Мормондар тарихындағы қара нәсілділердің орны

Кіріспе

Мормондық ілімде қара нәсілді адамдардың тарихы

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының тарихында қара нәсілді адамдар мен мормондық ілімнің арақатынасы құлдыққа салу, шеттету және қабылдау, сондай-ақ ресми және бейресми кемсітушілікке ұшырады. Әлем бойынша 400 000-нан 1 миллионға дейін қара LDS шіркеуінің мүшелері бар, ал Африкада кем дегенде бес LDS шіркеуінің ғибадатханасы бар. Континентте Доминикан Республикасы және Гаити сияқты африкалық диаспора қауымдастықтарындағы бірнеше ғибадатханалардан басқа, тағы он төрт ғибадатхана даму немесе құрылыс кезеңінде. Мәсіх қауымы Африканың он екі елінде қауымдарға ие, олардың мүшелерінің саны артып келеді. Миссури жылдары ол мүшелердің құлдыққа қарсы көзқарастағы көршілерімен бейбітшілікті сақтауға тырысты; Смит келесі жылы құлдыққа қатысты көңіл жағдайында жазылған эссе жариялады, ықтимал "расалық соғысқа" қарсы шығып, құлдықты Хәмнің Киелі кітаптағы қарғысына негізделген негіздемемен қамтамасыз етті және солтүстіктердің "Оңтүстік құлдарды ұстамауы керек деуге құқығы жоқ, сондай-ақ Оңтүстік солтүстікке де осыны айтуға құқығы жоқ" деді. Наувудағы қоныс кезінде Смит расалардың жойылуы және теңдігі туралы уағыздай бастады. Ол 1844 жылғы президенттік сайлау кампаниясы кезінде "құлдықты жоюды" талап етті және 1850 жылға қарай барлық құлдарды босатуды көздеді. Абель Смит тұсында ғибадатханада жуу және майлау рәсімін өткенімен, ғибадатханалық сыйлықтарды алмады; оған жасаған өтініші отыз жылдан кейін қабылданбады, ал Науву сыйлығын алған қара нәсілді адамдар туралы ешқандай жазба жоқ. Смит қайтыс болғаннан кейін Бригам Янг қара нәсілді адамдарға ғибадатханада қызмет етуге, некеге тұруға және діни қызметкер болуға тыйым салды. Бір ғасырдан кейін, 1949 жылғы мәлімдемесінде Бірінші Президенттік (шіркеудің жоғары басқару органы) қара нәсілді адамдардың ілхами хабардың толық нығметтеріне құқығы жоқ екенін айтты және бұрынғы аянды алдын ала өмір сүру туралы дәлел ретінде келтірді.

