Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палестинаны азат ету халықтық майданының негізін қалаушы (1926–2008)
Founder of the Popular Front for the Liberation of Palestine (1926–2008)
Джордж Хабаш (جورج حبش), сондай-ақ «Әл Хаким» (الحكيم; 1 тамыз 1926 – 26 қаңтар 2008) лақабымен белгілі, палестиналық саясаткер және дәрігер, марксистік-лениндік Палестинаны азат ету халықтық майданының (ПАХМ) негізін қалаушы. Хабаш 1926 жылы Палестинаның Лидда қаласында дүниеге келген. 1948 жылы, 19 жасар Хабаш, Бейрут американдық университетінің медицина студенті, 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде туған қаласы Лиддаға барды. Ол келген кезде қала тұрғындары мен оның отбасы Лидда өлім науқаны деп аталатын оқиғаға ұшырады, нәтижесінде оның әпкесі қайтыс болды. Бала кезінде ол шіркеу хорында ән шырқады. 1948 жылы, 19 жасар Хабаш, Бейрут американдық университетінің медицина студенті, 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде туған қаласы Лиддаға отбасына көмектесу үшін барды. Ол сол жерде болған кезде Израиль қорғаныс күштері қалаға шабуыл жасады, нәтижесінде қаланың көптеген азаматтары Лидда өлім науқаны деп танылған жағдайға түсті. Олар үш күн бойы тамақсыз және сусыз араб әскерлерінің майдан шебіне дейін жүріп, оның әпкесінің өліміне себеп болды. Хабаш пен оның отбасы босқындарға айналып, үйлеріне оралуға рұқсат алмады. Кейіннен ол Бейрут американдық университетінде білімін аяқтап, 1951 жылы дипломын алды. Осы кезеңде Хабашқа ықпал еткен саяси ойшылдардың қатарында 1940 жылдардың аяғы мен 1950 жылдардың басында «Араб ұлтшылдығы және сионистік қауіп» тақырыбында Бейрут американдық университетінде дәріс оқыған Константин Зурэйк және ұлттық біртілдік, аумақтық патриотизм және мемлекетке адалдықты қадір тұтқан араб мұсылман зиялысы Сати әл-Хұсри болды. Ол ислами біртілдіктен гөрі араб біртілдігіне басымдық берді. 1951 жылы медицина мектебін үздік бітірген Хабаш Иорданиядағы босқындар лагерьлерінде жұмыс істеді және Амман қаласында Вади Хаддадпен бірге клиника ашты. Ол Израиль мемлекетінің саяси зорлық-зомбылықты қоса алғанда, барлық мүмкін тәсілдермен жойылуы керек деп сенді. Осы мақсатта араб әлемін жұмылдыру үшін Хабаш 1951 жылы Араб ұлтшылдық қозғалысын (АҰҚ) құрып, ұйымды Гамал Абдель Насердің араб ұлтшылдық идеологиясына бейімдеді. Ол 1957 жылы Иорданиядағы төңкеріс әрекетіне қатысқан, ол ұлттық гвардияның палестиналық мүшелері арасында басталған. Хабаш қашып кеткеннен кейін сотталды, өйткені Иорданияның Хусейн әскери жағдай жариялап, барлық саяси партияларды тыйым салған. 1958 жылы ол Сирияға (сол кезде Біріккен Араб Республикасының бөлігі) қашып кетті, бірақ 1961 жылы Біріккен Араб Республикасының ыдырауынан кейін Бейрутке оралуға мәжбүр болды. Хабаш 1967 жылға дейін Палестинаны азат ету ұйымының жетекші мүшесі болды, бірақ ФАТХ басшысы Ясир Арафат оны ықпалынан шығарды, олармен «достық және бәсекелестік» және «махаббат-дау» сипаттамалы күрделі қарым-қатынаста болды. Осыған жауап ретінде Хабаш Палестинаны азат ету халықтық майданын құрды.
