Кіріспе

Эдвин Ли Мэтьюс (13 қазан 1931 - 18 ақпан 2001) – американдық бейсболшы және менеджер. Ол Бас лига бейсболында (MLB) 17 маусым бойы «Бостон / Милуоки / Атланта Брейвз» (1952–1966); «Хьюстон Астрос» (1967) және «Детройт Тайгерс» (1967–68) командаларында ойнады. Ол «Брейвз» клубының үш қаласында өкілдік еткен жалғыз ойыншы. Ол тоғыз маусым бойы «Жұлдыздар» құрамына ілікті. 1953 және 1959 жылдары Ұлттық лиганың (NL) ең көп хоум-ран соққан ойыншысы атанды және сол екі маусымда да NL ең құнды ойыншысы аталымына ие болды. Ол мансабында 512 хоум-ран соқты. Мэтьюс 1971 жылы «Атланта Брейвз» командасын жаттықтырды, ал 1972 жылдан 1974 жылға дейін команданың бас менеджері болды. Кейіннен ол «Техас Рейнджерс», «Милуоки Брюэрс» және «Окленд Атлетикс» командаларында скаут және жаттықтырушы болып жұмыс істеді.

Бостон, Милуоки және Атланта Брейвз

1951 жылы «Крэкерс» және «Трипл А Милуоки Брюэрс» арасында бөліскеннен кейін, Мэтьюс 1952 жылы көктемгі жаттығулардан кейін «Брейвз» командасының негізгі құрамына ілікті. Ол 25 хоум-ран соқты, оның ішінде 27 қыркүйекте «Бруклинге» қарсы өткен ойында үш хоум-ран соқты. 1953 жылы «Брейвз» командасы «Милвокиге» көшті, онда ол .302 көрсеткішпен ойнап, мансабындағы ең жоғары көрсеткіштерге – 47 хоум-ран және 135 RBI ие болды. Тоғыз маусым қатарынан ол кемінде 30 хоум-ран соқты, соның ішінде екі рет Ұлттық лиганың үздік ойыншысы атанды (1953, 1959). 1954 жылы американдық спорттың жұлдыздарының бірі ретінде Мэтьюс «Sports Illustrated» журналының тұңғыш нөмірінің мұқабасына түсті. Осы кезде Тай Кобб Мэтьюс туралы былай деді: «Мен өмірімде үш-төрт ғана мінсіз соққыны көрдім. Осы жігіттің де сондай соққысы бар». Мэтьюс өте күшті соққышы болатын, көп жыл бойы командалар оның соққысына қарсы «Мэтьюс ауысымын» қолданды. Екінші базадан ойыншы сол жаққа, бірінші базаға қарай жылжып, шортстоп екінші базаның жағына қарай жылжып, екінші және үшінші база арасында үлкен бос орын қалдыратын. Мэтьюс осы бос орынға допты соғып жіберуге өте қуанатын. «Брейвз» 1957 жылы Ұлттық лига чемпионатында жеңіске жетті. Әлем сериясында Мэтьюс төртінші ойынның он бірінші иннингінде жеңіс тұғырына көтерді. «Брейвз» командасы «Нью-Йорк Янкиз» командасын жеңіп, серияны ұтып алды. Мэтьюс серияның соңғы ойынында Гил Макдугальдтың Муз Скоуронның қатты соққан добынан жасаған форс-аутын қабылдады. Мэтьюс өз заманының ең күшті соққышыларының бірі саналды және оның күшін жиі Америка лигасының замандасы Микки Мантлмен салыстыратын. Атақты «Hall of Fame» залына енген командаласы Уоррен Спан екеуі туралы былай деді: «Мэтьюс Мантлмен бірдей күшті. Бірақ олардың соққылары әртүрлі – Мантл салмағын толыққанды пайдаланады, ал Мэтьюс көбірек білегін қолданады». Спанның Мэтьюстің білегін қолдануына қатысты пікірі оның бірегей соққысына байланысты болды, көптегендер оны бейсбол тарихындағы ең әдемі соққылардың бірі деп есептейді. Алайда, питчер Сал Магли Мэтьюстің «үш және екі есептегі төмен қисықты ұстауға бейім екенін» байқады. Мэтьюс – «Брейвз» командасының Бостон, Милуоки және Атланта қалаларында ойнаған жалғыз ойыншысы. «Брейвз» командасының Атлантадағы алғашқы маусымында Мэтьюс әлі де активті тізімде болған соңғы Бостон Брейвс ойыншысы еді. Мэтьюс сонымен қатар екі командада кемінде 50 рет бір ойынға қатысқан екі ойыншының бірі. Ол Генри Ааронмен 75 рет, ал Джо Адкокпен 56 рет осындай ойынға қатысты. Вилли Мейс, Вилли МакКови (68) және Орландо Сепеда (50) да осындай көрсеткіштерге қол жеткізді. 1954 және 1966 жылдар аралығында ол және «Брейвз» командаласы Хэнк Аарон 863 хоум-ран соқты (Аарон 442, Мэтьюс 421), бұл көрсеткішпен олар барлық уақыттың рекордтары бойынша «Янкиз» дуэті Бэйб Рут пен Лу Геригті озып кетті.