Қабыл мен Хамның қарғыстары

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының алғашқы жылдары кем дегенде екі қара нәсілді адам діни қызметкер болды: Илия Абель және Уокер Льюис. Ертедегі шіркеудің басқа да көрнекті қара мүшелері Джейн Мэннинг Джеймс, Грин Флейк және Сэмюэл Д. Чемберс болды. 1852 жылы Янг Юта аймақтық заң шығарушы жиналысына: "Қаин тұқымынан бір тамшысы бар әрбір адам діни қызметкер бола алмайды", - деді. Растық шектеулерді жою туралы ілім мен саясаттың айырмашылығы туралы 1988 жылы елші Даллин Х. Оукс былай деді: "Үнемі аянға сенетін және өзінің басшысын пайғамбар ретінде мойындайтын шіркеуде ілім мен саясатты ажырату мүмкін екеніне сенбеймін. 1978 жылға дейін адам діни қызметкер бола алмайтын, ал 1978 жылдан кейін бола алатын жағдайды ілім мен саясаттың айырмашылығымен түсіндіруге менің күшім жетпейді." Тарихшылар Арманд Маус, Ньюэлл Брингерст және Лестер Буш бұл тыйымның ілімге негізделгендігі туралы ойды әлсіретті. Мүшелердің белсенділерінің қысымы, жағымсыз жарнама және ілімдік қарама-қайшылықтарды шешу қажеттілігі де ықпал етті. 1973 жылы Лестер Буштың "Мормонизмнің негрлік ілімі" атты мақаласы жарияланғаннан кейін БЮУ вице-президенті Роберт Томас шіркеу салықтан босатылған мәртебесін жоғалтады деп қорқып еді. Мақалада шіркеудің нәсілдік кемсітушіліктері егжей-тегжейлі баяндалып, шіркеу басшылары арасында талқылауға себеп болды, бұл ғибадатхана мен діни қызметкерлерге тыйым салу ілімдік болды деген ойды әлсіретті. Шектеулер ресми түрде жоққа шығарылмағандықтан, олардың негіздемесі 2020 жылы да сақталды. Апостол Макконки өмірінің соңына дейін қара нәсілділердің Қаин мен Хамнан тарағанын, ал олардың қарғысы Құдайдан келгенін үйретті. Оның "Мормон ілімі" атты кітабы, шіркеуге тиесілі Deseret Book Company баспасынан бірнеше рет басылып шықты, 2010 жылы баспадан шыққанға дейін нәсілшілдікті таратуда. 2005 жылы шіркеу өкілі журналистерге, қара нәсілділердің неге қара нәсілді екендігі туралы ілімдер таралып жатқанмен, шіркеу басшылары 1978 жылдан бері бұл тақырып бойынша мәлімдеме жасау қажеті жоқ деп санайтынын айтты. BYU профессоры Рэнди Л. Ботт 2012 жылы Құдай қара нәсілді еркектерге діни қызметкерлікті тозақтың ең төменгі сатысынан қорғау үшін бергенін айтты, себебі діни қызметкерлікті теріс пайдалану - құдайға қарсы күнә. Ботт діни қызметкерлерге тыйым салуды кішкентай балалардың отбасылық машинаның кілттерін алудан бас тартумен салыстырды: "Баспалдақтың жоғарғы жағынан құлап түсе алмайсың, себебі сен баспалдақтың жоғарғы жағында емессің. Сондықтан қара нәсілді ерлер мен ұлдардың діни қызметкер болмауы Құдайдың оларға берген ең үлкен сыйы еді." Келесі жылы шіркеу қара терінің қарғыс белгісі деген ілімдерді алғаш рет жоққа шығарды. Өздерін соңғы күндердің қасиеттілері деп атаған 1156 адамның үштен екісі 1978 жылға дейінгі ғибадатхана мен діни қызметкерлерге тыйым салу "Құдайдың еркі" деп есептеді. Ақ нәсілді емес шіркеу мүшелері ақ нәсілді мүшелерге қарағанда тыйым салуды "Құдайдың еркі" деп сену ықтималдығы 10 пайызға жуық болды. Уилкокс екі рет кешірім сұрағанмен, журналист Яна Рисс оның қаралаушылықпен сөйлеген сөздері мен тоннан оның "әйелдерді жек көретінін" және "Құдай нәсілшіл" деп ойлағанын көрсетті деп жазды. Рисс өзінің кешірім сұрауын "шынайы кешірім сұрау емес" деп атады және олар жеткілікті деңгейде емес екенін айтты. Видеолорда Вилкокстың осыған ұқсас баяндама жасағанының кем дегенде екі оқиғасы жазылған. Тарихшы В. Пол Рив айтыс туралы былай деді: 2022 жылға қарай шіркеу басшылары бастапқы тыйым салудың құдайдан шыққанын немесе жоқ екенін нақтыламады, сондай-ақ нәсілдік шектеулерді де мойындамады, нәтижесінде Уилкокс секілді мүшелер даулы мәлімдеме жасады.

