Эллесмер: Тарихы мен орналасуы

Кіріспе

Шропширдегі қала, Англия

Эльсмир (Эльземер) – Англияның Шропшир графтығындағы Эльсмир Урбан азаматтық округіндегі қала. Ол Уэльс шекарасына, Озуэстри және Уитчерч қалаларына, сондай-ақ Уэльстің Рексем қаласына жақын орналасқан. Көптеген танымал көлдерге жақындығымен ерекшеленеді.

Тарих

Эльсмир қамалы, бәлкім, 11 ғасырдағы мотта және бейли қамалы болған, оны Роджер де Монтгомери, Шрусберидің 1-ші графы немесе оның ұлы Роджер Пойтвин Мереге қарап тұрған Каслфилдсте салған. Қазір оның жер жұмыстары ғана қалды, ал моттаның жоғарғы бөлігі боулинг алаңына пайдаланылады, ол әлі де тамаша көрініске ие. 1114 жылы король Генрих I Эльсмирді Уильям Певерелге Мейлордың бір бөлігі ретінде берді, оған сол кезде Овертон мен Уитингтон кірді. Оның ұрпақтары Эльсмирді 1140-шы жылдардың аяғына дейін сақтап қалды, онда иелік, мүмкін, күшпен, Поуис Мадог ап Маредудтпен сатып алынды. 1160 жылы Мадог қайтыс болды, ал Эльсмир король Генрих II қолына өтті. 1177 жылы Генрих II Англиядағы Эльсмир мен Хейлстің иелігін Даффид аб Оуэйн Гвинендке (оның Руддлан қаласында қасары бар еді және бұл уақытта Гвинендтің жалғыз билеушісі болды) берді. Бұған дейін, 1174 жылдың жазында, Даффид Анжудан келген Эммеге, Генридің жартылай сіңлісі және Суррей графы Хамелин де Вареннің сіңлісі, екеуі де Анжу графы Джеффридің заңсыз балаларымен үйленген болатын. Дәуффит 1203 жылы қайтыс болғанға дейін Эльсмирдің лорды болды. 1205 жылы сәуірдің ортасында Ұлы Льюэллин Уэльс ханшайымы Джоанға үйленді, король Джонның заңсыз қызы және Ельземир оларға үйлену сыйлығы ретінде берілді. Льюэллиннің анасы Мараред (Маргарет) болды, ол Мадог ап Маредуддтың қызы, Поуис князі. Бірінші күйеуі Иорверт қайтыс болғаннан кейін, 1197 жылы жаз айында Мараред Уитингтон замонынан Роджер Поуистің немересі Гвионға үйленгені туралы деректер бар. Ол күйеуін өлтіргенге дейін, оған Дәуіт ап Гвион деген ұлды туғаннан кейін, сондықтан кейінірек Каус замогының (Вестбери, Шропшир маңы) және кейіннен Мортон Корбет замогының Корбет отбасына үйленгені туралы әңгіменің ақиқатқа сай келмеуі мүмкін. 1231 жылы Ельсмирге патша Генрих III шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ Льюэллин 1240 жылы қайтыс болғанға дейін иелік етуді өз қолында ұстады. 1241 жылы Генрих III Джон Ле Стрэнджге Ельсмирдің ағаш қалмағын жөндеуді тапсырды. Лордтық кейінірек Лливелин ап Груффудтың немесе оның ағасы Даффид ап Груффудтың, Лливелин аб Иорверттің немерелері мен Уэльс княздерінің соңғысының қолына өткен көрінеді. 1282 жылдың наурыз айында қамал Честерден келген патша әскерлеріне тиді. 1287 жылы Сент-Сардос соғысы мен жүз жылдық соғыс кезінде Аквитаниядағы ағылшын қолбасшысы және әкімшісі болған Оливер Ингем Ельсмирде дүниеге келді және 1321 жылы Ельсмир қамалының қамқорлығын алды. Оның қызы Джоан Нокиннің Лорды Стрэндждің және Изольда де Уолтонның ұлы 4-ші Барон Стрэндж Роберт ("Роджер") ле Стрэнджге тұрмысқа шықты. 1294 жылы Долгинвалдың (Исбити-Ифан, Денбигшир, Конви өзенінің жағалауындағы) прецепторийі Халстонмен біріктірілді, ол кейіннен Солтүстік Уэльстегі барлық Госпитальгерлік сарайлардың әкімшілік орталығы болды. 1190 жылы құрылған Долгинвал 1225 жылы Ұлы Льюэллиндан Эльсмир шіркеуін, оның ең маңызды меншігін сатып алған болатын. 1435 жылы Эльсмир иелігінің сенашы Гриффин Кинастон (поуис князьдерінің ұрпағы) Шрусбериде Джон Бургтың жасын растау үшін куәлік берді. Гриффиннің төртінші ұлы, сэр Роджер Кинастон өмір бойы Эшеатор және Мерионеттің шерифі болып тағайындалды және Харлех қамалының констеблі және Шропширдің шерифі болды. Роджер мен оның екінші әйелі Элизабет Грейдің ұлы Хамфри Кинастон 1491 жылы король Генрих VII-нің заңсыз деп жариялады және Несклифтік жартастың батыс жағындағы үңгірге баспана тапты, ол осы күнге дейін "Кинастон үңгірі" деп аталады. 1493 жылы ол кешірілді. Эльсмирдің бұрынғы Маркер Лордшалығы (бұрынғы Жүздік өз құқығында) Шропширге және Пимхиллдің Жүздігіне Уэльс заңының 1535 жылғы 11-бөлімімен қосылды. Франсис Эгертон, Эльсмирдің 1-ші графы, 1800 жылы Лондонда Лорд Франсис Левесон Гоуэр болып дүниеге келді. Өнердің қамқоршысы, 1848 жылы ол аукционнан 355 гинеяға Ричард Темпл Гренвиллдің, Букингем мен Чандостың 2-ші герцогының мүлкінен Уильям Шекспирдің жалғыз белгілі (немесе күдікті) портреті сатып алды. Канададағы Эльсмир аралына оның есімі берілген. 1891 жылы азаматтық приходтың халқы 5507 адам болды. 1894 жылы епархия жойылып, "Эллесмир Урбан" және "Эллесмир Айыл" болып бөлінді. Мэрдің шетінде, қазіргі Креморн бақшасы деп аталатын жерде күнәкарлар фабрикасы орналасқан. Бұл бақтарды 1936 жылы Эдвард VIII-дің тақтан түсуімен байланысты болған лорд Браунлоу Элсмир тұрғындарына сыйлаған.