George Habash (جورج حبش), also known by his laqab "Al Hakim" (الحكيم; 1 August 1926 – 26 January 2008), was a Palestinian politician and physician who founded the Marxist–Leninist Popular Front for the Liberation of Palestine (PFLP). Habash was born in Lydda, Mandatory Palestine in 1926. In 1948, 19 year old Habash, a medical student at the American University of Beirut, went to his home town of Lydda during the 1948 Arab–Israeli War, when the people of the city and his family were driven out in what became known as the Lydda Death March that led to the death of his sister. As a child, he sang in the church choir. In 1948, 19 year old Habash, a medical student at the American University of Beirut, went to his home town of Lydda during the 1948 Arab–Israeli War to help his family. While he was there, the Israel Defense Forces attacked the city and as a result, most of its civilian population was forced to leave in what became known as the Lydda Death March. They marched for three days without food or water until they reached the Arab armies' front lines, which led to his sister's death. Habash and his remaining family became refugees and were not allowed to return home. He later finished his education at the AUB and graduated in 1951. Political thinkers who were influences on Habash at this period included Constantin Zureiq, whose lectures at AUB on 'Arab nationalism and the Zionist danger' in the late 1940s and early 1950s Habash had attended, and Sati' al Husri an Arab Muslim intellectual who emphasized national cohesiveness, territorial patriotism, and loyalty to the state, and gave priority to Arab unity over Islamic unity. In 1951, after graduating first in his class from medical school, Habash worked in refugee camps in Jordan and ran a clinic with Wadie Haddad in Amman. He firmly believed that the state of Israel should be ended by all possible means, including political violence. In an effort to recruit the Arab world to this cause, Habash founded the Arab Nationalist Movement (ANM) in 1951 and aligned the organization with Gamal Abdel Nasser's Arab nationalist ideology. He was implicated in the 1957 coup attempt in Jordan, which had originated among Palestinian members of the National Guard. Habash was convicted in absentia, after having gone underground when Hussein of Jordan proclaimed martial law and banned all political parties. In 1958 he fled to Syria (then part of the United Arab Republic), but was forced to return to Beirut in 1961 by the tumultuous breakup of the UAR. Habash was a leading member of the Palestine Liberation Organization until 1967 when he was sidelined by Fatah leader Yasser Arafat, with whom he had a complex relationship described as a mix of "camaraderie and rivalry" and "a love hate relationship". In response, Habash founded the Popular Front for the Liberation of Palestine.
Палестинаны азат ету халықтық майданы
1964 жылы ол АХМ-ді қайта ұйымдастыра бастады, ұйымның палестиналық мүшелерін «аймақтық басқару» деп қайта топтастырды. 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін Насерге деген көңілі толмаушылық кеңінен тарады. Бұл Хабаш жетекшілігімен Палестинаны азат ету халық фронтының (ПФАФ) құрылуына себеп болды, ол 11 желтоқсанда АХМ-мен бірге «оралудың батырлары» және «Палестинаны азат ету фронты» сияқты бірнеше палестиналық фракциялардың фронты ретінде құрылды, сонымен бірге ол ұйымның бірінші бас хатшысы болды. Хабаш 1968 жылы Баас үкіметтік партиясын құлатуға қастандық жасады деген айыппен Абд әл-Карим әл-Жунди ұстап, қысқа мерзімге Сирияда түрмеге қамалды, бірақ Уади Хаддадтың көмегімен қашып кетті. Хаддад пен төрт басқа адам әскери полиция формасын киіп, Хабашты қатаң күзетілетін түрмеден шығарды. Сол жылы ол ұзақ жылдар бойы серіктес болған Уади Хаддадпен де қақтығысқа түсті, бірақ екеуі де ПФАФ-та қалды. 1969 жылғы съезде ПФАФ өзін марксистік-лениндік қозғалыс деп жариялады және содан бері коммунистік ұйым болып қала берді. АХМ дәуірінен бері оның пан-арабтық бейімділігі азайды, бірақ біртұтас араб фронтын қолдау, әсіресе Израиль мен батыстың саяси қысымына қатысты, сақталды. Ол Израильге қатысты қатаң ұстанымды ұстанады, оны әскери күрес арқылы расистік мемлекет ретінде толық жоюды талап етеді және бір мемлекеттік шешімді (бір зайырлы, демократиялық, діни емес мемлекет) жақтады. 1969 жылғы съезде Найеф Хаватмех пен Ясер Абд Раббо басшылығымен солшыл фракция Палестинаны азат ету үшін халықтық демократиялық фронт (ПДФ) ретінде бөлініп, кейін Палестинаны азат ету үшін демократиялық фронт (ДФ) болып қайта аталды. Хабаш бас хатшы болған кезеңде ПФАФ ең радикалды және белсенді палестиналық фракциялардың бірі ретінде танылды және Израильмен байланысты компанияларға, сондай-ақ Еуропадағы Израиль елшілеріне қарсы ұшақтарды қасып алу және шабуыл жасау сериясынан кейін әлемдік даңққа ие болды, олардың көпшілігі Хаддад жоспарлаған. ПФАФ-тың қазіргі заманғы халықаралық терроризм операцияларын бастауы осы топты және палестиналық мәселені бүкіл әлемдегі газеттердің бірінші беттеріне шығарды, бірақ бұл Палестина Азат ету Ұйымының басқа бөліктерінен де қатты сынға ұшырады. 