Кіріспе
1678-1834 жылдар аралығында Ұлыбританиядағы маңызды саяси фракция және партия – торилер. Торилер Англия, Шотландия, Ирландия, Ұлыбритания және Біріккен Корольдік парламенттерінде еркін ұйымдастырылған саяси фракция болды, кейіннен саяси партияға айналды. Олар алғаш рет 1679 жылғы мұрагерлік дағдарысы кезінде пайда болды, олар Йорк герцогы Джеймстің католицизміне байланысты мұрагерлік құқығынан айыруға тырысқан вигтерге қарсы шықты. Торилер мемлекеттік деңгейде қолдау көрсетілген католицизмге қарсы болғанымен, оның шеттетілуіне де қарсы болды, себебі олар тұқым қуалаушылықтың тұрақты қоғамның негізі деп санайтын. 1714 жылы I Георг таққа отырғаннан кейін торилер үкіметте қатыспады және 1760-шы жылдардың басында ұйымдасқан саяси күш ретінде жойылды (бірақ бұл термин кейбір саяси жазушылардың өзін-өзі сипаттау үшін кейін де қолданылып келді). Бірнеше онжылдықтан кейін жаңа тори партиясы құрылды және 1783-1830 жылдар аралығында үкіметте қатысты, оған Уильям Питт кіші және Ливерпульдің 2-ші графы Роберт Дженкинсон басшылық етті. Вигтер 1831 жылғы сайлауда парламенттің бақылауын жеңіп алды, бұл сайлаудың басты мәселесі сайлау реформасы болды. 1832 жылғы Халық өкілдігі туралы заң торилер бақылаған көптеген «өлі» округтерді жойды және партия 1832 жылғы сайлауда 175 депутатқа дейін азайды. Роберт Пиль басшылығымен торилер консервативтік партияға айнала бастады. Алайда, оның 1846 жылы астық заңдарын жоюы партияның ыдырауына әкелді; Дерби мен Бенджамин Дизраэли басқарған фракция қазіргі консервативтік партияға айналды, оның мүшелері әлі де торилер деп аталады.
The Tories were a loosely organised political faction and later a political party, in the Parliaments of England, Scotland, Ireland, Great Britain and the United Kingdom. They first emerged during the 1679 Exclusion Crisis, when they opposed Whig efforts to exclude James, Duke of York from the succession on the grounds of his Catholicism. Despite their fervent opposition to state sponsored Catholicism, Tories opposed his exclusion because of their belief that inheritance based on birth was the foundation of a stable society. After the succession of George I in 1714, the Tories had no part in government and ceased to exist as an organised political entity in the early 1760s (although the term continued to be used in subsequent years as a term of self description by some political writers). A few decades later, a new Tory party arose and participated in government between 1783 and 1830, with William Pitt the Younger followed by Robert Jenkinson, 2nd Earl of Liverpool. The Whigs won control of Parliament in the 1831 election, which was fought largely on the issue of electoral reform. The Representation of the People Act 1832 removed the rotten boroughs, many of which were controlled by Tories and the Party was reduced to 175 MPs in the 1832 elections. Under the leadership of Robert Peel, who issued a policy document known as the Tamworth Manifesto, the Tories began to transform into the Conservative Party. However, his repeal of the Corn Laws in 1846 caused the party to break apart; the faction led by Derby and Benjamin Disraeli went on to become the modern Conservative Party, whose members are still commonly referred to as Tories.
Ағылшын азаматтық соғысы
Бірінші тори партиясы өзінің қағидаттары мен саясатын Англияны кавалерлер (Патша Карл I-нің жақтастары) немесе дөңгелек бас (Патша соғысты жариялаған Ұзақ Парламент жақтастары) арасында бөліп алған ағылшын азамат соғысына тірейді. Бұл әрекет Парламент оған салықтарды өзінің талаптарына сәйкессіз алуға рұқсат бермегендіктен туды. Ұзақ Парламент (1641) басталғанда корольдің жақтастары бұрынғы заңбұзушылықтарды реформалауды қолға алды. Дегенмен, парламенттік көпшіліктің радикалдығы көптеген реформаторларды тіпті парламенттің өзінде де алыстатып, оларды патшамен ортақ іс жасауға итермеледі. Патшаның партиясы патшалық автократияның жақтастары мен Ұзақ Парламент өзінің атқарушы билігін алуға тырысуда тым алыс кетті деп санаған парламентарийлердің араласуы болды, сондай-ақ корольдік үкіметтің негізгі қолдауы деп саналатын Англия шіркеуінің епископтық үкіметін әлсіретуде. 