АҚШ 81 тас жолының тарихы мен географиясы

Кіріспе

АҚШ-тың нөмірленген автомобиль жолдары. АҚШ-тың 81-ші маршруты немесе АҚШ-тың 81-ші тас жолы (US 81) – АҚШ-тың орталық бөлігінде 1963 км (1220 миль) қашықтыққа созылған, 1926 жылы Америкалық мемлекеттік автомобиль жолдары қауымдастығы құрған алғашқы нөмірленген автомобиль жолдарының бірі. US 81 маршруты 1911 жылға дейін тарихы бар ескі Меридиан тас жолының бағытын ұстанады (осылай аталған, өйткені ол АҚШ мемлекеттік жерді зерттеу жүйесінің алтыншы бас меридианымен шамамен сәйкес келеді). Бұл тас жол Pan American Highway-дің бөлігі ретінде белгілі болған (бірақ ресми емес). Оклахома штатындағы бөлігі 1860 және 1870 жылдары Техастан Канзастағы теміржол станцияларына мал айдау үшін қолданылған ескі Чишолм жолымен (Chisholm Trail) жақын орналасқан. 2004 жылғы мәліметтер бойынша, тас жолының солтүстік соңғы нүктесі – Канада шекарасындағы Солтүстік Дакота штатының Пембина қаласынан солтүстікке қарай орналасқан. Бұл жерде ол I-29 тас жолымен бірге өтеді және 75-ші тас жолы арқылы Манитобаға қарай Виннипегке дейін жалғасады. Оның оңтүстік соңғы нүктесі Техас штатының Форт-Уорт қаласында I-35W және US 287 тас жолдарының қиылысында орналасқан. 1926 жылы нөмірленген автомобиль жолдары жүйесі құрылғаннан бастап 1991 жылға дейін US 81-дің оңтүстік соңғы нүктесі Техас штатының Ларедо қаласындағы Мексика шекарасында болды. 1991 жылы соңғы нүкте Сан-Антониоға көшірілді. 1993 жылы соңғы нүкте Форт-Уортқа көшірілген кезде маршруттың ұзындығы 1986 км (1234 миль) қысқартылды. Екі жағдайда да US 81-дің тоқтатылған бөліктері I-35 тас жолымен ауыстырылды. Форт-Уорттан оңтүстікке қарайғы бұрынғы US 81 бөліктері I-35 тас жолының бизнес-маршруттары ретінде сақталған; Хиллсбородан Форт-Уортқа дейінгі бөлігі 81 мемлекеттік тас жолы ретінде бар. US 81-дің бір мезгілдегі мемлекетаралық тас жолдармен тоқтатылған бөліктерінің болуы, US 81-дің енді Канада шекарасынан Мексика шекарасына дейін созылмайтынын білдіреді, ал оның қосалқы маршруттарының бірі – US 281 екі шекараға да жетеді. US 81-дің тоқтатылған бөліктерінің нәтижесінде US 81-дің ұзындығы US 281-ге қарағанда 1081 км (672 миль) қысқа.