1970 жылы Хабаш Қара қыркүйек қақтығыстарында Халық фронтының басты рөліне байланысты Иорданиядан қуылды. 1974 жылы Палестина Ұлттық Кеңесі Израиль-Палестина қақтығысына екі мемлекеттік шешімді мойындаған резолюцияны қабылдады, ал Хабаш оған қарсы болды және бірнеше басқа оппозициялық партиялардан Режикционистік фронт құрды. Хабаш ПФАФ-ты ПАҰ және Ливан ұлттық қозғалысымен біріктірді, бірақ 1970-ші жылдардың соңында Ливан азамат соғысы кезінде бейтарап қалды. 1980 жылы Дамаскіде тұрғанда инсульт алғаннан кейін денсаулығы нашарлап, басқа ПФАФ мүшелері жоғары лауазымдарға көтерілді. Осло келісімдерінен кейін Хабаш ХАМАС және Палестинадағы Исламдық Джихад қозғалысы сияқты ислами ұйымдарды қамтитын, бас тартушылардың тағы бір оппозициялық одағын құрды, ол Бірінші интифада кезінде маңызды рөл атқарды. 2000 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты ПФАФ-тың жетекшілігінен кетіп, оның орнын Әбу Әли Мустафа басты. Ол 2008 жылға дейін топтың белсенді мүшесі болып қала берді, содан кейін Амман қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды.
In 1964 he began reorganizing the ANM, regrouping the Palestinian members of the organization into a "regional command." After the Six Day War in 1967, disillusion with Nasser became widespread. This prompted the foundation, led by Habash, of the Popular Front for the Liberation of Palestine (PFLP) as a front of several Palestinian factions, like the "heroes of return" and "Palestinian Liberation Front", along with the ANM on 11 December, when he also became its first secretary general. Habash was arrested by Abd al Karim al Jundi and briefly imprisoned in Syria under the accusation of plotting to overthrow the Baathist ruling party in 1968 but escaped with the help of Wadie Haddad who with four others extracted Habash from a maximum security prison whilst disguised as military police. In the same year, he also came into conflict with long time ally Wadie Haddad, but both remained in the PFLP. At a 1969 congress, the PFLP re designated itself a Marxist–Leninist movement and has remained a Communist organization ever since. Its pan Arab leanings have been diminished since the ANM days, but popular support for a united Arab front has remained, especially in regard to Israeli and western political pressures. It holds a firm position regarding Israel, demanding its complete eradication as a racist state through military struggle and promotes a one state solution (one secular, democratic, non denominational state). The 1969 congress also saw an ultra leftist faction under Nayef Hawatmeh and Yasser Abd Rabbo split off as the Popular Democratic Front for the Liberation of Palestine (PDFLP), later to become the Democratic Front for the Liberation of Palestine (DFLP). During Habash's time as secretary general, the PFLP became known as one of the most radical and militant Palestinian factions and gained world notoriety after a string of aircraft hijackings and attacks against Israel affiliated companies as well as Israeli ambassadors in Europe mostly planned by Haddad. The PFLP's pioneering of modern international terror operations brought the group, and the Palestinian issue, onto newspaper front pages worldwide, but it also provoked intense criticism from other parts of the Palestine Liberation Organization. In 1970, Habash was evicted from Jordan due to the key role of the Popular Front in the Black September clashes. In 1974, the Palestinian National Council adopted a resolution recognizing a two state solution to the Israeli–Palestinian conflict and Habash, who opposed this, formed the Rejectionist Front from several other opposition parties. Habash aligned the PFLP with the PLO and the Lebanese National Movement, but stayed neutral during the Lebanese Civil War in the late 1970s. After a stroke in 1980, when he was living in Damascus, his health declined and other PFLP members rose to the top. After the Oslo Agreements, Habash formed another opposition alliance of Rejectionists, including Islamist organizations such as Hamas and the Islamic Jihad Movement in Palestine, that became prominent during the First Intifada. In 2000, he resigned from his leadership post of the PFLP due to poor health and was succeeded by Abu Ali Mustafa. He continued to be an activist for the group until 2008 when he died of a heart attack in Amman.