Хьюстон Астрос және Детройт Тайгерс

Брейвс командасы 1966 жылғы маусым аяқталғаннан кейін Дэйв Николсон мен Боб Брюс үшін Мэтьюс, Арнольд Умбах және кейін анықталатын ойыншыны Хьюстон Астрос клубына берді. Ол өмірінің барлық ересек кезеңін сол кездегі Брейвс франшизасында өткізді. 1967 жылы Мэтьюс мансабында 500-ші рет хоум-ран соққан жетінші ойыншы болды, 14 шілдеде Сан-Франциско Джайентс командасының питчері Хуан Маричалдан соққан хоум-ранымен 500 хоум-ран соққандар клубының мүшесі атанды. Ол бұл көрсеткішке жеткен Ұлттық лигадан шыққан екінші ойыншы, ал алғашқысы – Отт болды. 1967 жылғы маусымда Мэтьюс Астрос клубынан Детройт Тайгерс клубына ауыстырылды. Оның соңғы ойындары 1968 жылғы Әлем сериясының екі матчында болды, онда Тайгерс Сент-Луис Кардиналс клубын жеңді. Мансабын аяқтаған кезде ол барлық уақыттағы хоум-рандар саны бойынша алтыншы орында тұрды (512 хоум-ран). Сол кезде Ұлттық лигадағы 503 хоум-ранымен ол тарихында Оттан кейін екінші орында болды. Мансабында ол он екі рет All-Star командасына шақырылды (MLB 1959-1962 жылдары екі All-Star ойынын өткізді), үш Әлем сериясында ойнады және бес рет 100-ден астам ұпай жинады. Ол ешқашан MVP сыйлығын жеңіп алмады (1953 жылы Рой Кампанелладан және 1959 жылы Эрни Банкстан кейін екі рет екінші орынды иеленді), бірақ 1959 жылдың қыркүйегінде NL айының үздік ойыншысы (Player of the Month) атағын жеңіп алды (.303 batting average, 11 хоум-ран, 25 RBI).

Мансап статистикасы

17 маусымдық 2391 ойында Мэтьюс .271 орташа соққы көрсеткішіне ие болды (8537 соққының 2315-і), 1509 ұпай, 354 қос, 72 үштік, 512 хоум-ран, 1453 RBI, 68 ұрланған база, 1444 базаға шығу, .376 базаға шығу көрсеткіші және .509 соққы қуаты көрсеткішіне қол жеткізді. Ол өзінің карьерасын .959 пайыздық қорғаныс көрсеткішімен аяқтады, негізінен үшінші базада, сондай-ақ бірінші базада және сол қанатта ойнады. 16 Әлем сериясы ойынында ол .200 орташа соққы көрсеткішіне ие болды (50 соққының 10-ы), 7 ұпай, 5 қос, 1 хоум-ран, 7 RBI, 1 ұрланған база және 15 серуен. Мэтьюс "Брейвз" командасы оған ұйым ішінде жұмыс ұсынғанын, бірақ ол әрі қарай не істейтінін әлі білмейтінін айтты. Мэтьюс басқарған кезеңде "Брейвз" командасы 149 жеңіс және 161 жеңіліс тіркеді (.481).

Зейнетақыға шыққаннан кейін

Мэтьюс 1976 жылы Висконсин спорттық даңқ залына сайланды. 1978 жылы Мэтьюс Ұлттық бейсбол даңқы залына сайланды. 1982 жылы Мэтьюс «Oakland Athletics» командасының бейсбол бойынша жаттықтырушысы болып жұмыс істеген кезде өкпесінде дақ табылды. Ол тексеру үшін ауруханаға жатты. Дәрігерлер қатерлі ісік жоқ екенін анықтады, бірақ Мэтьюске туберкулез диагнозы қойылды. Ол емделді және «Oakland» ұйымындағы жұмысына қайта оралды. 1999 жылы «The Sporting News» журналы Мэтьюсты «Бейсболдың ең ұлы ойыншылары» тізімінде 63-орынға қойды. Сол жылы ол Бас лига бейсболының ғасырлық командасының финалисі ретінде ұсынылды. 2020 жылы «The Athletic» спорт жазушысы Джо Поснански құрастырған «Бейсбол 100» тізімінде Мэтьюс 46-шы орынды иеленді.

Жеке өмір

1954 жылы Мэтьюс Вирджан Лаубиге үйленді, ал 1970 жылы ажырасты. Ол тағы бір рет үйленіп, ажырасып, 1977 жылы сыра өндіруші Гасси Буштың қызы Элизабет Буш Беркке үйленді. «Милвоки Журнал» газетінің спорт жазушысы Боб Вольф Мэтьюстің Бейсбол Даңқы залына сайлануының оның БАҚ-пен салқын қарым-қатынасынан кешігуі мүмкін екенін айтты. Мэтьюс журналистердің жеке өміріне араласуына наразы болған сияқты, әсіресе карьерасының басында. Сотта шалақ жүргізу айыбымен отырғанда ол бір журналистке ысыра берді. 1954 жылы аудандық кеңседе өткен үйлену рәсімінде БАҚ өкілдерінің болуы оны ашуландырды.

Өлім

2001 жылдың ақпан айында Мэтьюс Сан-Диегодағы Ла-Холлада пневмонияның салдарынан қайтыс болды және Санта-Барбара бейіштесіне жерленді. Сол жылы бейсбол маусымында «Атланта Брейвз» командасы Мэтьюстың зейнеткерлік нөмірі – 41 санын бейнелейтін жамаларды өздерінің формаларына орналастырып құрмет көрсетті.