Numbered U. S. Highway in the United States

U. S. Route 81 or U. S. Highway 81 (US 81) is a major north–south U. S. highway that extends for 1220 mile (1963 km) in the central United States and is one of the original United States Numbered Highways established in 1926 by the American Association of State Highway Officials. The route of US 81 follows that of the old Meridian Highway (so called because it roughly followed the Sixth Principal Meridian of the US Public Land Survey System) which dates back as early as 1911. The highway has alternately (and unofficially) been known as part of the Pan American Highway. In the segment in the state of Oklahoma, the highway closely corresponds to the old Chisholm Trail for cattle drives from Texas to railheads in Kansas in the 1860s and 1870s. As of 2004, the highway's northern terminus is just north of Pembina, North Dakota, at the Canadian border. At this point, it is routed along Interstate 29 (I 29) and continues northward into Manitoba on Highway 75, which leads to Winnipeg. Its southern terminus is in Fort Worth, Texas, at an intersection with I 35W and US 287. Between the inception of the numbered highway system in 1926 through 1991, US 81's southern terminus was at the Mexican border in Laredo, Texas. In 1991, the terminus was moved to San Antonio. The route was shortened to its present length of 1234 mile (1986 km) in 1993, when the terminus was moved to Fort Worth. In both cases, the dropped portions of US 81 were replaced by I 35. Portions of former US 81 south of Fort Worth continue to exist as business loops of I 35; a section from Hillsboro to Fort Worth exists as State Highway 81. The decommissioning of portions of US 81 that have been displaced by concurrent Interstate Highways means that US 81 no longer extends from the Canadian border to the Mexican border, while one of its auxiliary routes, US 281 does extend to both borders. As a result of decommissioning portions of US 81, the length of US 81 is actually 672 mile (1081 km) miles shorter than US 281.

Техас

US 81 жолы 1926 жылы құрылғанда, Ларредо қаласынан басталып, Сан-Антонио, Остин, Вако және Форт-Уорт қалалары арқылы өтіп, Ринггольдтан солтүстікке қарай 6 километрдей жердегі (4 миль) Ред-Ривер өзенінен Оклахома штатына дейін созылған 2-ші мемлекеттік тас жолдың бағытын ұстанды. 1936 жылғы Техас штатының автокөлік жолдары жүйесінің ресми картасында бұл бағыт US 81 және SH 2 деп бірдей көрсетілген. Бұл жол 18 километрлік (18 миль) қашықтықта Ларредодан Веббтен оңтүстікке қарай 3 километрге (2 миль) дейін US 83 жолымен, 29 километрлік (18 миль) қашықтықта Остиннен солтүстікке қарай Раунд-Рокқа дейін US 79 жолымен және 53 километрлік (33 миль) қашықтықта Вакодан Хиллсбороға дейін US 77 жолымен бірігіп өтті. 1940 жылы US 287 жолы Техас штатының оңтүстігіне дейін ұзартылды, ал Форт-Уорттан Боуиге дейін солтүстік-батысқа қарай 108 километрлік (67 миль) бөлігі US 81 жолымен біріктірілді. 1941 жылғы жазғы Техас автокөлік жолы картасында осы бірігу көрсетілген, ал қазіргі US 81 жолының оңтүстік соңғы нүктесі әлі де US 287 жолымен біріктірілген. 1949 жылғы көктемгі және жазғы Техас автокөлік департаментінің ресми картасында US 81 жолының Ларредодан Форт-Уортқа дейінгі бөлігі Ұлттық мемлекетаралық автокөлік жолдары жүйесінің бір бөлігі ретінде көрсетілген, бірақ нақты нөмірі берілмеген. 1959 жылға дейін Техас штатының ресми саяхат картасында US 81 жолының бөліктері I 35 белгілерімен біріктірілген күйінде көрсетілген жоқ. Келесі карталар I 35 және I 35W автокөлік жолдарының US 81 жолының Ларредо мен Форт-Уорт арасындағы бөлігіндегі құрылысының аяқталуын көрсетті, 1978-1979 жылғы Техас штатының ресми саяхат картасында 23 километрлік (14 миль) бөлігі ғана аяқталмаған деп көрсетілген, ал 1980 жылғы Техас штатының ресми саяхат картасында бұл бөлік аяқталған деп көрсетілген. 1980 жылы US 81 жолы I 35 және I 35W автокөлік жолдарымен біріктірілді, бірақ қалаларды айналып өтетін жерлерде US 81 қала арқылы өтетін басты жолды қамтамасыз етіп, кейін I 35 автокөлік жолымен қайта біріктірілді. 1980 жылы I 35 автокөлік жолынан Хиллсбородан солтүстікке қарай 32 километрге (20 миль) дейін, Грандвьюден солтүстікке қарай I 35W автокөлік жолына дейін созылған US 81 жолының ең ұзын бөлігі I 35 және I 35W автокөлік жолдарымен біріктірілмеген.

