Кіріспе

Британдық физик (туған 1937)

Джулиан Барбур (/bɑr/; туған 1937) – кванттық гравитация және ғылым тарихы саласындағы зерттеулермен айналысатын британдық физик. 1968 жылы Кельн университетінде Альберт Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясының негіздері бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін алғаннан бері Барбур академиялық қызметте болмай тұрып, өзін және отбасын асырап отырады, жартылай уақыт аудармашы болып жұмыс істейді (Оксфорд университетінің электрондық поштасы бар болғанымен, оның зерттеулері, мысалы, FQXi гранты арқылы қаржыландырылған). Ол Англияның Банбери қаласының жанында тұрады.

Уақытсыз физика

1999 жылы жарық көрген "Уақыттың соңы" атты кітабы уақытсыз физиканы дамытады: уақыт, біз оны қабылдайтындай, тек иллюзия ғана екенін және физикалық теориядағы көптеген мәселелер оның бар екенін қабылдаудан туындайтынын айтатын даулы көзқарас. Ол өткеннің куәсі – тек қана естеліктеріміз екенін, ал болашақтың куәсі – оған сенуіміз екенін көрсетеді. "Айрымашылық тек уақыттың иллюзиясын жасайды, әрбір сәт өз алдына толық және тұтас болып табылады". Ол осы сәттерді "Қазір" деп атайды. Бәрі – иллюзия: қозғалыс та, өзгеріс те жоқ. Ол уақыттың иллюзиясын біз "уақыт капсулалары" деп атаған нәрсе арқылы түсіндіреміз дейді, олар – "қозғалыс, өзгеріс немесе тарихтың көрінісін жасайтын немесе кодтайтын кез келген тұрақты үлгі". Барбурдың теориясы, уақыттың өтуін де, уақыттың сыртқы өлшемінің бар екенін де жоққа шығаратындықтан, блоктық ғалам теориясынан да әлдеқайда күмәнді. Физика "Қазір" дегендерді олардың бір-бірімен ұқсастығы бойынша реттейді. Осы реттелуді біз әдетте уақыт реті деп атаймыз, бірақ ол "Қазір" сәттерінің белгілі бір уақытта пайда болуынан туындамайды, себебі олар пайда болмайды, сондай-ақ блоктық ғаламның уақыт осі бойында өзгермейтіндей болуынан да туындамайды, ал олардың нақты мазмұнынан шығарылады. Философ Дж.М.Э. Мактаггарт 1908 жылғы "Уақыттың нақты еместігі" еңбегінде ұқсас қорытындыға келген.

Махиандық динамика

Барбур сонымен қатар Махиан физикасын, осымен байланысты саланы зерттейді. Махиандық тәсіл физиканы тікелей байқалатын шамалардан құруды қажет етеді. Стандартты аналитикалық динамикада жүйенің болашақ дамуын бөлшектердің орналасуы мен импульстары (немесе мезгілдік жылдамдықтары) арқылы анықтауға болады. Барбур Махиандық тәсіл тікелей байқалмайтын импульстар мен мезгілдік жылдамдықтардан бас тартады, сондықтан тек орналасудан тұратын бірнеше "сурет" қажет деп санайды. Бұл Барбурдың уақыт туралы ойлаудағы "қазіргі сәттер" немесе "сейінгілер" идеясына қатысты. Барбур физик Бруно Бертоттимен бірге "ең жақсы сәйкестік" деп аталатын әдіс жасады. Бұл әдіс гравитациялық теңдеулерді бір-бірімен байланысты объектілердің кеңістіктегі қатынастарын астрономиялық өлшеулер арқылы тікелей алу үшін қолданылады. 1982 жылы жарияланған бұл әдіс Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы сияқты гравитациялық әсерлерді дәл сипаттайды, бірақ кеңістік-уақыттың "негізгі" торы қажет емес. Жаңа Зеландиядағы Кентербери университетінің физигі Дэвид Уилтширдің сөзіне қарағанда, мұндай нағыз Махиандық немесе қатынастық тәсіл қара энергия сияқты себепші факторды қолданбай ғаламның үдемелі кеңеюін түсіндіре алады.

Саяси қызмет

1974 жылдың қазан айында Ұлыбританияда өткен жалпы сайлауда Барбур Банбери округінен тәуелсіз ағылшын ұлтшыл кандидаты ретінде қатысып, 547 дауыс алды. Кейіннен ол СДП-ның мүшесі болып, белсенді қызмет етті.

Жалғыз автор

1999 жыл. "Уақыттың соңы: ғаламды түсінудегі келесі революция". Оксфорд университеті баспасы. ; (жұмсақ мұқаба: )
2001 жыл. "Динамиканың ашылуы: динамикалық теориялардың ашылуы мен құрылымын Макиандық тұрғыдан зерттеу". 2006 жыл. "Абсолюттік немесе салыстырмалы қозғалыс?". "Динамиканың ашылуы" кітабының жұмсақ мұқабамен қайта басылуы. 2020 жыл. "Янус нүктесі: уақыт туралы жаңа теория". Basic Books баспасы.

Бірлескен автор

1982 (Б. Бертотимен бірге). Мах принципі және динамикалық теориялардың құрылымы. 1994 (Владимир Павлович Вижгинмен бірге) 20 ғасырдың алғашқы үштен біріндегі бірыңғай өріс теориялары. 1996 (Герберт Пфистермен бірге) Мах принципі: Ньютон шелектерінен кванттық гравитацияға дейін. Біркхаузер.