Халықаралық Әділет Комиссиясы: Женевадағы құқық қорғау ұйымы
International Commission of Jurists
Халықаралық Әділет Комиссиясы (ICJ) – Женевадағы құқық қорғау ұйымы. Әлемдік құқық стандарттарын дамытумен айналысады, құқықтанушылар мен ғалымдардан тұрады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Женева, Швейцарияда орналасқан үкіметтік емес адам құқықтары ұйымы.
Non governmental human rights organization based in Geneva, Switzerland
Халықаралық заңгерлер комиссиясы (ICJ) – халықаралық адам құқықтары жөніндегі үкіметтік емес ұйым. Ол заң арқылы ұлттық және халықаралық адам құқықтары стандарттарын дамытуға жұмыс істейтін 60 көрнекті заңгерден тұратын тұрақты топ – оның ішінде жоғары дәрежелі судьялар, адвокаттар және ғалымдар бар. Комиссия мүшелері өздерінің тәжірибесімен, білімімен және адам құқықтарына берілгендігімен танымал. Комиссияның құрамы әлемнің географиялық әртүрлілігі мен көптеген құқықтық жүйелерін көрсете алуға бағытталған. Комиссияға Женевада (Швейцария) орналасқан Халықаралық хатшылық қолдау көрсетеді, оның құрамында әртүрлі юрисдикциялар мен құқықтық дәстүрлерден келген заңгерлер бар. Хатшылық пен Комиссия заңгерлер мен судьялардың адам құқықтарын қорғау және құқықтың үстемдігін нығайтудағы рөлін күшейтуге бағытталған адвокаттық және саяси жұмыстарды жүзеге асырады. Сонымен қатар, ICJ-ның 70-тен астам елде ұлттық бөлімдері мен филиалдары бар. ICJ жұмысының құқықтық сипатын ескере отырып, осы бөлімдердің мүшелері көбінесе заңгерлерден құралған. 2013 жылдың сәуір айында Далай-лама мен Тибет үшін халықаралық науқан ICJ-ға «Ақиқат нұры» сыйлығын табыс етті. Бұл сыйлық Тибет мәселесіне ерекше үлес қосқан ұйымдарға беріледі. Қазіргі ICJ президенті – профессор Роберт Голдман. Бұрынғы президенттерге БҰҰ Адам құқықтары комитетінің бұрынғы мүшесі сэр Найджел Родли (2012–2017), профессор Педро Никкен (2011–2012) және БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі бұрынғы жоғарғы комиссары және Ирландия президенті Мэри Робинсон (2008–2011) кіреді.
The International Commission of Jurists (ICJ) is an international human rights non governmental organization. It is a standing group of 60 eminent jurists—including senior judges, attorneys and academics—who work to develop national and international human rights standards through the law. Commissioners are known for their experience, knowledge and fundamental commitment to human rights. The composition of the Commission aims to reflect the geographical diversity of the world and its many legal systems. The commission is supported by an International Secretariat based in Geneva, Switzerland, and staffed by lawyers drawn from a wide range of jurisdictions and legal traditions. The Secretariat and the Commission undertake advocacy and policy work aimed at strengthening the role of lawyers and judges in protecting and promoting human rights and the rule of law. In addition, the ICJ has national sections and affiliates in over 70 countries. Given the legal focus of the ICJ's work, membership of these sections is predominantly drawn from the legal profession. In April 2013, the ICJ was presented with the Light of Truth Award by the Dalai Lama and the International Campaign for Tibet. The award is presented to organisations who have made outstanding contributions to the Tibetan cause. The current ICJ President is Professor Robert Goldman. Former Presidents include Sir Nigel Rodley (2012–2017), a former member of the UN Human Rights Committee, Professor Pedro Nikken (2011–2012) and Mary Robinson (2008–2011), the former UN High Commissioner for Human Rights and President of Ireland.