Оклахома штаты

Энид, Эль-Рено, Чикаша және Дункан – шоссе бойындағы ірі Оклахома қалалары; тарихи тұрғыдан алғанда, Хеннессидің шағын қаласы ерекше атақты. Оклахома штатындағы US 81 бойымен шашыраңқы орналасқан шағын қалалардағы егдеулер арасында алтыншы меридиан жергілікті тұрғындар арасында «Үнді меридианы» деп белгілі, бірақ US 81 «Үнді меридианы тас жолы» деп аталмайды. 2013 жылдың мамыр айында Эль-Ренода болған торнадо, 2,6 мильге дейін ені бар ең ірі торнадо, сонымен қатар US 81 арқылы өтті. Үнді меридианы US 81-дің шығысына қарай шамамен 64 шақырым қашықтықта және оған параллель орналасқан. Таза кездейсоқтықтан, Азамат соғысынан кейінгі онжылдықтардағы Чишолм жолы қазіргі US 81 дәлізімен жуық түрде өтті; бұл аймақ мал айдау тоқтатылғаннан кейін бірнеше жылға дейін қоныстануға ашылмады; мәдени естелік көп жылдар бойы Үнді меридианы тас жолына ғана қатысты, 1900 жылдардың соңында ескі мал жолы туралы білім кеңейгенге дейін.

Канзас штаты

Канзастағы 81 тас жолының көбісі автокөлік жолы немесе жылдам бағыттық жол болып табылады. Бұл бағыт Калдвелл қаласының жанынан екі жолақты болып Канзас штатына кіреді. Саут-Хейвеннен Уичитаға дейін ол I 35 тас жолымен қатар жүреді, бұл аймақта Канзас автожолы деп те аталады. Саут-Хейвеннен кейін Уичитаға дейін 81 тас жолының бойындағы жалғыз маңызды қала – Веллингтон, ол 160 тас жолының батысында орналасқан. Уичитада 81 тас жолы I 135 тас жолымен қосылады. Екі тас жол Салинаға дейін бірігіп жатады, мұнда I 135 тас жолының шақырым белгілері басымдыққа ие. I 135 тас жолы I 70 тас жолында аяқталады, бірақ 81 тас жолы Миннеаполиске дейін автокөлік жолы ретінде жалғасады, содан кейін Конкордия қаласынан өтіп, Беллвиллден солтүстікке қарай шығады. I 135 тас жолы толыққанша салынуға дейін Уичитадан Салинаға дейінгі 81 тас жолының жобасы толығымен сақталған. Бұрынғы жоба қазіргі 81 тас жолы 47-ші көшеде I 135 тас жолына бұрылатын жерден басталып, Уичита арқылы Бродвей көшесімен солтүстікке қарай созылған. Ескі 81 тас жолы шамамен Ньютон қаласына дейін I 135 тас жолымен қатар жүреді. Ескі 81 тас жолы қазіргі K 15 тас жолымен Ньютон қаласы арқылы, 50 тас жолымен және Хестон-Роудпен қиылысқан жерге дейін созылады, онда ескі 81 тас жолы солтүстік-батысқа қарай Хестон-Роудқа бұрылады. Ескі 81 тас жолы солтүстікке бұрылудан бұрын және Макферсон қаласынан Мейн-стрит көшесі арқылы өтуден бұрын, Хестон, Маундридж және Элирия сияқты шағын Канзас қалаларынан өтеді. Макферсонның солтүстігінде ескі 81 тас жолы Линдсборг қаласына дейін созылады, онда ол I 135 тас жолымен қиылысқанша қазіргі K 4 тас жолын жалғастырады. Ескі 81 тас жолы I 135 тас жолының астынан өтеді және оны шығысқа қарай қатар жалғастырады. Ескі 81 тас жолы содан кейін Ассария қаласынан өтеді, онда ол K 4 және K 104 тас жолдарымен қысқаша қиылысады. Ескі 81 тас жолы Салина қаласы арқылы Тоғызыншы көше ретінде жалғасады. Салинаның солтүстігінде ескі 81 тас жолы K 143 және K 18 тас жолдарымен қысқаша қиылысады. Ескі 81 тас жолы K 106 тас жолын жалғастырып, қазіргі 81 тас жолымен қиылысады, онда екі жоба қайтадан біріктіріледі. Салинадан Небраска штатының шекарасына дейінгі тас жол, қайтыс болған сенатор Франк Карлсонның құрметіне Франк Карлсон ескерткіш тас жолы деп аталады. Сенатор Карлсон Конкордия қаласында туған, ол 1951 жылдан 1969 жылға дейін Канзас штатының атынан АҚШ Сенатында өкілдік еткен. Сенатта қызмет етуден бұрын ол 1947 жылдан 1950 жылға дейін Канзас штатының губернаторы болды.

