Халықаралық соттар: келісімдермен құрылған, мемлекеттер мен ұйымдар арасындағы дауларды шешеді. ICJ, ICC, Руанда соты сияқты маңызды институттар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық келісімдермен құрылған соттар
Courts established by international agreements
Халықаралық соттар елдер арасындағы шарттар немесе Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты халықаралық ұйым арқылы құрылады – және арнайы құрылған соттар мен тұрақты мекемелерді қамтиды, бірақ тек ұлттық билік құзыретінде пайда болған соттарды қамтымайды.
International courts are formed by treaties between nations, or by an international organization such as the United Nations – and include ad hoc tribunals and permanent institutions but exclude any courts arising purely under national authority.
Анықтама
Халықаралық сот – тараптардың бірі мемлекет немесе халықаралық ұйым (немесе оның органы) болуы мүмкін делдастарды қарастыратын халықаралық ұйым немесе халықаралық ұйымның бір бөлігі. Ол халықаралық құқық негізінде міндетті күші бар шешімдер шығару үшін белгіленген тәртіп ережелерін сақтайтын тәуелсіз судьялардан құралған.
An international court is an international organization, or a body of an international organization, that hears cases in which one party may be a state or international organization (or body thereof), and which is composed of independent judges who follow predetermined rules of procedure to issue binding decisions on the basis of international law.
Тарих
Халықаралық соттардың алғашқы мысалдары ретінде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған Нюрнберг және Токио трибуналдары жатады. Қазіргі уақытта бірнеше халықаралық сот Нидерландыдағы Гаагада орналасқан, олардың ең маңыздысы – Халықаралық сот (ХАС) және Халықаралық қылмыстық сот (ХҚС). Басқа халықаралық соттар да бар, бірақ олардың құзыреті көбінесе белгілі бір елге, жаһандық немесе аймақтық үкіметаралық немесе үстемдік ұйымға, немесе Руандадағы геноцидті қарастыратын Руанда үшін арнайы халықаралық қылмыстық трибунал сияқты тарихи мәселеге шектеледі. Геноцидтер мен азаматтық соғыс кезінде жасалған қылмыстарды қарау үшін құрылған халықаралық трибуналдардан өзге, жағдайға қарай халықаралық және ұлттық стратегияларды біріктіретін арнайы соттар мен трибуналдар да құрылды. Мұндай "гибридтік трибуналдардың" мысалдары – Сьерра-Леонедегі арнайы сот, Ливан үшін арнайы трибунал, Шығыс Тимордағы Дили аудандық сотының арнайы алқалары және Камбоджа соттарының төтенше палаталары.
Early examples of international courts include the Nuremberg and Tokyo tribunals established in the aftermath of World War II. Several such international courts are presently located in The Hague in the Netherlands, most importantly the International Court of Justice (ICJ), and the International Criminal Court (ICC). Further international courts exist elsewhere, usually with their jurisdiction restricted to a particular country, a global or regional intergovernmental or supranational organisation, or historic issue, such as the International Criminal Tribunal for Rwanda that deals with the genocide in Rwanda. In addition to international tribunals created to address crimes committed during genocides and civil war, ad hoc courts and tribunals combining international and domestic strategies have also been established on a situational basis. Examples of these "hybrid tribunals" are the Special Court for Sierra Leone, Special Tribunal for Lebanon, Special Panels of the Dili District Court in East Timor, and the Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia.
Арнайы артықшылықтар мен иммунитеттер
Егер басқарушы орган рұқсат берсе, мұндай соттардың судьялары мен жоғары лауазымды қызметкерлеріне дипломатиялық иммунитет қосылуы мүмкін.
Judges and high level staff of such courts may be afforded diplomatic immunity if their governing authority allows.