Қара қыркүйек
PFLP Ясир Арафаттың ФАТХ фракциясының басшылығымен туындаған шиеленісті назарға алмады және Иорданияда революциялық өзгерістер жасауға күш салды. Хабаш бұл тек әскери ғана емес, сонымен қатар психологиялық соғыс екенін айтты және «израильдіктерді тұрақты түрде қысымда ұстау қажет» деген пікір білдірді. 1970 жылғы Доусон даласындағы ұшақтарды қасып алу кезінде Хабаш АҚШ, Еуропа, Таяу Шығыс және Парсы шығанағы үстінде төрт батыс авиалайнерін қасып алуды ұйымдастырды. Ұшақтар Иорданиядағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған әуежайға қондырылды, жолаушылар мен экипаждар түсірілді, ал ұшақтар жарылды. Доусон даласындағы қасып алулар «Қара қыркүйек» жазалау шараларын тудырды, бұл ҰАҰ-ны құлдырауға жақын жеткізді. Қасып алулар нәтижесінде Иорданияның Хусейні өзінің мемлекетіндегі радикалды ошақтарға қарсы кең ауқымды шабуылға көшті, бұл мыңдаған палестиналықтардың қаза болуына әкеп соқты. 1970 жылдың күзінде Хабаш Пекинге сапар шекті. «Қара қыркүйек» оқиғасынан кейін ҰАҰ федайындары Ливанға көшірілді. 1972 жылы Хабаш денсаулығы нашарлап, ұйымдағы ықпалын бірте-бірте жоғалта бастады. 1974 жылы Палестина Ұлттық Кеңесінің (ПҰК) ПFLP екі мемлекеттік шешім деп қараған қаулыны қабылдауы, Хабашты ұйымын ҰАҰ-ға қатысудан шығарып, Ирактың қолдауымен құрылған «Қарсыласу майданына» қосылуға итермеледі. 1977 жылы ғана ПFLP қайтадан қосылуға келісті, себебі палестиналық фракциялар Анвар Садаттың Израильге жасаған ұсыныстарына, АҚШ-тың саясатына және араб әлемінің фрагментациясына қарсы күштерін біріктірді. 1975 жылы басталған Ливан азаматтық соғысы кезінде ПFLP күштері Сирияға қарсы шайқаста қырылды. Кейіннен, Сирия үкіметінің саясаты өзгерген кезде ПFLP Сирияға жақындады, бірақ Ливан соғысына қатысуы АҚШ 1982 жылы Бейруттен ҰАҰ бөлімшелерін эвакуациялау бойынша келісімге келгенге дейін күшті болды және одан кейін де шағын ауқымда жалғасты.
The PFLP ignored tensions with the mainstream leadership of Yasser Arafat's Fatah faction, and instead focused on bringing about revolutionary change in Jordan. Habash expressed the opinion that what proceeded was not "only military but also psychological warfare" and one had to "hold the Israelis under permanent pressure". In the 1970 Dawson's Field hijackings, Habash masterminded the hijackings of four Western airliners over the United States, Europe, the Far East and the Persian Gulf. The aircraft were forced to fly to a World War II airfield in Jordan, the passengers and crews were disembarked and the planes were then blown up. The Dawson's Field hijackings were instrumental in provoking the Black September crackdown, which came close to destroying the PLO. The hijackings led Hussein of Jordan of Jordan to carry out a major offensive against militant strongholds in his kingdom resulting in the deaths of thousands of Palestinians. In autumn 1970, Habash visited Beijing. After Black September, the PLO fedayeen relocated to Lebanon. In 1972, Habash experienced failing health and gradually began to lose influence within the organization. The Palestinian National Council's (PNC) adoption of a resolution viewed by the PFLP as a two state solution in 1974, prompted Habash to lead his organization out of active participation in the PLO and to join the Iraqi backed Rejectionist Front. Only in 1977 would the PFLP opt to rejoin, as the Palestinian factions rallied their forces in opposition to Anwar Sadat's overtures towards Israel, pro U. S. policies and fragmentation of the Arab world. During the Lebanese Civil War that broke out in 1975, PFLP forces were decimated in the battle against Syria. Later, the PFLP would draw close to Syria, as Syria's government shifted, but PFLP involvement in the Lebanese war remained strong until the US negotiated evacuation of PLO units from Beirut in 1982 and continued on a smaller scale after that.