1640 жылдардың аяғында парламенттің радикалды бағдарламасы айқын болды: корольді биліксіз бейнеге дейін төмендету және англикан епископтығын пресвитериандық формамен ауыстыру. Бұл бейімделудің болашақтағы формасы Оливер Кромвель басқаратын Парламенттің жаңа үлгідегі армиясына билікті Парламенттен ауыстырған мемлекеттік төңкеріспен болдырмалды. Армия король Карл I-ді өлтірді, ал келесі 11 жыл бойы британ патшалықтары әскери диктатурамен жұмыс істеді. Патша Карл II-нің қалпына келтіруі патшаның әкесі биліктің көп бөлігін қайтарып алған реакцияны тудырды. Алайда, Англиядағы Карлдың министрлері мен жақтастары патшалықтарды басқаруда Парламентке айтарлықтай рөл беруді қабылдады. Кейінгі британ монархтары парламентсіз билік етуге тырыспады, ал 1688 жылғы даңқты революциядан кейін саяси даулар күш қолдану арқылы емес, сайлау және парламенттік маневрлер арқылы шешіледі. Чарльз II Англия шіркеуіндегі епископтық билікті де қалпына келтірді. Оның алғашқы кавалерлік Парламенті қатты роялистік орган ретінде басталды және шіркеуді заңмен қайта құру және римдік католиктер мен англикан емес протестанттардың қарсылығын қатаң жазалау туралы бірқатар актілерді қабылдады. Бұл әрекеттер корольдің жеке көзқарастарын білдірмеді және корольдікке қарама-қайшылықтан тыс корольдік идеологияның бар екенін көрсетті. 1660 және 1670 жылдардағы апаттар сериясы Карл II үкіметтерін беделсіз қылды, ал күшті саяси мүдделер (оның ішінде азамат соғысында Парламент жағымен танылғандар) парламенттің үкіметтегі рөлін күшейту үшін агитация жасай бастады, сонымен қатар протестанттық қарсылық білдірушілерге толеранттылық артты. Бұл мүдделер көп ұзамай Уигтер ретінде біріктірілді. Патшаға тікелей шабуыл жасау саяси тұрғыдан мүмкін емес болғандықтан және сатқындық үшін өлім жазасына кесілуі мүмкін болғандықтан, соттың билігіне қарсыластар өздерінің сын-тегеуріндерін бүлікшіл және зұлым католиктік жоспарлардың ашылуы ретінде қарастырды. Бұл жоспарлар ойдан шығарылған болса да, олар екі ыңғайсыз саяси шындықты көрсетті: бірінші, Карл II патшалықты католицизмге айналдыру шараларын (Францияның Людовик XIV-мен 1670 жылы жасалған келісім бойынша) қолданды; екінші, оның кіші інісі және мұрагері Джеймс, Йорк герцогы, шын мәнінде католицизмге айналды, бұл 1670 жылдары көптеген протестанттық ағылшындар бас сатқындықтан бір қадам төмен деп қарады. Уигтер Ирландияның Лорд-лейтенанты Ормонд герцогін Ирландияның ең алдыңғы қатарлы торисі Редмонд О'Хенлонмен Титус Оутсты өлтіру туралы сөз болған деп айтуға тырысты. Мейттің виг епискобы Генри Джонс О'Хенлонға, егер ол парламент алдында Ормондтың француздық шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын дәлелдесе, кешірім мен пара ұсынды. 1680 жылы желтоқсанда үкімет бұл хаттарды тартып алып, жоспарды бұзды. 1681 жылдың қаңтарында вигтер тұңғыш рет ирландтық заговоршыларды тори деп атай бастады, ал 1681 жылдың 15 ақпанында ағылшын корольдікті қолдайтын адам тори деген епіртке қарсы шағымды алғаш рет анти-исклюзивтік газет Хераклит Риденс жазды: "[Олар мені скорбустық атаулармен атайды, иезуит, пап, тори; және аузыма қақпақ жабады, олар ғана нағыз протестанттар". Бірнеше ай ішінде эксклюзивистерге қарсы адамдар өздерін тори деп атай бастады және қазан айында Оливер Хейвуд есімді солтүстік диссиденті жазды: "Честерфилдтің Х. ханым маған бір ер адам үйінде болғанын және оның шапанында қызыл лента бар екенін айтты, ол одан не білдіретінін сұрады, ол ол тори екенін білдіреді деді, ол не деді, ол жауап берді. Ирландиялық көтерілісші, о, Англияда кез келген осындай мүдделерді қолдау қорқынышты".
Шектеу дағдарысы мен салтанатты революция
Жалпы алғанда, торилер (соның ішінде Корольдік партия деп те аталады) – бұл II Карлдың консервативті роялистік жақтастары, олар парламент билігіне тепе-теңдік ретінде күшті монархияны қолдады және корольдікке қарсы вигтерде квази-республикалық бейілімді (Ұзақ парламенттегіге ұқсас) көрді, монархияны оның негізгі құқықтарынан айырып, тәжді парламентке толыққанды тәуелді қуыршақ ретінде қалдыруға ұмтылды. Партиялардың келіспеушілігіне себеп болған басты мәселе – Йорк герцогының жеке басының бағалануы емес (оның католицизмге кіргені заң жобасын қабылдаудың басты факторы болғанымен), ең алдымен парламенттің өзі таңдаған монархты сайлау құқығына қатысты. Парламент патшаның келісімімен мұндай құқыққа ие болды деген мәселе тумады; керісінше, мәселе парламенттің еркімен және, негізінен, парламенттік тағайындамамен билікке келген патшаны құру саясатының дұрыстығында еді. Бұл бастапқы мәселеде торилер қысқа мерзімде сәтті болды, өйткені Елусіз қалдыру туралы заң жобасын ұсынған парламенттер таратылды, II Карл әкімшілікті автократиялық түрде басқаруға мүмкіндік алды, ал оның қайтысынан кейін Йорк герцогы қиындықсыз таққа отырды. II Карлға қарсы радикалды вигтердің үміткері Монмуттың көтерілісі оңай басылды, ал Монмуттың өзі өлім жазасына кесілді. Алайда, ұзақ мерзімде торилердің қағидаларына ауыр нұқсан келді. Күшті монархияны қолдаудан басқа, торилер Англия шіркеуін де қолдады, ол II Карлдың қайта орнатуынан кейін парламент актілерінде бекітілген, епископтар басқаратын, белгілі бір ілімге сүйенген және «Ортақ дұғалар кітабын» қолданған, сондай-ақ заңмен құрылған, Рим католиктері мен нонконформистерді алып тастаған эксклюзивті институт ретінде қарастырылды. Өзінің билігі кезінде II Джеймс діни толеранттылықты орнатуға ұмтылды, оның аясында оның дінбауырлары өркендеуге мүмкіндік алатын еді – бұл консервативті англикандықтар үшін қабылдауға келмейтін нәрсе. Джеймстің үкімет бақылауындағы шіркеуді шіркеудің мемлекеттегі ерекше мәртебесін әлсірететін саясатты ілгерілету үшін пайдалану әрекеттері кейбір торилерді 1688 жылғы Даңқты революцияны қолдауға итермеледі. Нәтижесінде патша парламенттік құқықпен ғана құрылды және парламент белгілеген заңдық бақылауға бағынды, бұл торилер бастапқыда жек көрген принциптер еді. Торилердің жалғыз жұбанышы – таңдалған монархтар мұрагерлік желісіне жақын болды, өйткені III Уильям II Джеймстің немере інісі, ал Уильямның әйелі Мэри II Джеймстің үлкен қызы болды. 1689 жылғы Толеранттылық туралы акт бұрын белгісіз болған протестант диссиденттеріне құқықтар берді, ал жаңа монархтарға адалдық ант беруден бас тартқан көптеген епископтарды жою үкіметке вигтік көзқарастағы епископтармен епископатты толтыруға мүмкіндік берді. Бұл екі жағынан да торилердің платформасы сәтсіз аяқталды, бірақ монархия және мемлекеттік шіркеу институттары сақталды.
Теңгерімді министрліктер мен оппозиция
Төрилер өздерінің негізін қалаушы қағидаларының сәтсіздігіне қарамастан, келесі екі монархтың, әсіресе Анна патшайымның билігі кезінде қуатты саяси партия болып қала берді. Осы кезеңде төрилер вигтермен билік үшін қатаң бәсекелесті, және екі партияның күшін сынаған парламент сайлаулары жиі өткізілді. Уильям III төрилердің, жалпы алғанда, вигтерге қарағанда патша билігіне жақын екенін байқады және екі топты да үкіметінде пайдаланды. Оның алғашқы министрлігі көбінесе төрилерден құралды, бірақ үкіметте бірте-бірте «Юнто вигтері» басымдыққа ие болды. Бұл жақын саяси топқа Роберт Харли бастаған «Кантри вигтері» қарсы болды, олар 1690-шы жылдардың соңында төрилердің оппозициясымен бірікті. Уильямның мұрагері Анна төрилерге ықылас білдіргенімен, Юнто вигтерін биліктен шеттеткенімен, тори үкіметінің қысқа да сәтсіз тәжірибесінен кейін, ол Уильямның партияларды теңестіру саясатын жалғастырды, оған орташа төри министрлері, Марлборо герцогы мен Лорд Годольфин қолдау көрсетті. 1701 жылы басталған Испан мұрагерлік соғысының салдарынан 1708 жылға қарай көптеген төрилер оппозицияға кетіп, Марлборо мен Годольфин Юнто вигтері басымдық құрған әкімшілікті басқарды. Аннаның өзі вигтерге деген тәуелділігінен, әсіресе Марлборо герцогинясымен жеке қарым-қатынасының нашарлауынан көңілсіздікке толы болды. Бұл жағдай Сомерсет герцогы мен Шрусбери герцогы бастаған көптеген Юнто вигтеріне де қиындық туғызды, олар Роберт Харлидің төрилерімен құпия келісімдер жасауға кірісті. 1710 жылдың басында виг үкіметінің өткен жылы айтқан сөздері үшін ультра төри дін қызметкері Генри Сачевереллді қудалауы Сачеверелл көтерілісіне әкеліп соқты және министрліктің беделін түсірді. 1710 жылдың көктемінде Анна Годольфин мен Юнто министрлерін қызметтен босатып, олардың орнына төрилерді тағайындады. Жаңа төри министрлігінде Харли, Казначейство канцлері (кейін лорд-казначей) және Виконт Болингброк, Мемлекеттік хатшы басымдық құрды. Олар 1710 жылы сайланған Парламентте «Діңге қауіп төніп тұр» деген ұранмен біріккен күшті көпшілікпен қолдау тапты. Бұл төри үкіметі 1713 жылы Утрехт шартын жасады, ол Ұлыбританияны Испан мұрагерлік соғысынан шығарды (Британияның одақтастары, соның ішінде Аннаның болашақ мұрагері, Ганновер сайлаушысы Георг наразылық білдірді); бейбітшілік Лордтар палатасындағы вигтердің көпшілігіне қарамастан, Анна жаңа төри пэрлерін тағайындау арқылы жеңіске жетті. Министрлер арасындағы ұзақ келіспеушіліктерден кейін 1714 жылы Анна Харлиді қызметтен босатты. Бас төри Болингброк Аннаның бас министрі болды және төри билігі өзінің шыңына жетті. Алайда Анна ауыр сырқатқа шалдығып, бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Болингброк мұрагерлік мәселесін шешу үшін ешқандай нақты жоспар құра алмады, өйткені егер ол Джеймс II-нің ұлын (Претендентті) патша деп жариялауды ойласа да, оны іске асыруға ешқандай қадам жасаған жоқ. Ганновер төри тобының қолдауымен сайлаушы Георг таққа бейбіт түрде отырды.