Ellesmere Castle was probably an 11th century motte and bailey castle most likely built by either Roger de Montgomerie, 1st Earl of Shrewsbury, or his son Roger the Poitevin at Castlefields overlooking the Mere. Only its earthworks now remain, with the top of the motte being used for the bowling green, which still commands a fine view. In 1114, King Henry I gave Ellesmere to William Peverel as a part of the Maelor, which included Overton & Whittington at that time. His descendants retained Ellesmere until apparently the late 1140s when the lordship was acquired, probably by force, by Madog ap Maredudd of Powys. Madog died in 1160 and Ellesmere came into the hands of King Henry II. In 1177 King Henry II gave the manors of Ellesmere and Hales in England to Dafydd ab Owain Gwynedd (who already had a castle at Rhuddlan and was, by this time, the sole ruler of Gwynedd. Earlier, in the summer of 1174, Dafydd had married Emme of Anjou, half sister of Henry, and sister of Hamelin de Warenne, Earl of Surrey, both illegitimate children of Geoffrey V, Count of Anjou). Dafydd remained Lord of Ellesmere until his death in 1203. In mid April 1205, Llywelyn the Great married Joan, Lady of Wales illegitimate daughter of King John and Ellesmere was given to them as a wedding gift. Llywelyn's mother was Marared (Margaret), daughter of Madog ap Maredudd, Prince of Powys. There is evidence that, after her first husband Iorwerth's death, Marared married in the summer of 1197, Gwion, the nephew of Roger Powys of Whittington Castle. She seems to have pre deceased her husband, after bearing him a son, David ap Gwion, and therefore there can be no truth in the story that she later married into the Corbet family of Caus Castle (near Westbury, Shropshire) and later, Moreton Corbet Castle. Ellesmere was ordered to be attacked by King Henry III in 1231, but Llywelyn retained control of the lordship until his death in 1240. In 1241 King Henry III ordered John le Strange to repair the wooden castle of Ellesmere. The lordship appears to have later passed into the hands of Llywelyn ap Gruffudd or his brother Dafydd ap Gruffydd, grandsons of Llywelyn ab Iorwerth and last of the native Princes of Wales. The castle fell to royal troops from Chester during March 1282. In 1287, Oliver Ingham, who was an English commander and administrator in Aquitaine during the War of Saint Sardos and early Hundred Years War was born in Ellesmere and granted custody of Ellesmere Castle in 1321. His daughter Joan married Robert ("Roger") le Strange, 4th Baron Strange, son of Lord Strange of Knockin and Isolda de Walton. By 1294, the preceptory of Dolgynwal (Ysbyty Ifan, Denbighshire, on the banks of the River Conwy) had been united with Halston, which was subsequently the administrative centre for all Knights Hospitaller estates in North Wales. Dolgynwal, which had been founded c. 1190, had acquired Ellesmere Church, its most substantial property, from Llywelyn the Great in 1225