During the early years of the Latter Day Saint movement, at least two Black men became priests: Elijah Abel and Walker Lewis. Other prominent Black members of the early church included Jane Manning James, Green Flake, and Samuel D. Chambers. In 1852, Young told the Utah Territorial Legislature that "any man having one drop of the seed of [Cain] in him [could not] hold the priesthood." About doctrine versus policy removing racial restrictions, apostle Dallin H. Oaks said in 1988: "I don't know that it's possible to distinguish between policy and doctrine in a church that believes in continuing revelation and sustains its leader as a prophet I'm not sure I could justify the difference in doctrine and policy in the fact that before 1978 a person could not hold the priesthood and after 1978 they could hold the priesthood." Research by historians Armand Mauss, Newell G. Bringhurst, and Lester E. Bush has weakened the idea that the ban was doctrinal. pressures from member activists, negative publicity, and the need to resolve doctrinal contradictions. Due to the publicity from Lester Bush's seminal article "Mormonism's Negro Doctrine" in 1973, BYU vice president Robert Thomas feared that the church would lose its tax exempt status. The article detailed the church's racially discriminatory practices and inspired discussion among church leaders, weakening the idea that the temple and priesthood bans were doctrinal. Because the restrictions were not officially repudiated, their justification persisted in 2020. Apostle McConkie continued to teach until his death that Black people were descended from Cain and Ham, and their curse came from God. His book Mormon Doctrine, published by the church owned Deseret Book Company, perpetuated racism through a number of editions until it went out of print in 2010. A church spokesperson told reporters in 2005 that despite doctrines continuing to circulate about why people are Black, church leaders saw no need for statements about the topic since 1978. BYU professor Randy L. Bott said in 2012 that God denied the priesthood to Black men to protect them from the lowest rung of hell, since abusing the priesthood is a damnable sin. Bott compared the priesthood ban to a parent denying young children the keys to the family car: "You couldn't fall off the top of the ladder, because you weren't on the top of the ladder. So, in reality the Black men and boys not having the priesthood was the greatest blessing God could give them." The following year, the church disavowed teachings that Black skin was a sign of a curse for the first time. almost two thirds of 1,156 self identified Latter day Saints reported believing that the pre 1978 temple and priesthood ban was "God's will". Nonwhite church members were almost 10 percent more likely to believe that the ban was "God's will" than white members. Although Wilcox issued two apologies, reporter Jana Riess wrote that his scornful tone and words indicated that he "felt disdainful toward women" and believed that "God is a racist". Riess called his apologies "not quite apologies", and said that they did not go far enough. Videos document at least two other instances of Wilcox making similar speeches. Historian W. Paul Reeve said about the controversy that church leaders had not clarified as of 2022 whether the original ban was divinely inspired or not, nor had they disavowed the racial restrictions, resulting in members like Wilcox making controversial statements.

Мүшелердің пікірлері мен әрекеттері

Кейбір мормондар нәсілшіл көзқараста болды, және ғибадатхана мен діни қызметкерлік рәсімдерінен шеттету қара нәсілділерге қарсы жалғыз кемсітушілік емес еді; Науву қаласының мэрі ретінде Джозеф Смит оларға лауазымға тұруға немесе Науву легионының әскери құрамына қосылуға тыйым салды. 1959 жылы АҚШ Азаматтық құқықтар жөніндегі комиссиясы жүргізген жалпыұлттық зерттеуде Юта штатында қара нәсілді адамдардың кеңінен теңсіздікке ұшырағаны және мормондық ілімдер нәсілшілдікті ақтау үшін пайдаланылғаны анықталды. Американың нәсілдік көзқарастары шіркеу өзінің «бір тамшы ережесін» Бразилия сияқты этникалық құрамы әртүрлі аймақтарға қолдануға тырысқанда қиындықтар тудырды; көптеген бразилиялық мүшелер нәсілге қатысты американдық жіктемелерді және олардың ғибадатхана мен діни қызметкерлікке тыйым салуға қалай қатысты екенін түсінбеді, бұл миссионерлер мен мүшелер арасында шиеленіс тудырды. Апостол Спенсер У. Кимболл 1970 жылдардың басында нәсілшілдікке қарсы уағыз айта бастады, шіркеу мүшелерінің төзімсіздігін «жеткіліксіз» деп атады. 1972–1996 жылдар аралығындағы зерттеуге сәйкес, АҚШ-тағы шіркеу мүшелерінің сегрегацияны мақұлдауы басқа АҚШ топтарына қарағанда төмен болды және сегрегацияны мақұлдау деңгейі тез төмендеді. Бір оңшыл шіркеу мүшесі және блогер бұл мәлімдемені міндетті емес деп мәлімдеді, себебі ол Бірінші Президенттік емес, жарияланым бөлімінен шыққан. Саясаткер Стюарт Удалл 1967 жылы шіркеудің нәсілдік шектеулерін сынап, қатаң пікір білдірген ашық хат жазды. Оның хатына жүздеген сын пікірлер келіп түсті, соның ішінде апостолдар Делберт Стейпли мен Спенсер Кимболлдан келген хаттар да болды.