Прописка және вигтердің үстемдігі
1707 жылғы Тақ мұрагерлік актісіне сәйкес, жаңа патша Хановерден келгенге дейін патшайымның үкіметі Регенттік кеңесімен ауыстырылды. Болингброк патшаға қызмет етуді ұсынды, бірақ одан қысық қабылдады; Джордж I толыққанды вигтерден тұратын үкімет құрды, ал 1715 жылдың қаңтар және мамыр аралығында сайланған жаңа Парламентте вигтер көпшілікке ие болды. 1714 жылдың желтоқсанында Лорд Карнарвон: «ешбір тори қалған жоқ, тіпті ең маңызсыз лауазымда болса да» деп жазды. Тарихшы Эвелин Крюкшенкс: «1715 жылы болған өзгеріс толық вигтік министрлікке өту емес, толыққанды әлеуметтік революция болды» деді. Бірінші рет тори джентльмендер өз ұлдарын, дәстүр бойынша істегендей, әскер, теңіз күштері, мемлекеттік қызмет және шіркеу сияқты мемлекеттік лауазымдарға орналастыра алмады. Тори офицерлері әскердегі лауазымдарынан айырылды, тори заңгерлері енді судьялар немесе К.С. бола алмады. Көптеген торилер құрамына кіретін төменгі ағылшын дін қызметкерлері енді епископ бола алмады, ал тори саудагерлеріне мемлекеттік келісімшарттар немесе кез келген ірі компанияның директорлық лауазымдары берілмеді. Бұл тыйым 45 жылға созылды. Джордж Литтелтон 1747 жылғы «Торилерге хат» атты еңбегінде былай деп жазды: Біз билік пен пайданың барлық мемлекеттік қызметтерінен шеттетіліп, туған жерімізде шетелдіктер мен қажылар сияқты өмір сүреміз; [ ] ешқандай қасиет, ешқандай байлық, ешқандай шешендік, білім, даналық, адалдық біздің бақытсыз дініміздегі, дін қызметкері немесе жай адам, заңгер немесе сарбаз, теңдес немесе қарапайым адам үшін өзінің мамандығында лайықты жетістікке жетуге немесе Тақтың кез келген игілігіне қол жеткізуге ешқандай пайдасы жоқ; ал біздің қосымша және төтеп беруге келмейтін ренжітімізге, бізді жек көрудің өзі, біз жақсы көретін және қасиетті деп санайтын барлық нәрсе, заң мен шіркеудегі біреулерге күн сайынғы жетістіктер, біздің флоттарымыздағы және армияларымыздағы қорқақтар, Корольдің үйіндегі республикашылар және барлық жердегі ақымақтар! Корольдік қолдаумен және билік тетіктерін бақылап отырған виг үкіметі келесі онжылдықтардағы сирек сайлаулар арқылы көпшілікті сақтап қалуға қол жеткізді (алғашқы екі Жорджтың 46 жылында 7 ғана, Революциядан бастап королева Аннаның өліміне дейінгі 26 жылда 11). Осы кезеңнің көп бөлігінде торилер Англияның ауылдық жерлерінде кең қолдауға ие болды, бірақ сайлау құқығының салыстырмалы түрде демократиялық еместігі және округтік орындықтардың дұрыс бөлінбеуі бұл халықтық үндеудің Парламентте тори көпшілігіне айналмауына кепілдік берді. Торилер 1715 және 1747 жылдар аралығындағы барлық жалпы сайлауда жеңіске жетер еді, егер алынған орын саны берілген дауыс санына сәйкес келсе. Сондықтан торилер практикалық саясатта тиімсіз фактор болды, Парламентте тұрақты азшылық және үкіметтен толыққанды шеттетілді. Соңғысының шеттетілуі және вигтер ойнаған қатаң партиялық саясат торилердің бірігуіне маңызды рөл атқарды; вигтер тарап ауысқан торилерге аз мүмкіндік берді, ал партия ретінде торилер вигтермен келісімге келудің мүмкіндігін таппады. Торилерге тыйым салу оларды Ганновер режимінен алшақтатты және олардың көпшілігін якобизмге айналдырды. Болингброк кейін былай деп жазды: «Егер оңайырақ шаралар қолданылса, торилер ешқашан жақыптықты жалпыға бірдей қабылдамаған болар еді. Вигтердің зорлық-зомбылығы оларды Претенденттің қолына баруға мәжбүр етті». 