Кіріспе
Құс түрі
Қара бетті орман құйрығы (Artamus cinereus) – Австралия, Жаңа Гвинея және Санда аралдарында, оның ішінде Тимор аралында таралған Artamus туысына жататын құс. Ол ұзын денелі және Artamidae тұқымдасының ең көп таралған түрі болып табылады. Орман құйрықтарының жұмсақ дауысы бар, оның ішінде «чифф», «чап» және шалақ сөйлеу сияқты дыбыстар мен дауыстық еліктеу де кездеседі.
Қателік өрттік режимдерге байланысты өсімдік жамылғысының артуы 1993 жылдан бері Кейп-Йорк түбегінде орман құйрықтарының санының азаюына себеп болды.
Таксономия
Қара бетті орман құйрығын 1817 жылы француз орнитологы Луи Пьер Вьейо ресми түрде сипаттады және оған қазіргі биномдық атау берілді – Artamus cinereus. Бұл атау латын тілінде "көк сұр" немесе "күлді түс" деген мағынаны білдіреді. Вьейо бұл жерді Тимор аралы деп көрсеткенімен, ол голланд зоологы Коенрад Якоб Темминктің 1807 жылы жарияланған "la nouvelle Galle meridionale" (Жаңа Оңтүстік Уэльс) еңбегінен "L'angroyan gris" сипаттамасын көшіріп алған. Темминк орталық құйрық қауырсындары толығымен қара түсті екенін атап өтті, бұл Австралиядағы түрге сәйкес келеді, бірақ Тиморда кездесетін түрде орталық құйрық қауырсындарының ұштары ақ болады. Темминктың үлгісі Нидерландыдағы Табиғат тарихы мұражайында (Rijksmuseum van Natuurlijke Historie) сақтаулы. 1982 жылы Герлоф Мис оны лектотип деп белгілеп, Тимор түрінен оңтүстік-батыс Австралияда кездесетін түрге cinereus атауын ауыстырды.
A. c. normani (Mathews, 1923) – Trans Fly (central south New Guinea) and Cape York Peninsula, northeast Queensland (northeast Australia)
A. c. inkermani Keast, 1958 – central east to southeast Queensland (central east Australia)(includes dealbatus Schodde & Mason, 1999, as a synonym.) A. c. melanops Gould, 1865 – central, north Western Australia to central north Queensland and north Victoria (west, northwest Australia to inland southeast)
A. c. cinereus Vieillot, 1817 – southwest Western Australia (southwest Australia)
Within Australia the Great Dividing Range, the Gregory Range and the eastern edge of the Carpentarian grasslands separates the range of the two subspecies. To the east of the range are the subspecies with white vents, while to the west are the black vented subspecies. Mitochondrial DNA studies revealed random intermixing.
A. c. perspicillatus Bonaparte, 1850 – Семау, Тимор, Лети және Сермата (Шығыс Кіші Сунда аралдары)
A. c. normani (Mathews, 1923) – Транс Флай (Орталық Оңтүстік Жаңа Гвинея) және Кейп-Йорк түбегі, Солтүстік-Шығыс Квинсленд (Солтүстік-Шығыс Австралия)
A. c. inkermani Keast, 1958 – шығыс орталықтан оңтүстік-шығыс Квинслендке дейін (Орталық Шығыс Австралия) (dealbatus Schodde & Mason, 1999-ды синоним ретінде қамтиды)
A. c. melanops Gould, 1865 – орталық, Солтүстік Батыс Австралиядан Солтүстік Квинслендтің ортасына және Солтүстік Викторияға дейін (Батыс, Солтүстік-Батыс Австралиядан ішкі Оңтүстік-Шығысқа дейін)
A. c. cinereus Vieillot, 1817 – Оңтүстік-Батыс Батыс Австралия (Оңтүстік-Батыс Австралия)
A. c. normani (Mathews, 1923) – Trans Fly (central south New Guinea) and Cape York Peninsula, northeast Queensland (northeast Australia)
A. c. inkermani Keast, 1958 – central east to southeast Queensland (central east Australia)(includes dealbatus Schodde & Mason, 1999, as a synonym.) A. c. melanops Gould, 1865 – central, north Western Australia to central north Queensland and north Victoria (west, northwest Australia to inland southeast)
A. c. cinereus Vieillot, 1817 – southwest Western Australia (southwest Australia)
Within Australia the Great Dividing Range, the Gregory Range and the eastern edge of the Carpentarian grasslands separates the range of the two subspecies. To the east of the range are the subspecies with white vents, while to the west are the black vented subspecies. Mitochondrial DNA studies revealed random intermixing.
