Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық қаржыгер және теміржол магнаты (1848–1909)
American financier and railroad magnate (1848–1909)
Эдвард Генри Харриман (20 ақпан 1848 – 9 қыркүйек 1909) – американдық қаржыгер және теміржол басшысы.
Edward Henry Harriman (February 20, 1848 – September 9, 1909) was an American financier and railroad executive.
Ерте өмір
Харриман 1848 жылғы 20 ақпанда Нью-Йорк штатының Хемпстед қаласында, епископальдық пастор Орландо Харриман аға мен Корнелия Нилсонның ұлы болып дүниеге келді. Оның ағасы Орландо Харриман кіші болды. Оның бес атасы Уильям Харриман 1795 жылы Англиядан көшіп келіп, сәтті кәсіпкер және саудагер атанды. Харриман бала кезінде жазғы демалысын Роберт Паркер Паррот отбасының меншігіндегі, кейін Харриман мемлекеттік паркіне айналған Гринвуд темір қорыту зауытында жұмыс істейді. 14 жасында мектепті бітірмей, Нью-Йорктегі Уолл-стриттегі кеңселік жұмысына орналасты. Оның ағасы Оливер Харриман бұл салада бұрыннан жұмыс істеп жүрген. 22 жасқа келгенде ол Нью-Йорк қор биржасының мүшесі болды.
Harriman was born on February 20, 1848, in Hempstead, New York, the son of Orlando Harriman Sr., an Episcopal clergyman, and Cornelia Neilson. He had a brother, Orlando Harriman Jr. His great grandfather, William Harriman, had emigrated from England in 1795 and became a successful businessman and trader. As a young boy, Harriman spent a summer working at the Greenwood Iron Furnace in the area owned by the Robert Parker Parrott family that would become Harriman State Park. He quit school at age 14 to take a job as an errand boy on Wall Street in New York City. His uncle Oliver Harriman had earlier established a career there. By age 22, he was a member of the New York Stock Exchange.
Мансап
Харриманның қайын атасы Огденсбург және Лейк-Шамплен теміржол компаниясының президенті болды, бұл Харриманның Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі көліктерге деген қызығушылығын оятты. 1881 жылы, 33 жасында Харриман шағын, тозығы жеткен Онтарио көлінің оңтүстік темір жолын сатып алды. Ол оны Содус Бей және Оңтүстік деп атады, қайта ұйымдастырды және оны айтарлықтай пайдаға Пенсильвания темір жолына сатты. Бұл оның банкрот болған темір жолдарды жаңартушы ретінде мансабының бастауы болды. Харриман 1897 жылы Юнион Пасифик теміржолының директоры болған кезде 50 жасқа жуықтады. 1898 жылдың мамырында ол атқару комитетінің төрағасы болды, және сол кезден бастап өліміне дейін оның сөзі Юнион Пасифик жүйесінде заң болды. 1903 жылы ол компанияның президенті қызметін атқарды. 1901 жылдан 1909 жылға дейін Харриман сонымен қатар Оңтүстік Тынық мұхиты теміржолының президенті болды. Біріктірілген ЮП/СП теміржолының көрінісі Харриманмен байланысты. (ЮП және СП 1996 жылдың 11 қыркүйегінде, Жер үсті көлігі жөніндегі кеңес олардың бірігуін бекіткеннен кейін бір айдан кейін қайта біріктірілді.) Ол қайтыс болған кезде Харриман Юнион Пасифик, Оңтүстік Пасифик, Сент-Джозеф және Гранд-Айленд, Иллинойс-Централ, Джорджияның Орталық, Пасифик Пошта Бу Кемесі Компаниясы және Уэллс Фарго Экспресс Компаниясын басқарды. Оның мүлкі 150 миллионнан 200 миллион долларға дейін бағаланды. Бұл байлық толығымен оның әйеліне қалдырылды.
Harriman's father in law was president of the Ogdensburg and Lake Champlain Railroad Company, which aroused Harriman's interest in upstate New York transportation. In 1881, at age 33, Harriman acquired the small, broken down Lake Ontario Southern Railroad. He renamed it the Sodus Bay & Southern, reorganized it, and sold it to the Pennsylvania Railroad at a considerable profit. This was the start of his career as a rebuilder of bankrupt railroads. Harriman was nearly 50 years old when in 1897 he became a director of the Union Pacific Railroad. By May 1898, he was chairman of the executive committee, and from that time until his death, his word was the law on the Union Pacific system. In 1903, he assumed the office of president of the company. From 1901 to 1909, Harriman was also the president of the Southern Pacific Railroad. The vision of a unified UP/SP railroad was planted with Harriman. (The UP and SP were reunited on September 11, 1996, a month after the Surface Transportation Board approved their merger.) At the time of his death Harriman controlled the Union Pacific, the Southern Pacific, the Saint Joseph and Grand Island, the Illinois Central, the Central of Georgia, the Pacific Mail Steamship Company, and the Wells Fargo Express Company. Estimates of his estate ranged from $150 million to $200 million. That fortune was left entirely to his wife.
Хариманның Аляска экспедициясы
1899 жылы Харриман Аляска жағалауының өсімдік және жануарлар әлемін тізімдеу үшін ғылыми экспедиция ұйымдастырып, оған қаржылай көмек берді және қатысты. Экспедицияға көптеген белгілі ғалымдар мен табиғатты зерттеушілер, 76 метрлік (250 фут) сәнді күйелген SS George W. Elder пароходымен қатысты.