1714 жылдың қазан айында француз елшісі Шарль Франсуа д'Ибервилл тори партиясындағы якобиттер санының артып келе жатқанын атап өтті және 1715 жылдың басында ол торилердің «олар жалғыз құтқару жолы ретінде санайтын азаматтық соғысқа бет бұрып жатқандай» екенін жазды. Бұрынғы тори бас министрі Лорд Оксфорд импичментке ұшырап, Тауэрге жіберілді, Болингброк және торидің теңдесі Ормонд герцогы Францияға қашып, Претендентке қосылды. Георг I-нің таққа отырғызуына және жаңа Ганноверлік виг режиміне қарсы шабуылдар (оларда бұқаралық көпшілік якобизмді және жергілікті тори парламенттік кандидаттарды қолдады) виг үкіметінің шабуыл актісін қабылдап, билігін күшейтуіне әкелді. Луи XIV оларға қару-жарақ берді, бірақ әскерлер бермейтінін уәде етті, өйткені Франция соғыстан шаршады, Болингброктың 1688 жылы Уильям Орандықпен бірге әкелген әскерлердің оннан бір бөлігі жеткілікті болатынын айтқанына қарамастан. Алайда 1715 жылдың қыркүйек айында Людовик қайтыс болғанда, қару-жарақ туралы уәде жойылды. Құрлықшылар Батыс елдеріне жоспарлаған көтерілістен бас тартуды көздеді, бірақ шотландтар олардың қолына мәжбүр етіп, Претенденттің туын бір жақты түрде көтерді. Ормондтың агенттерінің бірі Англиядағы көтеріліс жоспарларын сатты, содан кейін үкімет көптеген тори депутаттарын, бұрынғы депутаттарды және теңдестерді қамауға алды. 1715–16 жылдарғы келесі якобит көтерілісі сәтсіз аяқталды. Алайда Швеция королі Карл XII Претендентті таққа отырғызу үшін әскер жіберіп, Англиядағы көтеріліспен бірлесіп торилерге көмектесуге дайын болды. Лорд Оксфорд, 1716 жылы Претендентке қызмет етуді ұсынған болатын, Тауэрден шведтік қастандыққа жетекшілік етті. 1717 жылдың қаңтарында үкімет бұл қастандықтың жолын кесті және жоспарланған шабуылға қарсы қорғаныс шараларына қаржылай қолдау туралы мәселе бойынша Палаталар палатасында тори оппозициясына қарсы дауыс берді. 1718 жылы Карлдың өлімі бұл жақтан үміттерді жойды және Ормондтың жоспарланған испандық шабуылы теңіздегі дауылдан қирады. 1717 жылғы вигтердің бөлінісі кезінде торилер екі тараптың бірін де қолдаудан бас тартты және 1720 жылы Лорд Сандерленд жасаған ұсыныстарға да осылай қатысты. Дегенмен, олардың бірлескен күш-жігері оппозицияға кейбір жеңістерді қамтамасыз етуге көмектесті, мысалы, 1719 жылы Пэрлік заң жобасының жеңіліске ұшырауы. 1722 жылы Сандерленд корольге жетекші торилерді үкіметке қабылдауға кеңес берді, осылайша оларды бөліп, шетелден қолдау іздеу үміттерін жойды. Ол корольге Кабинетте Парламент сайлаулары үкіметтің пара беруінен бос болуы керек екенін де кеңес берді, бұл сэр Роберт Уолпол тори парламент сайлану мүмкіндігіне байланысты қарсы болды. Король де қарсы болды: «Жордж король тори парламентінің аты аталғанда Лорд Сандерлендке тіке қарады, өйткені оған ториден артық ештеңе қорқынышты және қорқынышты көрінбейді». Оңтүстік теңіз көпіршігіне байланысты халықтың наразылығы торилерге жалпы сайлау үшін қаражат жинаудың қажеті жоқ деп ойлануға себеп болды, өйткені халық пікірінің жағдайы ескерілгенде якобит көтерілісі сәтті болады деп санады. Сандерленд Претенденттің таққа отыруын көздеген Аттербери қастандығына торилермен бірге қосылды. Әр округте көтеріліс жоспарланған, ирландиялық және испандық әскерлермен көмектеседі. Алайда Сандерлендтің 1722 жылдың сәуір айындағы өлімі үкіметке қастандықтың жолын табуға және одан кейін оның құлауына әкелді. Палаталар палатасы Аттербериге қарсы айыптама мен жаза туралы заңға дауыс бергенде, тори депутаттарының шамамен тоқсан пайызы оған қарсы дауыс берді. Виг премьер-министрі Роберт Уолпол қастандықта қатысқан торилерді қудалауға шешім қабылдамаса да, торилер көңілсіздікке ұшырады және біраз уақытқа Парламенттен мүлдем шеттетілді. 1727 жылы II Жордждың таққа отыруы және одан кейінгі жалпы сайлау торилерді 128 депутатқа дейін азайтты, олар осы уақытқа дейін ең төменгі көрсеткішті құрады. Торилер Уолполға қарсы оппозициялық вигтермен ынтымақтастыққа түсуге бағытталған бағыттарға бөлінді, олардың жақтастары Ганноверлік фракцияны құрады, оның төрағасы сэр Уильям Уайндхэм болды, ал қарсыластары Претенденттің 1730 жылы торилерге «үкіметке қарсы шараларға бірігіңдер, тіпті олардың көзқарастарынан өзгеше болғандармен де» деп бұйрық бергеннен кейін якобит фракциясын құрады. Келесі он жыл бойы торилер Уолполға қарсы оппозициялық вигтермен ынтымақтастықпен болды. Якобизмді жариялау мемлекеттік құпияға қарсы қылмыс болғандықтан, торилер Ганноверлік виг режиміне тікелей сілтеме жасамай, оған қарсы күресті.
