Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шіркеу немесе кафедральдің кеңістігі – архитектуралық термин.
Area of a church or cathedral
the architectural term
Трифорий – ғимараттың биік орталық кеңістігіне жоғары деңгейде ашылатын ішкі галерея. Шіркеуде ол бүйірлік дәліздерден жоғарыдан қарай негізгі залға ашылады; ол люкарна терезелерінің деңгейінде немесе люкарнадан төмен, жеке деңгей ретінде орналасуы мүмкін. Тас трифорийлер әдетте күмбезделген және орталық кеңістіктен аркадалармен бөлінеді. Алғашқы трифорийлер көбінесе кең және сыйымды болған, бірақ кейінгілері терең емес, ішкі қабырғаның қалыңдығы шегінде орналасып, жүруге жеткіліксіз тар соқыр аркадалар болуы мүмкін. Трифорийдің сыртқы қабырғасында терезелер (шынымен немесе шынысыз ашық жерлер) болуы мүмкін, немесе ол тұтас тастан жасалған болуы мүмкін. Тар трифорийді "соқыр қабат" деп те атайды, ол терезе жақтауларының қатарына ұқсайды.
A triforium is an interior gallery, opening onto the tall central space of a building at an upper level. In a church, it opens onto the nave from above the side aisles; it may occur at the level of the clerestory windows, or it may be located as a separate level below the clerestory. Masonry triforia are generally vaulted and separated from the central space by arcades. Early triforia were often wide and spacious, but later ones tend to be shallow, within the thickness of an inner wall, and may be blind arcades not wide enough to walk along. The outer wall of the triforium may itself have windows (glazed or unglazed openings), or it may be solid stone. A narrow triforium may also be called a "blind storey", and looks like a row of window frames.
Тарих
Трифориум латын тіліндегі tres, tria "үш" және foris "есік, кіреберіс" сөздерінен туындаған; оның грекше баламасы τρίθυρον, бұл бастапқыда үш есігі бар ғимаратты білдірген. Трифорияның ең ерте мысалдары – пұтқа табынушылық базиликаларында кездеседі, онда трифориум әңгімелесу және іскерлік үшін арналған жоғарғы галерея болған; ерте христиан базиликаларында мұндай өткел әдетте әйелдерге арналған, ал Шығыс православие шіркеулерінде де осы принцип сақталған. Романдық және готикалық ғимараттарда ол бүйірлік наушылардың үстіндегі кең галерея болып табылады немесе қабырғалардың қалыңдығындағы қарапайым өткелге дейін азаяды; қандай жағдайда болса да, ол собордың немесе шіркеудің кемесіндегі маңызды сәулеттік бөлімді құрайды, ал биіктігі аз болғандықтан, жер қабатына немесе кеме аркасына көбірек мән береді. Оның биіктігі аз болғандықтан, оның бөлігі әдетте екі арқаға бөлінетін, олар өз кезегінде екі кішкентай арқаға бөлінетін, және мұндай бөлулер төменгі наушылдың және жоғарыдағы клерсторийдің көрінетін масштабын арттыратын. Оның қалыптарының байлығы және скульптурадағы ою-өрнектермен безендірілген шпандерелі, ол интерьердің ең әсем элементіне айналды. Линкольн қаласындағы трифориум ағылшын готикасының ең әдемі композицияларының бірі деп сипатталған. Тіпті қарапайым өткелге дейін азайтылғанда да, ол әрқашан өте әсем элемент болды. Англиядағы 15 ғасыр шіркеулерінде, наушылдардың төбесі салыстырмалы түрде тегіс болған кезде, клерсторий терезелері үшін көбірек биіктік қажет болғандықтан, трифориум мүлдем алынып тасталды. Үлкен соборлар мен аббаттықтарда трифориумды әртүрлі рәсімдерге куә болуға келген адамдар жиі пайдаланған, ал ерте заманда монахтар мен дін қызметкерлері шіркеумен байланысты жұмыстар үшін қолданған. Трифориум кейде құрылымдық функцияларды атқарды, өйткені оның төбесінің астында аркалар мен күмбездер орналасқан, олар кемеден сыртқы қабырғаға қысымды жеткізеді. Готикалық сәулетші ұшатын батырды қабылдап, оның сәулеттік дизайны маңызды ерекшелік ретінде баса көрсеткен кезде, оны нығайту үшін төбесінің астына қосымша қиылыс аркалар орнатылды.