1978 жылғы тыйым салынғаннан кейінгі нәсілдік кемсітушілік

ЛДС тарихшысы Уэйн Дж. Эмбри 1987 жылы бірнеше қара нәсілді шіркеу мүшелерімен сұхбат жүргізді және барлық қатысушылар "ақ нәсілді мүшелер тарапынан оқшаулану жағдайларына, олармен қол алысутан немесе олардың жанында отырудан тартынуға, сондай-ақ оларға жасалған нәсілшілдік пікірлерге" тап болғанын хабарлады. Эмбри бір қара әйелдің қауым мүшелері оны елемегеніне қарамастан үш жыл бойы шіркеуге келгенін айтты; "Ол ЛДС шіркеуінің президентіне қалай дұрыс шомылдыру рәсімінен өту керектігін білу үшін тікелей хат жазуға мәжбүр болды", себебі басқа қауым мүшелерінің ешқайсысы оған айтпады. Қара шіркеу мүшесі Даррон Смит 2003 жылы ұқсас мәселеге тап болды және Sunstone журналында нәсілшілдік сенімдердің әлі де күшті екені туралы жазды. Смит расизмнің жалғасу себебі шіркеу басшылығының тыйым салудың тамырына назар аудармауында екенін жазды: қара нәсілділер Қаиннің ұрпақтары, олар көктегі соғыста бейтарап болған және тері түсінің адалдықты көрсететіні туралы сенімдер. Журналист және шіркеу мүшесі Пегги Флетчер Стэк 2007 жылы қара мормондардың басқа шіркеу мүшелерінен бөлек сезінгенін жазды, себебі оларға қатысты басқа мүшелердің мінез-құлқы әртүрлі болды – "n сөзін" қолданудан бастап ұсақ-түйек кемсітулерге дейін. Сондай-ақ, қара нәсілділердің шіркеу басшылығында болмауы олардың жаттайтын сезіміне себеп болды. 2020 жылғы жексенбілік мектеп оқулығында Мормон кітабындағы "қоңыр терінің" "бір белгі" екені туралы оқытылды; "осы белгі – Раббының Рухының алыстауы". Қоғамдық қысым шіркеуді оқулықтың цифрлық нұсқасын өзгертуге мәжбүр етті, ол кейіннен қоңыр терінің белгісінің мәнісі мен сыртқы түрі толыққанды түсініксіз екенін айтты. Бірнеше күннен кейін ақсақал Гэри Э. Стивенсон NAACP ұйымдасқан Мартин Лютер Кинг күніне арналған жиынға қатысып, "қателікке" өте "қайғырып" екенін және шіркеу "басылған оқулықтағы абзацты елемеуге шақырып отырғанын" мәлімдеді. Кейіннен BYU құқық профессоры, америкалық үнді Микалин Стил шіркеудің редакциялық саясатына алаңдаушылық білдірді және шіркеу ұстаздарының нәсілшілдікті жалғастырып жатқанына наразылық білдірді. 2020 жылғы қазан айындағы жалпы конференцияда Нельсон, бірінші кеңесші Даллин Х. Оукс және апостол Квентин Л. Кук өз сөздерінде расизмді айыптады. 2016 жылы өздерін мормон деп санағандардың 60 пайызынан астамы діни қызметтер мен ғибадатханаларға қатысуға тыйым салудың Құдайдың еркі болғанын (37 пайыз) немесе солай деп сенгенін (25,5 пайыз) айтты; тағы 17 пайызы бұл шын болуы мүмкін екенін, ал 22 пайызы бұл Құдайдың еркі емес екенін білетінін (немесе солай сенгенін) мәлімдеді. 2023 жылы мормондық аймақтағы шіркеудің 1000-нан астам бұрынғы мүшелеріне жасалған сауалнамада шіркеудегі нәсілдік мәселелер олардың шіркеумен байланысын үзгенінің басты үш себебінің бірі болып табылды.