We are kept out of all public employments of power and profit, and live like aliens and pilgrims in the land of our nativity; [ ] no quality, no fortune, no eloquence, no learning, no wisdom, no probity is of any use to any man of our unfortunate denomination, ecclesiastic or layman, lawyer or soldier, peer or commoner, for obtaining the most deserved advancement in his profession, or any favour of the Crown; whilst, to our additional and insupportable vexation, the bare merit of hating us, and everything we love and hold sacred, daily advances dunces in the law and church, cowards in our fleets and armies, republicans in the King's house, and idiots everywhere! The Whig government, backed by royal favour and controlling the levers of power, was able to maintain a series of majorities through the infrequent elections of the next several decades (only 7 in the 46 years of the first two Georges, as opposed to 11 in the 26 years from the Revolution to the death of Queen Anne). For much of the period, the Tories commanded a broad base of support in rural England, but the relatively undemocratic nature of the franchise and the maldistribution of the borough seats ensured that this popular appeal was never translated into a Tory majority in Parliament. The Tories would have won every general election between 1715 and 1747 had the number of seats obtained corresponded to the number of votes cast. The Tories were, therefore, an effectively null factor in practical politics, a permanent minority in Parliament and entirely excluded from government. The latter exclusion, and the rigid party politics played by the Whigs, played a significant role in the cohesion of the Tories; the Whigs offered few opportunities for Tories who switched sides, and as a party the Tories found no possibilities for compromise with the Whigs. The proscription of the Tories alienated them from the Hanoverian regime and converted many of them to Jacobitism. Bolingbroke later wrote: "If milder measures had been pursued, certain it is that the Tories had never universally embraced Jacobitism. The violence of the Whigs forced them into the arms of the Pretender". In October 1714, the French ambassador Charles François d'Iberville noted that the number of Jacobites in the Tory party was increasing and in early 1715 he wrote that the Tories seemed to be "heading for civil war which they regard as their only resort". The former Tory chief minister, Lord Oxford, was impeached and sent to the Tower, with Bolingbroke and the Tory peer the Duke of Ormonde fleeing to France to join the Pretender. A series of riots against the coronation of George I and the new Hanoverian Whig regime (in which the mob voiced their support for Jacobitism and local Tory parliamentary candidates) led to the Whig government strengthening their power by passing the Riot Act, suspending habeas corpus and increasing the army (including by importing 6,000 Dutch troops). Louis XIV had promised them arms but no troops, as France was exhausted by war, despite Bolingbroke's claim that just one tenth of the number of troops William of Orange brought with him in 1688 would have sufficed. However, this promise of arms disappeared when Louis died in September 1715. The conspirators intended to abandon the rising they had planned for the West Country, but the Scots forced their hand by unilaterally raising the Pretender's standard. One of Ormonde's agents betrayed the plans for an English rising and subsequently the government arrested many Tory MPs, ex MPs and peers. The subsequent Jacobite rebellion of 1715–16 resulted in failure. However, Charles XII of Sweden was willing to aid the English Tories by sending troops to put the Pretender on the throne, in conjunction with an English rising. Lord Oxford, who had already in 1716 offered the Pretender his services, directed the Swedish Plot from the Tower. In January 1717, the government discovered this plot and won a vote of credit for defence measures against the projected invasion in the Commons against Tory opposition. Charles' death in 1718 ended hopes from that quarter and Ormonde's planned Spanish invasion was destroyed by a storm at sea. During the Whig Split of 1717, the Tories refused to back either side and adopted the same stance to Lord Sunderland's overtures in 1720. Nonetheless, their combined efforts helped the opposition win some victories, such as the defeat of the Peerage Bill in 1719. In 1722, Sunderland advised the King to admit leading Tories into government, thereby dividing them and ending their hopes for revenge by looking for support from abroad. He also advised the King in Cabinet that elections to Parliament should be free from government bribery, an idea Sir Robert Walpole opposed due to the possibility of the election of a Tory Parliament. The King was also opposed: "King George stared the Earl of Sunderland in the face at the name of a Tory Parliament, for it seems nothing is so hideous and frightful to him as a Tory". The public outcry over the South Sea Bubble led the Tories to believe that it would not be worthwhile raising funds for the general election, as they considered a Jacobite rising would be successful considering the state of public opinion. Sunderland joined the Tories in the Atterbury Plot, in which the Pretender was to be put on the throne. A rising was planned for each county, assisted by Irish and Spanish troops. However, Sunderland's death in April 1722 led to the government discovering the plot and it subsequently collapsed. When the Commons voted on the bill of pains and penalties against Atterbury, nearly ninety per cent of Tory MPs voted against it. Although the Whig Prime Minister Robert Walpole decided not to prosecute those Tories that he knew were involved in the plot, the Tories were demoralised and largely absented themselves from Parliament for a time. Upon the accession of George II in 1727 and the ensuing general election, the Tories were reduced to 128 MPs, their lowest total up to this point. The Tories were divided over whether to cooperate with the opposition Whigs against Walpole, with those in favour consisting of the Hanoverian faction led by Sir William Wyndham and with those opposed making up the Jacobite faction headed by William Shippen. Most Tories opposed voting with the opposition Whigs, only reversing this stance when the Pretender sent a letter to the Tories in 1730, ordering them to "unite in the measures against the Government and even with those who oppose it for different views than