Осло келісімдері
1993 жылы Осло бейбіт келісімдеріне қол қойылғаннан кейін Хабаш пен ПФЛП Арафатты палестиналық революцияны сатқандықпен айыптап, онымен толыққанды байланысты үзіп жіберді. Топ Дамаскіде Арафатқа және Осло келісімдеріне қарсы альянс құрды, оған ХАМАС және Палестиналық Исламдық Жихад сияқты, бұрынғыда Палестина Азаттық Ұйымына (ПАҰ) кірмеген исламистік топтар қосылды. Бұл топтар Бірінші Интифада кезінде күш алып, танымал болды. Палестина Ұлттық Әкімдігінің (ПҰӘ) Батыс Жағалау мен Газа секторында палестиналық саяси жағдай қалыптасқаннан кейін Хабаш Арафатпен қарым-қатынасты жаңартпақ болып, ПФЛП принциптерінен бас тартпай, Ослодан кейінгі саясатта беделді болуға тырысты. Алайда, ол екі мемлекеттік шешімді қабылдағанына ешқандай дәлел жоқ. Бұл тепе-теңдік саясаты ПФЛП-ті бір жағынан радикалды исламистік топтардан, екінші жағынан ПҰӘ-нің қолдауымен ресурстарға бай Fatah-тан ығыстырудан сақтай алмады. 1990-жылдардың ортасынан бері Палестина саясатында ПФЛП-нің маңызы айтарлықтай төмендеді. 2006 жылғы Палестина парламенттік сайлауына ПФЛП қатысып, Ахмад Саадат дауыс берушілердің 4,2 пайызын жеңіп алды. 1990-жылдардың соңында Хабаштің денсаулығы нашарлады. 2000 жылы ол денсаулығына байланысты бас хатшы лауазымынан кетті. Оның орнына Әбу Әли Мустафа келді, ол Екінші Интифада кезінде Израиль тарапынан өлтірілді. Хабаш ПФЛП-ға қатысты зерттеу орталығын құрды, бірақ партияның ішкі саясатында белсенді болып қала берді. Өмірінің соңына дейін ол көптеген палестиналықтардың арасында құрметке ие болды, олар оның революциялық идеологиясын, нық қадамдарын, принциптерін, Осло келісімдерін қабылдамауын және зиялылық стильін бағалады.
After the signing of the Oslo Peace Accords in 1993, Habash and the PFLP again broke completely with Arafat, accusing him of selling out the Palestinian revolution. The group set up an anti Arafat and anti Oslo alliance in Damascus, for the first time joined by non PLO Islamist groups such as Hamas and the Palestinian Islamic Jihad, which had grown to prominence during the First Intifada. After finding the position sterile, with Palestinian political dynamics playing out on the West Bank and Gaza areas of the Palestinian National Authority (PNA), Habash carefully sought to repair ties to Arafat, and gain a hold in post Oslo politics without compromising PFLP principles. However, there is no indication that he ever accepted the two state solution. This balancing act could not save the PFLP from being eclipsed by the militant Islamist factions on the one hand, and the resource rich Fatah with its PNA patronage network on the other. The significance of the PFLP in Palestinian politics has diminished considerably since the mid 90s. The PFLP participated in the Palestinian legislative elections of 2006 as Ahmad Sa'adat won 4.2% of the popular vote. In the late 1990s, Habash's medical condition worsened. In 2000 he resigned from the post as secretary general, citing health reasons. He was succeeded as head of the PFLP by Abu Ali Mustafa who was assassinated by Israel during the Second Intifada. Habash went on to set up a PFLP affiliated research center, but he remained active in the PFLP's internal politics. Until his death he was still popular among many Palestinians, who appreciate his revolutionary ideology, his determination and principles, the rejection of the Oslo Agreements and his intellectual style.
Өлім
Хабаш 2008 жылғы 26 қаңтарда 81 жасында Амман қаласындағы Иордания ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол бұл ауруханада ракпен ем алып жатқан еді. Палестина Ұлттық билігінің президенті Махмуд Аббас үш күндік ұлттық аза тұтуды жариялады. Аббас Хабашты "тарихи тұлға" деп атап, палестиналық туларды жартылай төмен түсіруге шақырды. Халық фронтының (PFLP) бас хатшысының орынбасары Абдель Рахим Малух Хабашты "өз халқының құқықтары мен мүдделері үшін 60 жылдан астам үзіліссіз күрескен көрнекті көшбасшы" деп сипаттады. Хамас жетекшісі және бұрынғы Палестина премьер-министрі Исмаил Хания қайтыс болғанына көңіл айтып, Хабаш "өмірін Палестинаны қорғауға арнады" деді.
Habash died on 26 January 2008, at the age of 81 of a heart attack in the Jordan Hospital, Amman, where Habash was a cancer patient. The President of the Palestinian National Authority, Mahmoud Abbas called for three days of national mourning. Abbas said Habash was a "historic leader" and called for Palestinian flags to be flown half mast. Abdel Raheem Mallouh, PFLP deputy secretary general, called Habash a "distinguished leader who struggled for more than 60 years without a stop for the rights and the interests of his people". Hamas leader and dismissed Palestinian Prime Minister Ismail Haniyeh sent his condolences, saying Habash "spent his life defending Palestine".