Nearly all of US 81 in Kansas is either freeway or expressway. The route enters Kansas as a two lane near Caldwell. From South Haven to Wichita it closely parallels I 35, which is also known as the Kansas Turnpike in that area. After South Haven, the only town of any significance along US 81 until Wichita is Wellington, which is just west of the Turnpike along US 160. At Wichita, US 81 joins I 135. The two highways remain joined until Salina; I 135's mile markers take precedence. I 135 ends at I 70 but US 81 continues as a freeway to Minneapolis, then as an expressway passing through Concordia before exiting the state north of Belleville. The alignment of US 81 from Wichita to Salina prior to the completion I 135 is fully intact. The prior alignment ran from where current US 81 breaks off for I 135 at 47th street, north through Wichita along Broadway street. Old US 81 roughly parallels I 135 to Newton. Old US 81 follows current K 15 through Newton between an interchange with US 50 and Hesston Road, where old US 81 breaks northwest onto Hesston road. Old US 81 then travels through the small Kansas towns of Hesston, Moundridge, and Elyria, before turning to the north, and going through the town of McPherson as Main Street. North of McPherson, old US 81 continues to Lindsborg, where it follows current K 4 until an interchange with I 135. Old US 81 passes under I 135 and continues to parallel it about to the east. Old US 81 then travels through Assaria, where it encounters another brief overlap with K 4 and K 104. Old US 81 continues through the city of Salina as Ninth Street. North of Salina, Old US 81 encounters brief overlaps with K 143 and K 18. Old US 81 follows K 106 to an interchange with current US 81, where the two alignments are joined back together. From Salina to the Nebraska state line, the highway is named the Frank Carlson Memorial Highway, in honor of the late Senator Frank Carlson. Senator Carlson was a native of Concordia who represented Kansas in the United States Senate from 1951 until 1969. Before serving in the Senate, he was Governor of Kansas from 1947 until 1950.

Небраска штаты

US 81 Небраска штатына Честерде жылдам бағытты жол ретінде кіреді және I-80 тас жолымен қиылысатын Йоркке дейін жылдам бағытты жол ретінде жалғасады. Йорктен солтүстікке қарай екі жолақты бөлім және Небраска 92 тас жолымен (N 92) тоғысқаннан кейін, US 81 N 64 тас жолында қайтадан жылдам бағытты жолға айналады. Бұл жылдам бағытты жол Колумбус және Норфолк қалаларынан өтеді. Норфолктің солтүстігінде US 81 екі жолақты, бөлінбеген тас жол болып табылады және штаттан шығар алдында Сидар округінде ешқандай қалалар арқылы өтпейді.