LDS historian Wayne J. Embry interviewed several Black church members in 1987, and reported that all the participants reported "incidents of aloofness on the part of white members, a reluctance or a refusal to shake hands with them or sit by them, and racist comments made to them." Embry said that one Black woman attended church for three years, despite being ignored by fellow congregants; "she had to write directly to the president of the LDS Church to find out how to be baptized", because none of the other congregants would tell her. Black church member Darron Smith noticed a similar problem in 2003, and wrote in Sunstone about the persistence of racist beliefs. Smith wrote that racism persisted because church leadership had not addressed the ban's origins: the beliefs that Black people were descendants of Cain, that they were neutral in the war in heaven, and that skin color indicated righteousness. Journalist and church member Peggy Fletcher Stack wrote in 2007 that Black Mormons still felt separate from other church members because of their treatment by other members, which ranged from being called the "n word" to smaller slights. The absence of Black people from church leadership also contributed to Black members' feelings of not belonging. A 2020 Sunday school manual contained teachings about "dark skin" in the Book of Mormon being "the sign of [a] curse"; the "curse was the withdrawal of the Spirit of the Lord". Public pressure led the church to change the manual's digital version, which subsequently said that the nature and appearance of the mark of dark skin are not fully understood. A few days later, elder Gary E. Stevenson told a Martin Luther King Day gathering of the NAACP that he was "saddened" by the "error", and the church was "asking members to disregard the paragraph in the printed manual." BYU law professor Michalyn Steele, a Native American, later expressed concern about the church's editorial practices and dismay that church educators continue to perpetuate racism. At the October 2020 general conference, Nelson, first counselor Dallin H. Oaks, and apostle Quentin L. Cook denounced racism in their speeches. According to a 2016 survey of self identified Mormons, over 60 percent said that they know (37 percent) or believe (25.5 percent) that the priesthood and temple ban was God's will; another 17 percent said that it might be true, and 22 percent said that they know (or believe) that it was not God's will. A 2023 survey of over 1,000 former church members in the Mormon corridor found race issues in the church to be one of the top three reported reasons why they had disafilliated.

Қара мүшелік

Қара нәсілділерді дінге шақыру туралы алғашқы мәлімдеме құлдарға қатысты болды. 1835 жылы шіркеу саясаты бойынша, құл иелерінің рұқсаты болмаса, құлдарға дінге шақыруға тыйым салынды. Бұл саясат 1836 жылы өзгертілді, Смит құл иелері сенімге келгенше құлдарға Евангелияны үйретпеу керек деп жазды. Шіркеу ашық мүшелік саясатын ұстанса да, қара нәсілділердің көп тұратын аймақтарда миссия ашудан жалтарды, мүшелерін қара нәсілділермен әлеуметтік байланыстан аулақ болуға кеңес берді.

Прозелитизм

[[File:MISSIONNAIRES MORMONS. JPG|thumb|alt=Екі жас жігіт костюмде|upright=0.7|ДСҰ миссионерлері. 1978 жылға дейін миссионерлерге қара терілі адамдарға үйретуден аулақ болуға нұсқау берілді, бірақ қазір көптеген қара терілі қалалар мен елдерде миссионерлер қызмет етеді. Бір кезде шіркеу штаб-пәтерінде толық уақытты генеалогтардан тұратын топ болды, оларға діни қызмет және ғибадатханаға қабілеттілікті анықтау тапсырылды. Шіркеу қара терілілердің шежіресін анықтау үшін генеалогиялық бағдарламаны енгізді, және егер осындай шежіре анықталса, адамның шіркеудегі жазбаларына белгі қойылды. 1970 жылдары қызығушылық танытқан адамдардың миссионерлерден үйренуге лайықты екенін анықтау үшін "тектік сабақтар" қосылды. 1978 жылы қара терілі адамдарға дін таратуға қатысты шектеулер алынып тасталды, және миссионерлер Сахара асты Африканың қара терілі тұрғындары көп шоғырланған аймақтарына кіре бастады.