Тарих
ICJ, соғыстан кейінгі бөлінген Берлиннің идеологиялық майданында дүниеге келді және 1952 жылы Батыс Берлинде өткен «Халықаралық заңгерлер конгресінен» кейін құрылды. Конгрессті «Еркін заңгерлерді зерттеу комитеті» (ICJF) ұйымдастырды – соғыстан кейінгі Германияның Кеңес аймағындағы адам құқықтарын бұзуды зерттеуге міндеттенген неміс заңгерлерінің тобы. Конгресс барысында делегаттар әлемнің басқа аймақтарындағы адам құқықтарын бұзуды зерттеу үшін ICJF жұмысын кеңейтуге келісті. Осы мақсатта бес мүшеден тұратын «Конгресс тұрақты комитеті» тағайындалды және 1953 жылы тұрақты комитет адам құқықтарын қорғауға арналған тұрақты ұйым ретінде «Халықаралық заңгерлер комиссиясын» (ICJ) құрды, құқықтық мемлекет принципіне сүйене отырып. 106 конгресс делегатының назарындағы маңызды мәселелердің бірі – Батыс Германия заңгері және ICJF президентінің міндетін атқарушы доктор Вальтер Линзе ісі болды. Конгресс басталғанға дейін екі апта бұрын, 1952 жылдың 8 шілдесінде, қатысушыларды қорқыту мақсатымен доктор Линзе Шығыс Германияның барлау қызметімен ұрланып, КГБ-ға тапсырылды. Ұрлауды халықаралық қауым айыптағанына қарамастан, доктор Линзе 1953 жылы Мәскеуде «жасаушылық» айыбымен өлім жазасына кесілді. 1955 жылы ICJ «Жалған түстермен» атты есеп жариялады, онда «Халықаралық демократиялық заңгерлер қауымдастығы және оның еншілес ұйымдары Комиссия жұмысының негізін құрайтын қағидаларға қарама-қарсы принциптерге сүйенеді. Халықаралық демократиялық заңгерлер қауымдастығы бұл мәселеде ашық пікір білдірмесе де, Кеңес коммунизмінің принциптерін қорғайды және қолдайды» делінген. ICJ бастапқыда Американдық еркін заңгерлер қоры арқылы Орталық барлау агенттігінен жартылай қаржыландырылды, бірақ ЦРУ-ның рөлі ICJ мүшелерінің көпшілігіне белгісіз болды. Аллен Даллес және Джон Дж. МакКлой сияқты американдық негізін қалаушылар оны француз қарсыласына байланысты солшыл француз заңгерлері құрған Халықаралық демократиялық заңгерлер қауымдастығына қарсы құрал ретінде қарастырды. Бұрынғы ЦРУ офицері Филип Аги ICJ-ны «ЦРУ құрып, пропагандалық операциялар үшін бақылап отырған» деп есептеді. ЦРУ қаржыландыруы 1967 жылы жарияланды, бірақ ұйым Бас хатшы Шон МакБрайд басшылығымен және Форд қорының қаржыландыруымен реформа кезеңінен кейін осы ақпараттан аман қалды. 1970 жылдан 1990 жылға дейін Ниалл МакДермот Бас хатшы болды, ол Шон МакБрайдты алмастырды. МакДермот ICJ-ны ЦРУ-мен байланысынан алып, халықаралық адам құқықтары қозғалысының алдыңғы қатарына шығарды. 1978 жылы ICJ Төрешілер мен адвокаттардың тәуелсіздігі орталығын (CIJL) құрды. Ол БҰҰ-ның сот төрелігінің тәуелсіздігі жөніндегі негізгі қағидаларын және адвокаттар рөлі жөніндегі негізгі қағидаларын әзірлеуге және қабылдауға үлкен үлес қосты, сондай-ақ оларды іске асыру үшін жұмыс істеуге міндетті. 1980 жылы ICJ Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының Адам құқықтары жөніндегі сыйлығын алды. 1986 жылы ICJ халықаралық құқықтағы белгілі сарапшылар тобын жинап, Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактіге қатысушы мемлекеттердің міндеттемелерінің сипатын және ауқымын қарастырды. Кездесуде экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар саласындағы халықаралық құқықты басшылыққа алатын Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактіні іске асыру жөніндегі Лимбург қағидалары қабылданды. 1990 жылдары ICJ-ның бастамалары нәтижесінде бірқатар маңызды халықаралық оқиғалар орын алды. Олардың ішінде БҰҰ-ның барлық адамдарды күштеп жоғалтудан қорғау туралы декларациясы және Венада өткен Адам құқықтары жөніндегі дүниежүзілік конференциясының іс-қимыл жоспарының Халықаралық қылмыстық сотты құру бойынша жұмыс жасау туралы ұсынысы бар. Бұл 1992 жылы БҰҰ қолдауымен ICJ ұйымдастырған жазасыздық туралы халықаралық конференцияның тікелей нәтижесі болды, онда Вена конференциясынан «жазасыздық шеңберін түпкілікті бұзу үшін халықаралық қылмыстық сот құруды» сұраған шағым қабылданды. 2006 жылдың қарашасында ICJ ЛГБТ құқықтары үшін Йогьякартада халықаралық кездесу өткізді және 2007 жылдың наурызында «Йогьякарта қағидаларын» жариялады. ICJ сонымен қатар Адам құқықтарын және халықаралық гуманитарлық құқық бұзушылықтарының құрбандарына арналған құқық қорғау және өтеу шараларын іске асыру қағидаларын және нұсқауларын әзірлеуді бастады, олар БҰҰ Адам құқықтары комиссиясында қаралып жатыр және 1993 жылы Адам құқықтары саласындағы БҰҰ сыйлығын алды.
