Қазандық дистиллятор – виски немесе бренди сияқты спирттік сусындарды дистилляциялауға қолданылатын дистилляциялау аппаратының бір түрі. Қазіргі (1850 жылдардан кейінгі) практикада, олар ректификацияланған спирт өндіру үшін қолданылмайды, себебі олар конгенерлерді этанолдан басқа дистилляциялау әдістерімен салыстырғанда тиімді бөліп шығармайды. Қазандық дистилляторлар үзіліспен дистилляциялау принципі бойынша жұмыс істейді (Коффи немесе колонналық дистилляторлардан өзгеше, олар үздіксіз жұмыс істейді). Дәстүрлі түрде мыстан жасалатын қазандық дистилляторлар, қалаған спирт мөлшері мен стиліне қарай әртүрлі пішінде және көлемде жасалады. Қазандық дистилляторда дистилляцияланған спирттер бірнеше рет дистилляцияланғаннан кейін 60-80 процент алкоголь көлемі (ABV) аралығында шығады. Осы салыстырмалы түрде төмен ABV концентрациясының арқасында, қазандық дистилляторда өндірілген спирттер, жоғары этанол концентрациясына жететін дистилляциялау әдістерімен салыстырғанда, бастапқы материалдың дәмін көбірек сақтайды. Еуропалық заңнама мен түрлі сауда келісімдеріне сәйкес, коньяк (Францияның Коньяк аймағында өндірілетін брендидің қорғалған атауы) және "қазандық дистилляторда жасалған виски" немесе "мальт виски" деп таңбаланған ирландтық немесе шотландтық вискилерді қазандық дистилляторда дистилляциялау арқылы жасау қажет.
A pot still is a type of distillation apparatus or still used to distill liquors such as whisky or brandy. In modern (post 1850s) practice, they are not used to produce rectified spirit, because they do not separate congeners from ethanol as effectively as other distillation methods. Pot stills operate on a batch distillation basis (as contrasted with Coffey or column stills, which operate on a continuous basis). Traditionally constructed from copper, pot stills are made in a range of shapes and sizes depending on the quantity and style of spirit desired. Spirits distilled in pot stills top out between 60 and 80 percent alcohol by volume (ABV) after multiple distillations. Because of this relatively low level of ABV concentration, spirits produced by a pot still retain more of the flavour from the wash than distillation practices that reach higher ethanol concentrations. Under European law and various trade agreements, cognac (a protected term for a variety of brandy produced in the region around Cognac, France) and any Irish or Scotch whisky labelled as "pot still whisky" or "malt whisky" must be distilled using a pot still.
Жұмыс істеу әдісі
Алғашқы дистилляция кезінде құмыра (немесе "жуу құмырасы") шамамен үштен екі бөлігіне дейін 7-12% спирттің құрамында ашытылған сұйықтықпен (немесе жуу) толтырылады. Виски дистилляциясында қолданылатын сұйықтық – сыра, ал бренди өндірісінде – негізгі шарап. Содан кейін құмыраны қыздырып, сұйықтықты қайнатуға әкеледі. Дистилляцияланатын сұйықтық негізінен су мен спирттен тұрады, сонымен қатар ферментацияның басқа да қосалқы өнімдері (конгенерлер деп аталады), мысалы альдегидтер мен эфирлер де бар. Спирттің қайнау температурасы төмен болғандықтан, ол суға қарағанда жылдам буланып, ұшқышқа айналады. Сондықтан сұйықтық үстіндегі бу фазасындағы спирт концентрациясы сұйықтықтың өзінен жоғары болады. Дистилляция кезінде бұл бу құмыраның жоғарғы жағындағы қазтұяқ мойны арқылы көтеріліп, лине арқылы төмен түседі, содан кейін конденсаторға (немесе құртқа) өтеді, онда салқындатылып, бастапқы сұйықтықтан жоғары спирт концентрациясы бар дистиллят алынады. 1800 жылдардың басында негізгі құмыраны және жеке қосарлау құрылғысын іске қосуға жеткілікті ресурстары бар дистилляторлар, әдетте, қосарлау үшін кішкентайрақ құмыраны (әдетте, бірінші дистилляция құмырасынан шамамен жартысы көлемдес) пайдаланатын. Тэмпер мен қосарлаудың арасындағы айырмашылық – тэмпер бу түрінде, салқындатудан бұрын кіріс алады, ал қосарлауға кіріс – бұрыннан конденсацияланған сұйықтық болып табылады.
During first distillation, the pot still (or "wash still") is filled about two thirds full of a fermented liquid (or wash) with an alcohol content of about 7–12%. In the case of whiskey distillation, the liquid used is a beer, while in the case of brandy production, it is a base wine. The pot still is then heated so that the liquid boils. The liquid being distilled is a mixture of mainly water and alcohol, along with smaller amounts of other by products of fermentation (called congeners), such as aldehydes and esters. As alcohol has a lower boiling point, it is more volatile and evaporates at a higher rate than water. Hence the concentration of alcohol in the vapour phase above the liquid is higher than in the liquid itself. During distillation, this vapour travels up the swan neck at the top of the pot still and down the lyne arm, after which it travels through the condenser (also known as the worm), where it is cooled to yield a distillate with a higher concentration of alcohol than the original liquid. Distillers from the early 1800s with sufficient resources to operate both a primary still and a separate doubler would typically use a smaller still for the doubler (typically about half the capacity) than for the first distillation. The distinction between a thumper and a doubler is that a thumper receives its input as a vapour prior to cooling, while the intake of a doubler is an already condensed liquid.