Triforium is derived from the Latin tres, tria 'three' and foris 'door, entrance'; its Greek equivalent is τρίθυρον, which originally referred to a building with three doors. The earliest examples of triforia are those in the pagan basilicas, where a triforium constituted an upper gallery for conversation and business; in the early Christian basilicas such a passageway was usually reserved for women, and the same applied to those in the Eastern Orthodox Church. In Romanesque and Gothic buildings it is either a spacious gallery over the side aisles or is reduced to a simple passage in the thickness of the walls; in either case it forms an important architectural division in the nave of the cathedral or church, and being of less height gives more importance to the ground storey or nave arcade. In consequence of its lesser height its bay was usually divided into two arches, which were again subdivided into two smaller arches and these subdivisions increased the apparent scale of the aisle below and the clerestory above. On account of the richness of its mouldings and carved ornament in the sculpture introduced in the spandrels, it became the most highly decorated feature of the interior. The triforium at Lincoln has been described as one of the most beautiful compositions of English Gothic architecture. Even when reduced to a simple passage it was always a highly enriched feature. In the 15th century churches in England, when the roof over the aisles was comparatively flat, more height being required for the clerestory windows, the triforium was dispensed with altogether. In the great cathedrals and abbeys the triforium was often occupied by persons who came to witness various ceremonies, and in early days was probably used by the monks and clergy for work connected with the church. The triforium sometimes served structural functions, as under its roof are arches and vaults which carry thrust from the nave to the outer wall. When the flying buttress was frankly adopted by the Gothic architect and emphasized by its architectural design as an important feature, other cross arches were introduced under the roof to strengthen it.
Матронеум
Матронеум (көпше: matronea; бұрынғысы matronaeum, көпше: matronaea) сәулет өнерінде – ғимараттың ішкі жағындағы галерея, бастапқыда әйелдерді орналастыру үшін арналған, грекшеде γυναικαίον деп, латынша гинекеум деп аталады. Пиза университетінің ортағасырлық өнер тарихы профессоры Валерио Аскани бұл анықтамаға күмәнділенеді: Асканидің пікірінше, матронеумдар шын мәнінде шіркеудің негізгі бөлігіне кіре алмайтын немесе кіргісі келмейтін, ерлер мен әйелдерге де арналған, бірақ әрқашан жыныстар оң және сол жаққа бөлінетін. Орта ғасырлық шіркеулерде матронеумдар өздерінің орналастыру қызметін жоғалтып, құрылымдық мақсатта – орталық нефтің қысымын ұстап тұру үшін бүйірлік наурындардың үстіне орналасқан таза сәулеттік элементтерге айналды және тек осылай орналасқан бөліктерден ғана тұратын болды. Алғашқы готикалық шіркеулерде матронеумдар ішкі қабырғаларды құрайтын төрт элементтің бірі болды (арка, матронеум, трифорий және клеристорий), бірақ толыққанды готикалық сәулеттің келесі кезеңінде олар сирек кездесе бастады.
A matroneum (plural: matronea; earlier also matronaeum, plural matronaea) in architecture is a gallery on the interior of a building, originally intended to accommodate women, in γυναικαίον, Latinised as gynecaeum. This definition is disputed by Valerio Ascani, professor of the history of medieval art at the University of Pisa: according to Ascani, matronea were in fact intended for all persons who could not, or did not want to, enter the main body of the church below, including men as well as women, although the sexes were always separated to left and right. In medieval churches, matronea lost their function of accommodation and became purely architectonic elements, placed over the side aisles with the structural purpose of containing the thrust of the central nave, and came to consist solely of bays so placed. In Early Gothic churches, the matronea were one of the four elements which constituted the interior walls (arch, matroneum, triforium and clerestory), but they grew rare in the succeeding period of full blown Gothic architecture.