In 1435, Griffin Kynaston, Seneschal of the Lordship of Ellesmere, (born at Stocks of landed gentry – descended from the princes of Powys), gave evidence at Shrewsbury to confirm the age of John Burgh, Lord of Mowthey, sponsored by Lord John Talbot, 1st Earl of Shrewsbury, Lieutenant of Ireland. Griffin's fourth son, Sir Roger Kynaston, was appointed for life as Escheator and Sheriff of Merioneth and became Constable of Harlech Castle and Sheriff of Shropshire. Humphrey Kynaston, the son of Roger and his second wife Elizabeth Grey was, in 1491, declared an outlaw by King Henry VII and took shelter in a cave in the west point of Nesscliffe Rock, called to this day "Kynaston's Cave". He was pardoned in 1493. The former Marcher Lordship of Ellesmere (formerly a Hundred in its own right) was annexed to Shropshire and the Hundred of Pymhill by section 11 of the Laws in Wales Act 1535. Francis Egerton, 1st Earl of Ellesmere, was born Lord Francis Leveson Gower, in London in 1800. A patron of the arts, in 1848 he purchased at auction for 355 guineas from the estate of Richard Temple Grenville, 2nd Duke of Buckingham and Chandos, the only known (or suspected) portrait of William Shakespeare in existence. Ellesmere Island in Canada was named after him. In 1891 the civil parish had a population of 5507. In 1894 the parish was abolished and split to form "Ellesmere Urban" and "Ellesmere Rural". There was a tannery located on the edge of the Mere in what is now known as Cremorne Gardens. These gardens were given to the people of Ellesmere by Lord Brownlow who was heavily involved in the Edward VIII abdication crisis of 1936.