Born at the ideological frontline of a divided post war Berlin, the ICJ was established following the 1952 ‘International Congress of Jurists’ in West Berlin The Congress was organized by the ‘Investigating Committee of Free Jurists (ICJF)’, a group of German jurists committed to investigating human rights abuses carried out in the Soviet Zone of post war Germany. During the Congress, delegates decided to make provisions to expand the work of the ICJF to investigate human rights violations in other regions of the world. A five member ‘Standing Committee of the Congress’ was appointed for this purpose and, in 1953, the Standing Committee created the “International Commission of Jurists (ICJ)” as a permanent organisation dedicated to the defence of human rights through the rule of law. One of the key areas of concern for the 106 Congress delegates was the case of Dr. Walter Linse, a West German lawyer and the Acting President of the ICJF. Two weeks prior to the start of the Congress, on 8 July 1952, in an apparent attempt to intimidate participants, Dr. Linse was abducted by East German intelligence agents and delivered to the KGB. Despite international condemnation of the abduction, Dr. Linse was executed in Moscow for “espionage” in 1953. In 1955, the ICJ issued a report entitled Under False Colours in which it stated that "the International Association of Democratic Lawyers and its subsidiaries proceed from a principle which is diametrically opposed to those which form the basis of the Commission’s work. Although it is careful not to pronounce itself openly on the subject, the International Association of Democratic Lawyers defends and supports the principles of Soviet Communism." The ICJ was initially partially funded by the Central Intelligence Agency through the American Fund for Free Jurists, but the CIA's role was not known to most of the ICJ's members. American founders like Allen Dulles and John J. McCloy conceived it as a counter to the International Association of Democratic Lawyers, which had been set up by leftist French lawyers with connections to the French resistance. Ex CIA officer Philip Agee considered that the ICJ was "set up and controlled by the CIA for propaganda operations." The CIA funding became public in 1967, but the organization survived the revelations after a period of reform under Secretary General Seán MacBride, and through Ford Foundation funding. From 1970 to 1990, Niall MacDermot was Secretary General, succeeding Seán MacBride. MacDermot moved the ICJ away from its association with the CIA, to the forefront of the international human rights movement. In 1978, the ICJ established the Centre for the Independence of Judges and Lawyers (CIJL). It was instrumental in the formulation and adoption of the UN Basic Principles on the Independence of the Judiciary and the UN Basic Principles on the Role of Lawyers and its mandate is to work for their implementation. In 1980, the ICJ received the European Human Rights Prize by Parliamentary Assembly of the Council of Europe. In 1986, the ICJ gathered a group of distinguished experts in international law to consider the nature and scope of the obligations of States parties to the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. The meeting witnessed the birth of the Limburg Principles on the Implementation of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, which continue to guide international law in the area of economic, social and cultural rights. In the 1990s, a number of important international developments took place as a result of initiatives by the ICJ. These included the UN Declaration on the Protection of All Persons from Enforced Disappearance and the recommendation by the Programme of Action of the World Conference on Human Rights in Vienna to work on the setting up of an International Criminal Court. This was the direct result of an international conference on impunity, organised by the ICJ under the auspices of the United Nations in 1992, which adopted an appeal asking the Vienna conference to "set up an international penal tribunal in order to finally break the cycle of impunity". In November 2006 the ICJ held an international meeting in Yogyakarta for LGBT rights and published The Yogyakarta Principles in March 2007. The ICJ also initiated the drafting of the set of Principles for the Protection and Promotion of Human Rights through Action to Combat Impunity and the Basic Principles and Guidelines on the Right to a Remedy and Reparation for Victims of Violations of International Human Rights and Humanitarian Law, both under examination at the UN Human Rights Commission and also received the United Nations Prize in the Field of Human Rights in 1993.