Оңтүстік Дакота

US 81 Оңтүстік Дакотаға Миссури өзенін арқылы өтіп, Янктондағы Дискавери көпірі арқылы кіреді. Оның I-90 тас жолымен қиылысы Салемнің оңтүстігінде орналасқан. US 81 Мэдисон қаласының жанынан өтеді, содан кейін Уотертаун қаласында I-29 тас жолымен бірігеді. Екі тас жол штаттың қалған бөлігі бойында бірге жүреді және Оңтүстік Дакотаны Нью-Эффингтонға жақын жерде қалдырады. US 81 тас жолының Оңтүстік Дакотадағы бөлігі, US 14 тас жолымен бірге жүретін бөлігін қоспағанда, Оңтүстік Дакота Кодификацияланған Заңдарының § 31-4-179 тармағында белгіленген.

Солтүстік Дакота

US 81 Солтүстік Дакотаға I-29 көлігімен бірге кіреді. Ол Оңтүстік Дакота шекарасынан бастап, Фарго қаласы арқылы Гранд-Форкс қаласының солтүстік жағына дейін I-29 көлігімен қатар жүреді. Одан кейін солтүстік-батысқа бұрылып, Манвел қаласынан өтеді. I-29 көлігіне параллель жүріп, Кавальер маңында Солтүстік Дакотаның 5-ші тас жолымен (ND 5) қосылады. Сосын қайта I-29 көлігіне қосылып, Пембинадағы Канада шекарасына дейін жалғасады. US 81 тас жолының бастапқы бағыты Ричленд, Касс, Трейл және Гранд-Форкс округтерінде ND 127 және County Road 81 (CR 81) ретінде сақталған.

Тарих

US 81 жолы 1911 жылы Канаданың Манитоба штатындағы Виннипег қаласын Мексика шығанағына дейін, алтыншы негізгі меридианға жақын жерде жалғастыру мақсатымен ұйымдастырылған автокөлік жолы болды. Бастапқыда Галвестон қаласында орналасқан оңтүстік терминалы кейіннен Ларедоға көшірілді, онда ол Мексика қаласына ұсынылған қосымша жолмен (кейіннен Pan American Highway жолының бір бөлігі ретінде салынған) жалғасатын болды. Жол бойындағы алты штаттың бесеуі жолға бір реттік нөмір берді, көбінесе штат шекарасында өзгертілді. (Канзас штаты өз жолдарын 1926 жылға дейін нөмірлемеген.) Осы белгілеулерді және Меридиан жолының атауын алмастыру жоспарлау 1925 жылы басталды, сол кезде Мемлекетаралық жолдар жөніндегі Бірлескен Кеңес штаттар белгілейтін мемлекетаралық маршруттардың алдын ала тізімін жасады; Меридиан жолының барлық бөлігіне US 81 нөмірі тағайындалды. Жаңа нөмір 1926 жылдың соңында ресми түрде қабылданды. Мемлекетаралық тас жолдар жүйесі 1956 жылы бекітілді және US 81 жолының көп бөлігін алмастыратын бірнеше маршруттарды қамтыды. I 35 Ларедодан солтүстікке қарай Уичитаға дейінгі дәлізін сақтады, онда I 35 солтүстік-шығысқа қарай Канзас-Ситиге бұрылды, ал I 35W тармағы US 81-ге параллель Салинаға, Канзасқа дейін жалғасты. Форт-Уорт, Техас және Саут-Хейвен, Канзас арасында I 35 тікелей US 81 жолын алмастырмады, керісінше Оклахома-Сити арқылы US 77 жолымен жүрді, бірақ оны алыс қашықтықтағы тас жол ретінде алмастырды. Салинадан солтүстікке қарай Небраска арқылы US 81 дәлізі Мемлекетаралық тас жолдар жүйесіне кірмеді, бірақ I 29 Канзас-Ситиден басталып, біртіндеп солтүстік-батысқа қарай бағытталды және Оңтүстік Дакота штатындағы Уотертаун қаласында US 81 жолымен қиылысты, содан кейін солтүстікке қарай Канада шекарасына дейін жалғасты. Солтүстік Канзас және Небраска арқылы өтетін бөлік маңызды аймақтық дәліз болып қала береді және 1960 жылдары Interstate жолы ретінде қарастырылды, бірақ 1970 жылдардың соңына қарай қалған бөлігі I 35 және I 29 жолдарымен жергілікті емес көлік үшін алмастырылды. Америкалық штаттық тас жолдар және көлік басқармаларының қауымдастығы 1991 жылы оңтүстік терминалды Ларедодан Форт-Уорттың солтүстігіне көшіруге және I 35-ке параллель ұзын және қысқа участақтарды алып тастауға келісім берді. I 35W жолының бөлігі емес, Грандвью, Техас және Хиллсборо, Техас қалалары арасындағы US 81 жолының бөлігі SH 81 деп қайта аталды.