Сауда

Солтүстік Шропшир және Чешир жазығы әрқашан сүт өнімдеріне өте қолайлы аймақ болды, ал Элсмир – жыл бойы сүт өнімдері мен мал сатылатын бірнеше жәрмеңкелер өткізілетін дамыған базар қаласы еді. 1752 жылы Шрусбериден Врексамға дейінгі жол салынды, ол Элсмирден өтіп, жол ақысын жинау арқылы жолдың күтімін қамтамасыз етіп, көлікті жақсартты. Кейіннен Элсмирді Уитчерч және Озуэстримен байланыстыратын тағы бірнеше жолдар салынды. 1805 жылдан бастап Элсмирдің Элсмир портына, ал одан Ливерпуль портына қосылуы сауда мүмкіндіктерін одан әрі арттырды, сол арқылы кемелер әлемнің түкпір-түкпіріне жүзіп өтті. 1806 жылы тамыз айында қосымша жәрмеңке (ақпан, сәуір, тамыз және қараша айларындағы тұрақты жәрмеңкелерге қоса) ұйымдастырылды, онда «мүйізді мал, жылқы, шошқа, қой, тері, астық, май, ірімшік, жүн, бекон, құрғақ шөп және жерден алынатын басқа да өнімдер» сатылды. Элсмир каналы Честер, Ливерпуль, Манчестер және Солтүстік Уэльске жылдам және қауіпсіз тасымалдау қызметін ұсынды деп айтылды, ал Бриджуотер графы канал бойында кемежайлар мен қоймалар салды. Канал құрылысқа қажетті ағаш, темір және көмір сияқты көлемді материалдарға қол жеткізуге мүмкіндік берді және газ зауытын салуға жағдай жасады. Каналдың басында Бриджуотер құю зауыты орналасқан, ол ауыл шаруашылығы құралдарын және каналға қажетті темір бұйымдарын өндірді. 1863 жылы Элсмирге теміржол келді, жаңа желі Уитчерчтен келді. 1864 жылдың шілдесінде Озуэстриге дейінгі желінің құрылысы аяқталды, ал 1895 жылы Элсмирден Врексамға дейінгі желі ашылды. Бейісте үлкен жүк сарайы және мал айлағына қосылатын жол болды. 1869 жылдың желтоқсан айында мал айлағының жанында жаңа мал базары ашылды. Әсіресе Элсмир аймағы ірімшік жасаумен танымал болды, ал Чешир ірімшігінің көп бөлігі Солтүстік Шропширде өндірілді. 1909 жылы иесі Уильям Клей қайтыс болғаннан кейін құю зауыты жабылып, мүлігі аукционға шығарылды. Кейіннен бұл орын ірімшік фабрикасының орнына айналды, ол 1930 жылдары Элсмирдегі ең ірі жұмыс беруші болды. Ірімшік фабрикасы 1987 жылдың қаңтарында жабылып, 329 жұмыс орны жойылды, бұл фабриканың маңызды жұмыс беруші ретіндегі қызметінің соңына белгі салды.

North Shropshire and the Cheshire Plain has always been a region well suited to dairy produce, and Ellesmere was a thriving market town with several fairs during the year in which dairy produce and livestock were sold. The Shrewsbury to Wrexham turnpike road, passing through Ellesmere, was created in 1752 which used tolls to maintain the road, and so improved transport. Later turnpike roads connected Ellesmere to Whitchurch and Oswestry. The opportunities for trade further increased from 1805 when Ellesmere gained its canal connection to Ellesmere Port and hence to the port of Liverpool, where ships sailed to all parts of the world. In 1806 a July Fair was introduced (in addition to the regular fairs in February, April, August and November) this being for the sale of "horned cattle, horses, pigs, sheep, leather, grain, butter, cheese, wool, bacon, hops, and every other produce of land". The Ellesmere Canal was said to offer speedy and safe conveyance to Chester, Liverpool, Manchester, etc., and North Wales, with the Earl of Bridgewater erecting wharves and warehouses on the canal. The canal gave access to bulky materials, such as timbers for building, iron, and coal, and allowed the building of an adjacent gas works. At the head of the canal was an iron foundry, Bridgewater Foundry, which manufactured agricultural implements and also some of the ironwork required by the canal. In 1863 Ellesmere gained railway access when the new line arrived from Whitchurch. In July 1864 the extension of the line to Oswestry was completed, and in 1895 the line opened from Ellesmere to Wrexham. The station had a large goods yard, and a siding to a livestock dock. A new cattle market was opened adjacent to the cattle dock in December 1869. In particular the Ellesmere area was known for its cheese making, and a considerable proportion of Cheshire cheese was made in North Shropshire. In 1909, following the death of its owner, William Clay, the foundry was closed and the works auctioned. This location was later to become the site for a cheese factory which by the 1930s was the largest employer in Ellesmere. The cheese factory continued as a major employer until its closure in January 1987, with the loss of 329 jobs.