Австралия ішінде Ұлы Бөліс Жотасы, Грегори Жотасы және Карпентария жазықтарының шығыс шеті екі түрдің таралу аймағын бөліп тұрады. Жотаның шығысында ақ құйрықты түрлер, ал батысында қара құйрықты түрлер кездеседі. Митохондриялық ДНК зерттеулері кездейсоқ араласуды көрсетті.
A. c. normani (Mathews, 1923) – Trans Fly (central south New Guinea) and Cape York Peninsula, northeast Queensland (northeast Australia)
A. c. inkermani Keast, 1958 – central east to southeast Queensland (central east Australia)(includes dealbatus Schodde & Mason, 1999, as a synonym.) A. c. melanops Gould, 1865 – central, north Western Australia to central north Queensland and north Victoria (west, northwest Australia to inland southeast)
A. c. cinereus Vieillot, 1817 – southwest Western Australia (southwest Australia)
Within Australia the Great Dividing Range, the Gregory Range and the eastern edge of the Carpentarian grasslands separates the range of the two subspecies. To the east of the range are the subspecies with white vents, while to the west are the black vented subspecies. Mitochondrial DNA studies revealed random intermixing.
Сипаттама
Қара бетті орман құйрығының ұзындығы және салмағы бар. Оның қара ұшы бар көк сұр мұнығы және қара бет маскасы бар, ол мұнықтың табанынан басталып, көзге дейін және оның айналасын қамтиды. Оның күлгін сұр қауырсыны бар, кеудесінің айналасында ашығырақ, ал қанаттары қараңғырақ, асты күміс түсті. Құйрығы ақ ұшы бар қара түсті. Түршелері құйрық тесігінің қара немесе ақ түске боялуымен ажыратылады. Ақ тесікті түршелер A. c. normani және A. c. inkermani тиісінше Кейп-Йорк түбегінде және Солтүстік Квинслендте кездеседі. Қара тесікті A. c. cinereus Оңтүстік-Батыс Австралияда, ал A. c. melanops Солтүстік Австралияда және Кіші Сунда аралдарында, оның ішінде Тимор аралында кездеседі.
Тамақ және азықтандыру
Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді. Орман құйрықтары – құрт-құмырсқаларды аулау үшін ұшып, көтеріліп, сүңгіп түсетін әуедегі азықтанатындар, сонымен қатар көбінесе жердегі жәндіктермен немесе қанатында ұсталған жәндіктерді бөліп жеп тамақтанады. Орман құйрықтарының нектарды жинауға арналған қылқаламша тәрізді тілдері бар, кейде гүлдермен де қоректенеді, бұл құрғақ және жартылай құрғақ жағдайлардағы өзгермелі климатқа бейімделудің нәтижесі болуы мүмкін. Орман құйрықтары күндіз де, түнде де үйіріліп, бірігіп қоныстанады. Бірігіп отыру терморегуляцияға, желден қорғауға, әлеуметтік қажеттіліктерге және жыртқыштардан қорғану қаупін азайтуға көмектеседі. Ұяларын ағаш қуыстарына, жарықтарға, бұтақтардың айқасқан жерлеріне немесе түпкілердің үстіне салады. Жыл сайын бір және сол аумақты пайдаланады. Түсі ақ немесе көмескі ақ, қызыл-қоңыр және лаванда түстес дақтары бар. Бұл азаю себебі өсімдіктердің қалыңдауынан деп есептеледі. Алайда, өртке қарсы шаралардың жақындағы өзгеруі, әсіресе дауылдық өртеу, орман құйрықтарының азаюын тоқтатты. Дауылдық өртеу өсімдіктердің құрылымын ашық етуге алып келді, бұл орман құйрықтарының жәндіктермен қоректенуіне және ұя салуына қолайлы жағдай жасады.