US 81 started out as the Meridian Highway, an auto trail organized in 1911 to connect Winnipeg, Manitoba, Canada, to the Gulf of Mexico near the Sixth Principal Meridian. The southern terminus, initially at Galveston, was later moved to Laredo, where it would connect with a proposed extension to Mexico City (later built as part of the Pan American Highway). Five of the six states along the route assigned a single number to the highway, mostly changing at the state line. (Kansas did not number its highways until 1926.) Planning to replace these designations—and the Meridian Highway name—began in 1925, when the Joint Board on Interstate Highways created a preliminary list of interstate routes to be marked by the states; the entire Meridian Highway was assigned US 81. The new number was officially adopted in late 1926. The Interstate Highway System was approved in 1956, and included several routes that would replace much of US 81. I 35 followed the corridor from Laredo north to Wichita, where I 35 turned northeast towards Kansas City, with a branch—I 35W—continuing parallel to US 81 to Salina, Kansas. Between Fort Worth, Texas, and South Haven, Kansas, I 35 did not directly replace US 81, instead following US 77 through Oklahoma City, but replaced it as a long distance highway. From Salina north through Nebraska, the US 81 corridor was not part of the Interstate Highway System, but I 29 began at Kansas City, gradually heading northwest and intersecting US 81 at Watertown, South Dakota, then following it north to the Canadian border. The portion through northern Kansas and Nebraska remains an important regional corridor and was proposed as a potential Interstate in the 1960s, but by the late 1970s, the rest had been mostly replaced by I 35 and I 29 for non local traffic. The American Association of State Highway and Transportation Officials approved a truncation in 1991, changing the southern terminus from Laredo to north of Fort Worth and removing long overlaps with and short sections parallel to I 35. The portion of US 81 between Grandview, Texas, and Hillsboro, Texas, that was not part of I 35W was renamed SH 81.

Сан-Антониодағы US 81 бизнес жолы Loop 368 және Loop 353 жолдарымен алмастырылды. Солтүстік жағы (Loop 368) Бродвей және Остин тас жолынан өтті, ал оңтүстік жағы (Loop 353) Ногалитос және Ларедо тас жолынан өтті. Ол алмастырылғаннан кейін көше Жаңа Ларедо тас жолы деп аталды. Солтүстік Дакотаның әртүрлі аймандарындағы US 81 жолының ескі бөліктері қазір округтік жолдар болып табылады. Бұл аймақтардағы қазіргі US 81 жолы I 29 жолымен бірге белгіленген. Салина мен Миннеаполис, Канзас қалалары арасындағы төрт қатарлы US 81 учаскесінің құрылысы 1971 жылы аяқталды. Уичита мен Салина, Канзас қалалары арасындағы бұрынғы US 81 жолының бөліктері қазір округтік жолдар және мемлекеттік тас жолдардың қысқа участақтары болып табылады. Бұл аймақтағы қазіргі US 81 жолы I 135 жолымен бірге белгіленген. Макферсон округінде US 81 жолының ескі бағыты Business US 81 деп белгіленген.