілгендіктен, ол шотланд студенттерінің шекарадан солтүстікке оқуға баруын таңдаған студенттерге дауыс беру әсер етпейді және шотланд студенттері мүлдем ақы төлемейді. Журналистер Мурдың консерваторлар мен либерал-демократтар арасындағы қарым-қатынас туралы айтқанын да жазды. Мур екі партияның арасындағы алаңдаушылықты білдіріп: "Консервативті партияның артқы қатарларында олар не істеп, не айтып жатқанын бақылап отырсыз ба? Олар ашудан қаққандары" деді.
Арғы орынбасар
Мурдың орны 2013 жылдың қазан айында Шотландия хатшысы лауазымына Алистер Кармайкл тағайындалды. "Гардиан" газеті 2014 жылғы референдумда Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы күресу үшін Ұлыбритания үкіметі "күштірек, белсендірек адамды" іздегенін хабарлады. Мур парламент депутаты болып қайтадан жұмыс істемей қалды.
Жеке меншік заң жобасы
2014 жылы ол Либдемдік әріптесі Эндрю Джорджтан кейін жеке мүшелік заң жобасын кім алғаш енгізе алатынын анықтау үшін өткен дауыс беруде екінші орын алды. Мур Ұлыбритания үкіметінің ұлттық табысының кемінде 0,7 пайызын халықаралық көмекке жұмсауға міндеттеме беретін заң жобасын енгізуге уәде берді. Заң жобасы «Халықаралық даму (ресми дамуға көмек көрсету мақсаты) 2014-2015» деген атаумен, Өкілдер палатасы мен Лордтар палатасының барлық кезеңдерінен сәтті өтті және 2015 жылғы 26 наурызда «Халықаралық даму (ресми дамуға көмек көрсету мақсаты) 2015» заңы ретінде Корольдік бекітілуді алды.