Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста (1925–1942) суға батқан жапон кемесі.

Монтевидео Мару (もんてびでお丸) – Жапон империясының сауда кемесі. 1926 жылы құрылысы аяқталған, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери тасымалдау кемесі ретінде пайдаланылды. 1942 жылдың 1 шілдесінде американдық «Стерджон» суасты қайығымен батырылып, көбінесе австралиялық соғыс тұтқындары мен Рабаулдан (бұрынғы Австралияның Жаңа Гвинея аумағы) Хайнаньға тасымалданып бара жатқан азаматтар бар 1054 адам қаза болды. Бұл оқиға Австралия тарихындағы ең ірі теңіз апаты болып есептеледі. Монтевидео Марудың құлаған жері 2023 жылдың 18 сәуірінде табылды.

Соғысқа дейінгі тарих

Монтевидео Мару - «Осака Шосен Кайша» (OSK) кеме жүргізу компаниясының Оңтүстік Америкаға транстынық мұхиттық қызмет көрсету үшін салынған үш кемесінің бірі (Сантос Мару және Ла Плата Марумен бірге). Кеме 1926 жылы Нагасакидегі «Мицубиси Зосен Какоки Кайша» кеме құрылыс кешенінде салынды және суға түсірілді.

Ауадан табылған кеме

2010 жылдың қаңтар айының соңында парламент мүшесі Стюарт Роберт Австралияның сол кездегі премьер-министрі Кевин Рудты Монтевидео Мару кемесін табуға қолдау көрсетуге шақырды, дәл сол сияқты ол AHS Centaur кемесін табуға қолдау көрсеткендей. 2023 жылдың 18 сәуірінде Монтевидео Мару кемесінің құлаған жері Оңтүстік Қытай теңізінде, Лусонның солтүстік-батыс жағалауынан, голландтық су астындағы іздеу маманы Fugro компаниясының технологиясын пайдалана отырып табылды. Австралия премьер-министрі Энтони Албанес бұл жаңалықтың "ұзақ жылдар бойы күтіп келген жақындарына біршама жеңілдік әкеледі" деген үмітін білдірді. Silentworld Foundation қорының директоры Джон Мулленс мәлімдеме жасап, бұл орынның соғыс қабірі болғандықтан, бұзылмауын айтты.

Ескерткіштер

Қайтыс болғандарға арналған ескерткіш Белл-стриттегі Репатриациялық ауруханасында орнатылды, ол Мельбурн қаласы, Виктория штатында орналасқан. Монтевидео Мару ескерткіші Виктория штатының Балларат қаласындағы Аустралиялық бұрынғы әскери тұтқындарының мемориалының ортасына жақын жерде орнатылды. 2004 жылдың ақпан айында ескерткіштің ашылуымен бірге еске алу шарасы өткізілді. Австралиялық поп-рок тобы Midnight Oil-дың "Earth and Sun and Moon" альбомындағы "In the Valley" әні Питер Гаррет орындаған "Монтевидеомен бірге менің әжем суға батты / Көктем күні оны мәңгілік демалысқа жіберді" деген өмірбаяндық шумақпен басталады.

Өлім себептері

Австралиялық ардагер Альберт Шпеер (соғыс кезіндегі неміс шенеунігі Альберт Шпеермен туыс емес) сұхбатында кейбір австралиялықтардың тірі қалғанын, бірақ кейін қайтыс болғанын айтты. Ларк күштеріне күше түспеді және сол кездегі әскери кабинеттің шағын гарнизондарға қатысты ресми саясатына сәйкес, оларға кері шегінуге тыйым салынды. Аймақтағы үкіметтің жоғары лауазымды өкілі Харольд Пейджге тек "қажетсіз" азаматтарды эвакуациялауға нұсқау берілді және ол әкімшілік қызметкерлерді эвакуациялауға рұқсат алмады. Ол "Монтевидео Мару" кемесінде жоғалғандар тізімінде болды.

Қаза тапқандар саны

Өлгендердің нақты санын анықтау қиын болды. 2010 жылы Австралияның қорғаныс қызметкерлері жөніндегі министрі Алан Гриффин "қазіргі таңда толық нақтыланған тізім жоқ" деп мәлімдеді. 2012 жылы Жапония үкіметі мыңдаған әскери тұтқынның құжаттарын Австралия үкіметіне тапсырды. Олардың арасында кемедегі барлық австралиялықтардың есімдері тіркелген Монтевидео Марустың манифесті де болды. Манифесттің аудармасы 2012 жылдың маусым айында жарияланды, ол 845-і Ларк Форсынан болған, барлығы 1054 австралиялықты растады. Жаңа аударма кемемен бірге суға кеткен бейбіт тұрғындардың саны туралы бұрынғы қателікті түзеді. Бұрынғыша ойланған 208 емес, 209 адам болған. Бұл қосымша қаза болмайды, бұрынғы сан жай ғана дұрыс емес еді.