In 1899, Harriman sponsored and accompanied a scientific expedition to catalog the flora and fauna of the Alaska coastline. Many prominent scientists and naturalists went on the expedition, aboard the luxuriously refitted 250 feet (76 m) steamer SS George W. Elder.
Джу-джитсуға қызығушылық
Харриман 1905 жылы Жапонияға екі айлық сапарынан кейін джиу-джитсуға қызығушылық танытты. Америкаға оралғанда ол өзімен бірге алты жапон джиу-джитсу күресшісін алып келді, олардың ішінде танымал дзюдошылар Цунежиро Томита және Мицуё Маэда болды. Көптеген өнер көрсетулердің арасында, 1905 жылдың 7 ақпанында Колумбия университетінің спорт залында шамамен 600 көрермен жиналған көрме ұйымдастырылды.
Harriman became interested in ju jitsu after his two month visit to Japan in 1905. When he returned to America, he brought with him a troupe of six Japanese ju jitsu wrestlers, including the prominent judokas Tsunejiro Tomita and Mitsuyo Maeda. Among many performances, the troupe gave an exhibition that drew some 600 spectators in the Columbia University gymnasium on February 7, 1905.
Оның қожайынынан немесе мұрасынан түскен қаржыға салынған орындар
Харриман Томпкинс-сквері жігіттер клубын құрды, қазір ол Нью-Йорк жігіттер клубы деп аталады. Алғашқы клуб 1876 жылы Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігіндегі Уилсон мектебінің жалға алынған жертөлесінде ашылды және үш жігіттен бастау алды. Харриманның клубқа қатысты идеясы – "балаларды көшеден алып, оларға жақсы мінез-құлық үйрету үшін" арналған орын құру еді. 1901 жылға қарай клуб бұл жерге сыйып қалды. Харриман 10-шы көше мен Авеню А-да бірнеше учаске сатып алды, және 1901 жылы бес қабатты клуб ғимараты салынып аяқталды. Харриманның мұрасынан түскен салықтар, оның жесірі 1911 жылдың 1 наурызында Юта штатына төлеген 798 546 доллар сомасында, штаттың астанасын салуға қаржы жұмсалуына көмектесті.
Harriman founded the Tompkins Square Boys' Club, now known as The Boys' Club of New York. The original club, founded in 1876, was located in the rented basement of the Wilson School in Manhattan's Lower East Side, and began with three boys. Harriman's idea for the club was to provide a place "for the boys, so as to get them off the streets and teach them better manners." By 1901, the club had outgrown its space. Harriman purchased several lots on 10th and Avenue A, and a five story clubhouse was completed in 1901. Inheritance taxes from Harriman's estate, in the amount of $798,546 paid by his widow on March 1, 1911, to the State of Utah, helped fund the construction of the state's capital.
Танымал мәдениетте
Харриман 1908 жылғы "Яма-Яма адам" әніндегі бір өлеңнің тақырыбы болып табылады, ол шамамен 1906 жылы Иллинойс орталық темір жолы үшін Стьювесант Фишпен болған мұрагерлік соғысына қатысты. Харриман "Бутч Кэссиди және Санденс Кид" (1969) фильміндегі коммерциялық барон ретінде көрсетіледі, оның агенттері фильмнің басты кейіпкерлерінің қарсыластарына айналады. Фильмдегі екінші пойыз тонау кезінде теміржол қызметкері тонауға қатысудан бас тартуын Харриманға деген жеке міндеттемелерімен түсіндіреді, ал Бутч пен Санденстің жақын достарының бірі Харриманның бандиттердің көшбасшыларын ұстау үшін танымал заңнан тыс аңшыларды жалдағанын айтады. "Жабайы топ" (1969) фильмінде Пат Харриган атты теміржол шенеунігі Харриманның рөлін сомдайды. Харриман "Railroad Tycoon" видео ойындары сериясында ойналатын кейіпкер. Харриман 2018 жылғы "Red Dead Redemption 2" видео ойынында Левитіс Корнуолл кейіпкеріне шабыт көзі болған бірнеше белгілі өнеркәсіптік тұлғалардың бірі. Ғылыми фантастика жазушысы Роберт А. Хайнлайнның "Болашақ тарихы" әңгімелерінде Э. Х. Харриманға сілтеме ретінде Д. Д. Харриман есімді "қарақшы барон" кейіпкері бейнеленген.
Harriman is the topic of a verse in the song "The Yama Yama Man" (1908) that concerns the war of succession with Stuyvesant Fish over the Illinois Central Railroad around 1906. Harriman is mentioned in the movie Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969), as the commercial baron whose agents become the title characters' nemeses. In the film's second train robbery, a railroad employee ascribes his refusal to cooperate with the robbery to his obligations to Harriman personally, and one of Butch and Sundance's intimates describes Harriman's hiring of famed outlaw hunters to track down the gang's leaders. In the movie The Wild Bunch (1969), a railroad official named Pat Harrigan serves as a stand in for Harriman. Harriman is a playable character in the video game series Railroad Tycoon. Harriman is one of the several prominent industrial figures who serve as inspiration for Leviticus Cornwall in the 2018 video game Red Dead Redemption 2. Science fiction author Robert A. Heinlein’s Future History stories feature a “robber baron” character named D. D. Harriman, a probable reference to E. H. Harriman.