theirs". For the next decade, the Tories cooperated with the opposition Whigs against Walpole. Public admission of Jacobitism was treason, so the Tories challenged the Hanoverian Whig regime without specifically addressing it by developing a rhetoric borrowed from the Whigs of the Exclusion Crisis; they denounced government corruption and the high taxation needed to spend on foreign entanglements, opposed the growth of the Army and denounced "tyranny" and "arbitrary power". In a speech on the Army estimates, Walpole claimed that "No man of common prudence will profess himself openly a Jacobite; by so doing he not only may injure his private fortune, but he must render himself less able to do any effectual service to the cause he has embraced Your right Jacobite, Sir, disguises his true sentiments, he roars out for revolution principles; he pretends to be a great friend to liberty". He further claimed that a large Army was needed to defeat any possible Jacobite invasion. In 1737, Frederick, Prince of Wales applied to Parliament for an increased allowance. This split the Tories, with 45 abstaining, leading to the motion being defeated by 30 votes. Bolingbroke, who wanted to dissociate the Tories from Jacobitism, denounced this as "the absurd behaviour of the Tories, which no experience can cure". In 1738 Frederick's attempts to reconcile with the Tories broke down on Wyndham's insistence that he join the Tories in favouring a reduced Army. With the outbreak of war against Spain in 1739, there was renewed plotting amongst Tories for a Jacobite rising. Wyndham's death in 1740 led to the breakdown of the coalition between the Tories and opposition Whigs. An opposition Whig motion for Walpole's dismissal was defeated by 290 to 106, with many Tories abstaining. At the general election of 1741, there were 136 Tories elected. The Tories resumed their cooperation with the opposition Whigs after receiving another letter from the Pretender in September 1741, ordering them to "pursue vigorous and unanimous measures in the next session of Parliament. [ ] They will probably have many occasions of greatly distressing the present Government and ministry and perhaps find some who will concur with them in that, though not out of goodwill to my cause. [ ] In such cases I hope my friends will make no scruples in joining heartily with them for whatever their particular motives may be anything that tends to the disadvantage of the present Government and to the bringing it into confusion cannot be but of advantage to my cause". As a result, 127 Tories joined the opposition Whigs in successfully voting against Walpole's nominated chairman of the elections committee in December 1741. The Tories continued to vote against Walpole with the opposition Whigs in subsequent divisions until Walpole was forced to resign in February 1742. The Pretender wrote to the Tories afterwards, declaring: "I cannot delay any longer expressing to you my satisfaction at the late behaviour of my friends in Parliament, and I take it as a great mark of their singular regard for what I wrote to you some months ago". In 1743, war broke out between Britain and France, as part of the larger War of the Austrian Succession. Later that year Francis Sempill, the Pretender's representative at the French court, carried a message from English Tories to the French Secretary of State for Foreign Affairs (Jean Jacques Amelot de Chaillou) requesting French help for a Stuart restoration (including 10,000 French soldiers). It was signed by the Duke of Beaufort (one of the four richest people in Britain), Lord Barrymore, Lord Orrery, Sir Watkin Williams Wynn, Sir John Hynde Cotton and Sir Robert Abdy. Amelot replied that the French government would need considerable proof of English support for Jacobitism before it could act. James Butler, Louis XV's Master of Horse, toured England ostensibly for purchasing bloodstock but in reality to gauge the health of Jacobitism in England, visiting leading Tories. Before he left for England. the French king briefed him personally to assure Tory leaders that all of their demands would be met. In November 1743 Amelot told Sempill officially that Louis XV was resolved to restore the House of Stuart and that he was planning a French invasion headed by the Pretender's son, Charles Edward Stuart. The "Declaration of King James" (written by Tory leaders) was signed by the Pretender on 23 December. This was to be published in the event of a successful French landing. However, the Whig government was informed by a spy of the intended French invasion and King George told Parliament on 15 February 1744 that a French invasion was planned, assisted by "disaffected persons from this country". The House of Commons passed a loyal address by 287 to 123. The Tories' insistence for the House to divide on this occasion seemed to the government a design by the Tories "to show the French what numbers in the House they might depend on". The Tories also opposed increasing the armed forces, it being noted "that none of the leaders amongst the Tories, either on this occasion or that of the King's first message, showed the least sign of zeal or affection to the Government". On 24 February, a storm scattered the French invasion fleet and suspected Jacobites were arrested, leading to the French government cancelling their planned invasion. Charles Stuart, who was still in France and determined to start a Jacobite rising, looked to Scotland. However, the English Tories would only support a rising in Scotland if accompanied by a French invasion near London to aid the English Tories in their own rising. The English Tories repeatedly told the Jacobite court that only regular soldiers invading at the same time as their rising could achieve a Stuart restoration. In December 1744, the Broadbottom Administration was formed, which included a handful of Tories in minor offices. Some other Tories were offered places, but that serving for Jacobite counties "could not hazard a new election and therefore decline[d] the acceptance of them". One of the Tories who accepted office, Sir John Cotton, did not swear the oath of loyalty to King George and informed the French King that he still favoured a Jacobite French invasion; he added that the Tories in office would try to ensure that more British soldiers were sent to Flanders from England in order to help a French invasion. After Lord Gower took office in this government, the Tories no longer looked to him as their leader as Lyttleton wrote that "when it was