География

Қала Ельсмирдің (әдетте "Мер" деп аталады) жанында орналасқан, бұл Англиядағы көлдер аймағынан тыс ең үлкен табиғи көлдердің бірі және аймақтағы тоғыз мұздық көлдің бірі. ("Мұздық" дегеніміз – көлдің орналасқан жері соңғы мұз дәуірінің соңында еріген мұз блогының қалдығы). Бұл көлдер көлдер аймағындағы көлдерден ерекшеленеді, себебі олардың деңгейін сақтау үшін су ағыны жоқ. 1812 жылы Ельсмир үйінің бағын жасау кезінде қазылған топырақтан көлде жасанды арал салынды. Кейіннен бұл арал Мәскеу аралы деп аталды, өйткені Наполеон сол жылы Мәскеуден шегінуге мәжбүр болған. Көлде келушілер орталығы бар және құс бақылаушылардың арасында танымал, олардың көпшілігі сұр тұңғыш құстардың ұяларын көру үшін келеді. Жақын жерде тағы сегіз көл бар: Блэкемер, Колемер, Кросемер, Кеттлемер, Ньютонмер, Уайтмер, Свитмер және Ханмер көлі. Қаланы құрайтын азаматтық округ – Ellesmere Urban; ал оны қоршаған, үлкен ауылдық аймақты қамтитын округ – Ellesmere Rural.

Көрнекті орындар

Қасиетті Мария шіркеуі – нормандық дәуірде салынған, бірақ 1849 жылы сэр Джордж Гилберт Скотт толыққанды қайта жаңартудан өткізген. Бірінші санаттағы ескертулі ғимарат. Ескі қала әкімдігі – Эльсмирдің ең танымал ғимараты, 1833 жылы салынған. Екінші санаттағы ескертулі ғимарат.

Білім

Қалада екі мектеп бар. Ellesmere бастауыш мектебі 4–11 жастағы ұлдар мен қыздарға арналған бастауыш және балабақша мектебі. 2013 жылы Lakelands мектебі академия мәртебесін алды. Lakelands академиясы 11–16 жас аралығындағы ұлдар мен қыздарға мемлекеттік қаржымен толыққанды білім береді (білім алу олар үшін міндетті), оның түлектерінің бірі Люк Престон. Жақын жердегі бірнеше мектептер кең ауданды қамтиды, мысалы, Welshampton Англия шіркеуі мектебі, ол жақында OFSTED есептерінде барлық көрсеткіш бойынша елдегі ең жоғары нәтижелердің бірін көрсетті. Қаладан біршама алыс орналасқан Ellesmere колледжі 1884 жылы канон Nathaniel Woodard құрған орта таптың ұлдарына арналған жеке (қоғамдық) мектеп-интернат. Қазір ол 7–18 жастағы оқушыларға толыққанды білім беретін, әр түрлі білім беруге бейімделген мектеп.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламалары BBC West Midlands және ITV Central. Теледидар сигналдары Wrekin TV хабар таратушыларынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Shropshire, Free Radio Black Country & Shropshire, Greatest Hits Radio Black Country & Shropshire, Smooth West Midlands, Heart West Midlands және Capital North West and Wales. "Border Counties Advertizer" және "Shropshire Star" қаланың жергілікті газеттері.

Спорт

Қалада жартылай кәсіби футбол клубы, Ellesmere Rangers FC бар, және олар өз үй ойындарын Beech Grove стадионында өткізеді. Қазіргі таңда олар Солтүстік-Батыс округтері футбол лигасының Бірінші дивизионында ойнайды, бұл ағылшын футбол пирамидасының 10-шы деңгейі.