Кіріспе
Уильям Эдгар Стаффорд (17 қаңтар 1914 - 28 тамыз 1993) – американдық ақын және бейбітшіл. Ол ақын және эссеші Ким Стаффордтың әкесі. 1970 жылы АҚШ Конгресі кітапханасының поэзия жөніндегі жиырмасыншы консультанты болып тағайындалды.
William Edgar Stafford (January 17, 1914 – August 28, 1993) was an American poet and pacifist. He was the father of poet and essayist Kim Stafford. He was appointed the twentieth Consultant in Poetry to the Library of Congress in 1970.
Өмірбаян
Стаффорд Канзас штатының Хатчинсон қаласында, жоғары сауатты отбасының үш баласының ең үлкені болып дүниеге келді. Ұлы Депрессия кезінде оның отбасы әкесіне жұмыс табу үшін қаладан қалаға көшіп-қонып жүрді. Стаффорд газет тасып беру, қант қызылшасы егу, көкөніс өсіру және электрик шәкірті болып жұмыс істеу арқылы отбасының кірісіне үлес қосты. 1933 жылы Стаффорд Канзас штатының Либерал қаласындағы орта мектепті бітірді. Алғашында жоғары оқу орнына түскен соң, ол 1937 жылы Канзас университетінен «Бакалавр» (B.A.) дәрежесін алды. 1941 жылы Канзас университетінде магистрлік дәрежесін алу кезінде АҚШ қарулы күштеріне шақырылды, бірақ өзін бейбітшіл деп жариялады. Тіркелген саналы қарсылық білдіруші ретінде, ол 1942 жылдан 1946 жылға дейін Азаматтық қызмет лагерьлерінде балама қызмет атқарды. Жұмыс Арканзас, Калифорния және Иллинойс штаттарында орман шаруашылығы және топырақ қорғау жұмыстарын қамтыды, ал айлық төлемақы 2,50 доллар болды. 1944 жылы Калифорнияда жұмыс істеп жүргенде ол Дороти Хоуп Францпен танысып, үйленді, одан кейін төрт бала дүниеге келді (Брет, 1988 жылы қайтыс болды; Ким, жазушы; Кит, суретші; Барбара, суретші). 1947 жылы Канзас университетінен магистр дәрежесін алды. Оның магистрлік диссертациясы – «Жүрегімде» атты прозалық естелік, 1948 жылы жарық көрді және орман шаруашылығы лагерьлеріндегі тәжірибесін баяндады. Ол 1947 жылы Калифорния штатының Онтарио қаласындағы Chaffey Union High School мектебінде 11-сынып оқушыларына (жоғарғы сынып оқушыларына) бір семестр бойы ағылшын тілінен сабақ берді. Сол жылы Орегон штатына Льюис және Кларк колледжінде оқыту үшін көшіп барды. 1954 жылы Айова университетінен философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Стаффорд 1955-1956 оқу жылында Индиана штатындағы Манчестер колледжінің ағылшын тілі кафедрасында оқыды, бұл колледж Азаматтық қызметте оқыған кезіндегі бауырлар шіркеуімен байланысты болды. Келесі жылы (1956-1957) Калифорниядағы Сан-Хосе штатында сабақ берді, ал келесі жылы Льюис және Кларк колледжінің оқытушылық құрамына оралды.