discovered that Gower was really a friend to the Hanover succession, the Tories discarded him for being their leader, and adopted a determined Jacobite the Duke of Beaufort in his stead". In June 1745, the Tory leaders in the Commons, Wynn and Cotton (together with Beaufort), informed the Jacobite court that "if the Prince [Charles] lands in present circumstances with ten battalions or even smaller body of troops there will be no opposition". Tory leaders sent Robert MacCarty to France with a request for 10,000 troops and 30,000 arms to be landed in England, where they would join them upon arrival. Charles travelled to Scotland in July without consulting the Tories or the French and without a sizeable body of troops. After his landing, Sempill wrote: "The City of London, Sir John Hynde Cotton, Lord Barrymore, the Duke of Beaufort, and all the English cry loudly and vehemently for a body of troops to be landed near London, as the most effectual means to support the Prince". They could not rise for the Prince without "a body of troops to support them", but they "would join the Prince if His Highness could force his way to them". Throughout the Jacobite rising of 1745, Charles could not establish contact with the English Tories. Captain Nagle, who had visited a peer in London, reported in December that they were all being monitored by the government, but that they would declare for Charles if he made his way to London or if the French invaded. However, Charles retreated from England and the French never landed, so the English Tories did not feel safe in coming out for the Pretender. After the collapse of the rising, Charles' captured secretary, John Murray of Broughton, informed the government of the Tories' conspiracy with the Pretender. The government decided not to prosecute them. The trial of the Scottish rebel lords in London was boycotted by most Tory peers. After the Duke of Cumberland's brutal suppression of the Scots, English Tories adopted the plaid as their symbol. Eveline Cruickshanks in her study of the 1715 1754 Tory party for The History of Parliament, stated that "the available evidence leaves no doubt that up to 1745 the Tories were a predominantly Jacobite party, engaged in attempts to restore the Stuarts by a rising with foreign assistance". Sir Lewis Namier noticed that for the reigns of George I and George II, Tory family papers are non existent. As papers from before 1715 and after 1760 survive, Cruickshanks contends that these families were hiding their Jacobite leanings by destroying incriminating papers. A nineteenth century historian who had examined many collections such as these, claimed that it was "the custom in Jacobite days to destroy all letters with any hint of political or religious feeling in them". However, some historians (such as Linda Colley) have questioned the Tories' commitment to Jacobitism. In 2016, Frank O'Gorman noted that given the nature of the evidence, it is unlikely that the question will ever be answered, but added that "judged by the acid test of how they behaved in the '15 and '45 most Tories showed themselves to be Hanoverian and not Jacobite". In 1747, Prince Frederick invited the Tories "to unite and coalesce with him" and declared his intention that when he became King, he would "abolish all distinction of the party" and put an end to the proscription of the Tories. A meeting of leading Tories (including Beaufort, Wynn and Cotton) accepted the Prince's offer and replied assuring him of their support for his "wise and salutary purposes". However, they refused to pledge themselves to a coalition with Whigs. The 1747 general election resulted in only 115 Tory MPs being elected, their lowest figure up until this point. After Jacobite riots in Oxford in 1748, the government wanted to give the King the power to nominate the Chancellor of the University of Oxford, which was considered a hotbed of Jacobitism and Toryism. Thomas Carte wrote to the Pretender that "the attempt against the university of Oxford brought them all up at once to town, which nothing else would, and in their zeal on that account, they entered into a sort of coalition with Prince Frederick's party to stand by the university of Oxford, to join in opposing all unconstitutional points, but to be under no obligation to visit Prince Frederick's court, nor unite in other points". After Wynn's death in 1749, a Jacobite agent reported to the Pretender that the Tory party was "without a head", dispirited and frightened. In 1751 Frederick died, followed in 1752 by Cotton. This effectively ended opposition in Parliament for the rest of the session. Horace Walpole, in his memoirs for 1764, wrote of the decline of the Tory party: Hitherto it might be said that the two parties of Whig and Tory still subsisted; though Jacobitism, the concealed mother of the latter, was extinct The subsequent contests were rather a struggle for power than the settled animosity of two parties, though the body of Opposition still called itself Whig, an appellation rather dropped than disclaimed by the Court; and though the real Tories still adhered to their own distinctions while they secretly favoured, sometimes opposed, the Court, and fluctuated accordingly as they esteemed particular chiefs not of their connection or had the more agreeable opportunity of distressing those who supported the cause of freedom. As their whole conduct was comprised in silent votes, and never was considerable enough to turn a single scale in the political changes, I shall seldom mention them anymore.
Консервативтік партия
Торилер 1815 жылдан кейін халықтың наразылығын басумен байланысты болды, бірақ Роберт Пильдің ықпалымен торилер кейіннен түбірінен өзгерді, ол жер иесі емес, өнеркәсіпші болған. Пиль 1834 жылғы «Тамворт манифесінде» жақсыны сақтай отырып, жамандықты реформалаудың жаңа консервативті философиясын баяндады. Келесі Пиль үкіметтері «Тори» емес, «Консервативті» деп аталды, бірақ ескі термин әлі де қолданыста. 1846 жылы Консервативтік партия еркін сауда мәселесі бойынша жарылғанда, партияның протекционистік қанаты «Консервативті» атауынан бас тартты. Олар «Протекционистер» деп танылуды немесе тіпті ескі «Торилер» атауын ресми түрде қайта жаңғыртуды қалаған. 1859 жылға қарай Пильдің консервативті қолдаушылары вигтер мен радикалдармен бірігіп, Либералдық партияны құрды. Қалған торилер Дерби графының (бұрынғы виг) және Дисраэлидің (бір кезде парламентке радикал кандидат болған) басшылығымен «Консервативті» атауын өз партиясының ресми атауы ретінде қабылдады.