Мәсіхтің қауымы

Жозеф Смит III, Жозеф Смиттің ұлы, 1860 жылы Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілерінің қайта ұйымдастырылған шіркеуін (қазір Мәсіх қауымы деп аталады) құрды. Смит құл саудасын жоюды ынталы түрде қолдады және Абрахам Линкольн мен Иллинойс штатынан құлшылыққа қарсы конгрессмен Оуэн Лавджойды қолдады; ол Республикалық партияға қосылып, оның құлшылыққа қарсы позициясын жақтады. Ол 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заңды қабылдамады және құлдықтан қашуға тырысқан адамдарға көмектесетінін айтты. Дегенмен, Смит ақ нәсілділерді қара нәсілділерден жоғары санады және олар "басқарушы нәсілдерге лайықты қадір-қасиет, құрмет және беделді құрбан етуге" тиіс емес деді. 1860 және 1865 жылдар аралығында қара нәсілділерге діни қызметкерлікке жол берілмеді, ал алғашқы қара нәсілді адам 1893 жылға дейін діни қызметкерлікке бекітілмеді. Мәсіх қауымы "Бағалы інжу-маржанды" мойындамайды. 2020 жылы шіркеудің Африканың он екі елінде қауымдары болды, Батыстағы мүшелер саны төмендесе де, қара африкалықтардың саны артып келеді.

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіхтің фундаменталистік шіркеуі

ФЛДС-тың жетекшісі Уоррен Джеффс 2002 жылдан бері қара нәсілділерге қарсы бірнеше мәлімдеме жасаған. Фундаменталистік Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (FLDS) президенті Уоррен Джеффс 2002 жылдан бері қара нәсілділерге қарсы бірнеше рет ашық мәлімдеме жасады. Олардың арасында шайтанның қара нәсілділер арқылы жер бетіне зұлымдық әкелетіні, Қабылдың қара нәсілдің атасы екені, "негр қаны" бар адамдар дін қызметкері болуға лайық емес екені, ақ нәсілділер мен қара нәсілділердің некесі жамандық әкелетіні және "негрмен байланысы бар" адамға үйлену қарғысқа ұшырататыны туралы айтқан.

Бірлікте тұрған елшілер қауымы

Апостолдық Біріккен Бауырластар (AUB) – 1929 жылы бөлініп шыққан, Юта штатында орналасқан, соңғы күндердің қасиеттілерінен туындаған, көп әйелділікке қатысты фундаменталистік топ. 2018 жылы олар қара терілі адамдарға ғибадатханаға кіру және діни қызметкерлік рәсімдерін өткізуден бас тартып, қара терілі адамдардың "Қанаандықтар" екенін және Қабылдың қарғысымен жазылғанын үйретті. 1978 жылы ЛДС шіркеуі нәсілдік шектеулерді жойған кезде, ондағаннан жүздеген отбасылар оны тастап, АУБ-ға қосылған деп хабарланды.

Бикертонит

Иса Мәсіх шіркеуі (Бикертон) Уильям Бикертон құрған, ал Сидни Ригдонның мормонизм тармағынан көптеген Ригдондық жақтастар оған қосылды. 1862 жылы құрылғаннан бері шіркеу барлық саласында толық нәсілдік интеграцияны жақтады және 1905 жылы барлық нәсілдердің толыққанды интеграциясына қарсы болған ересектерді қызметтен шеттетуге дейін барды. Тарихшы Дейл Морган 1949 жылы былай деп жазды: «Шіркеу доктринасының ерекшелігі – ол діни қызметтердің барлық құқықтарына толыққанды қол жеткізе алатын басқа нәсілдік топтардың мүшелерін ешқандай жағдайда кемсітпейді. Ол адам құқықтарын қорғау үшін күшті ұстаным алды, мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ку-клукс-кланның күшеу кезеңінде оған қатысты бейтарап болған жоқ». Америка Құрама Штаттарында нәсілдік сегрегация мен кемсітушілік кең таралған кезде, Иса Мәсіх шіркеуінің екі басшысы қара нәсілді болды. Шіркеудің Нигерияда миссиясы болды. Тарихи мәліметтерде оның ұлты нақты көрсетілмегенімен, Джеймс Т. Болл кем дегенде бір рет қара нәсілді деп танылды және 1849 жылы Стренгиттерге қосылды.