Мансап
Оның мансабының ерекше бір жағы – оның кеш басталуы. Стаффордтың алғашқы маңызды поэзия жинағы «Traveling Through the Dark» жарық көргенде 48 жасқа толыпты, ол 1963 жылы Поэзия саласындағы Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды. Жиналманың тақырыптық өлеңі – оның ең танымал туындыларының бірі. Онда тау жолында жақында өлген едікке кездесуі суреттеледі. Едікті шаңқаяққа итеру алдында, аңшы оның жүкті екенін және ішіндегі жаңа туған жануардың тірі екенін біледі. Стаффордтың жазу әдеті тыныш болды, ал оның шығармалары күнделікті өмірге арналған. Орегон энциклопедиясында жазған Пол Мерчант, оның стилін Роберт Фростқа тән күнделікті стильмен салыстырады. Мерчанттың айтуынша, «оның өлеңдері түсінікті, кейде алдаулы түрде, күнделікті сөйлеуге жақын әңгімелеу арқылы жазылған. Оның ең сыйлаған алдыңғылары – Уильям Вордсворт, Томас Харди, Уолт Уитмен және Эмили Дикинсон». Оның өлеңдері көбінесе қысқа болады, нақты бір аймаққа тән, қарапайым және қолжетімді ерекшеліктерге назар аударады. 1971 жылғы сұхбатында Стаффорд былай деді:
Мен өмірімнің осы жасырын өзенін үнемі іздеймін, қандай тақырып немесе күш болса да, оған сеніммен еремін. Оның күшейіп немесе әлсіреп бара жатқанын сезбеймін. Ол жай ғана үздіксіз ағып жатыр. Стаффорд ақын Роберт Блаймен жақын дос және серіктес болды. Кеш бастағанына қарамастан, ол журналдар мен антологияларға жиі үлес қосты және ақырында елу жеті томдық поэзия жинағын жариялады. Джеймс Дикки Стаффордты «жақсы өлеңдерге сияның өзенін құйып жатқан» ақындардың бірі деп атады. Ол 50 жыл бойы күнделік жазып, шамамен 22 000 өлең жазды, оның 3 000-ға жуығы жарық көрді. 1970 жылы ол Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалды, бұл лауазым қазір Ақын лауреаты деп аталады. 1975 жылы ол Орегонның Ақын лауреаты атанды, осы лауазымда 1990 жылға дейін қызмет етті. 1980 жылы ол Льюис және Кларк колледжінен зейнеткерлікке шықты, бірақ көп саяхаттап, өлеңдерін оқып жүрді. 1992 жылы ол поэзиядағы өмірлік жетістіктері үшін Батыс штаттарының кітап сыйлығын жеңіп алды.
I keep following this sort of hidden river of my life, you know, whatever the topic or impulse which comes, I follow it along trustingly. And I don't have any sense of its coming to a kind of crescendo, or of its petering out either. It is just going steadily along. Stafford was a close friend and collaborator with poet Robert Bly. Despite his late start, he was a frequent contributor to magazines and anthologies and eventually published fifty seven volumes of poetry. James Dickey called Stafford one of those poets "who pour out rivers of ink, all on good poems." He kept a daily journal for 50 years, and composed nearly 22,000 poems, of which roughly 3,000 were published. In 1970, he was named Consultant in Poetry to the Library of Congress, a position that is now known as Poet Laureate. In 1975, he was named Poet Laureate of Oregon; his tenure in the position lasted until 1990. In 1980, he retired from Lewis & Clark College but continued to travel extensively and give public readings of his poetry. In 1992, he won the Western States Book Award for lifetime achievement in poetry.
Жеке өмір
Стаффорд 1993 жылғы 28 тамызда Орегон штатының Лейк-Освего көліндегі үйінде қайтыс болды. Өлген күні таңертең ол мынадай жолдар бар өлең жазған: «'Сен ештеңені дәлелдеуің қажет емес,' – деді анам. 'Құдай не жіберсе, соған дайын бол.'» 2008 жылы Стаффордтар отбасы Уильям Стаффордтың қолжазбаларын, оның ішінде күнделікті жазған 20 000 беттік материалдарын Льюис және Кларк колледжінің Арнайы жинақтар бөліміне тапсырды. Уильям Стаффордтың мұрагерлік құқығын басқаратын әдеби орындаушы Ким Стаффорд «Ерте таң: Әкемді еске алу, Уильям Стаффорд» (Graywolf Press) атты естеліктер кітабын жазды.