Кіріспе
Құс түрі Үй құсы (Troglodytes aedon) – құс тұқымдасына жататын өте кішкентай құс. Ол Канададан Оңтүстік Американың ең оңтүстік бөлігіне дейін таралған, сондықтан Америкадағы ең кең таралған жергілікті құс болып табылады. Ерекше атауы көне грекше aēdōn сөзінен шыққан, ол “құсқанаты” деген мағынаны білдіреді. 1934 жылы Гарри Оберхолсер бұл құстың түпкі мекенін Нью-Йорк қаласы деп белгілеген. 32 танылған түршесі бар. Олар кейде үш топка және бір немесе бірнеше аралға тән ендемик түршелерге бөлінеді. Кейде олардың кейбіреулері немесе барлығы жеке түрлер ретінде қарастырылады. Солтүстік үй құсы (Troglodytes (aedon) aedon тобы) – Канададан Оңтүстік АҚШ-қа дейін. Оңтүстік үй құсы (Troglodytes (aedon) musculus тобы) – Оңтүстік Мексика, Орталық және Оңтүстік Америка. Қоңыр кеуде құсы (Troglodytes (aedon) brunneicollis тобы) – Оңтүстік АҚШ және Мексиканың орталық аймақтары. Козумель құсы (Troglodytes (aedon) beani) – Мексикадағы Юкатан түбегіндегі Козумель аралы. Кіші Антиль аралдарындағы таксондардың бір немесе бірнеше жеке түр екені айтылады, бірақ олардың жіктелуі туралы келісім жоқ, себебі оларға дейін зерттелгендей, бұл популяциялар арасында айқын биогеографиялық құрылым байқалмайды. Стандартты өлшемдерге сәйкес, қанаттың ені – , құйрығы – , тұмсығы – және табан сүйегі – . Түршелердің түсі әртүрлі, жоғарғы жағы күңгірт сұрғылт қоңырдан бай қызғылт қоңырға дейін, ал төменгі жағы қоңырдан, қоңырдан және ашық сұрдан, таза аққа дейін өзгереді. Барлық түршелерде қанаттары мен құйрықтары қара түсті, ал кейбіреулерінде қабырғалары да қара болады. Барлық түршелерде көздің айналасында әлсіз шеңбер және қас бар, сондай-ақ ұзын, жұқа тұмсығы қара түсті жоғарғы жамбасы және сары немесе ашық сұр түсті төменгі жамбасы бар. Аяқтары қызғылт немесе сұр түсті. Ұзын емес құйрығы көбінесе тік ұсталады. Бұл құстың әуенді әні көбінесе ұялау маусымында естіледі, бірақ кейін сирек. Әннің географиялық вариациясы бар, бірақ құстың сыртқы түрінен гөрі біртіндеп өзгереді, мысалы, Кариб теңізіндегі көрші аралдарда айқын айырмашылықтар байқалады. Сондай-ақ, олар жәндіктермен және ұлулармен қоректенеді. Оңтүстік үй құстары сирек жатақтандыруға қатысады, бірақ кейде жартастарда, әсіресе оңтүстік популяцияларда, биіктеп орналасқан жерлерде кездеседі; олар табиғи немесе адам жасаған болуы мүмкін, көбінесе құс үйлерін пайдаланады. Үй құстары өздерінің кішкентай өлшемдерін ескере отырып, өте жанкешті және ұрысқақ жануарлар. Олар өз аумағында ұялайтын басқа құстардың жұмыртқаларын қабығын тесіп жоюға бейім. Ойнату арқылы имитацияланған әнге жауап берген аналықтардың жұмыртқалары басқа аналықтардың шабуылдарынан аз зардап шегеді. Сондықтан, осы түрдегі аналық құстың әні бәсекелестік функциясын атқарады және тек еркектерге ғана тән емес. Олар өз аумағындағы басқа құстардың ұяларын таяқтармен толтырып, оларды қолдануға жарамсыз етеді. Нақты популяцияға байланысты, үй құсының ұясында әдетте екіден сегізге дейін қызыл дақты, ақ түсті жұмыртқа болады. Оларды екі ата-анасы да тамақтандырады, олардың кішкентай өлшемдерін ескере отырып, оларға көп тамақ қажет ( Bergmann ережесін де қараңыз). Балалары қанаттанғанға дейін ата-аналары көп уақытын оларға тамақ табуға жұмсайды. Оңтүстік Анд Юнгаларында ұяның жыртқыштарға байланысты жоғалуы аз, ұядағы жас құстардың жыртқыштарға шалынбауы шамалы. Көшіп-қонушы популяциялар қыстақтан оралғаннан кейін 6 апта ішінде ұялайды, теориялық түрде екінші ұрыққа уақыт қалдырады.
The house wren (Troglodytes aedon) is a very small bird of the wren family, Troglodytidae. It occurs from Canada to southernmost South America, and is thus the most widely distributed native bird in the Americas. The specific epithet is from the Ancient Greek aēdōn meaning "nightingale". The type locality was designated as New York City by Harry Oberholser in 1934. There are 32 recognised subspecies. These are sometimes divided into three distinct groups and one or several distinct island endemic subspecies. Some or all of these are sometimes considered as distinct species. Northern house wren, Troglodytes (aedon) aedon group – Canada to southern United States
Southern house wren, Troglodytes (aedon) musculus group – southern Mexico, Central and South America
Brown throated wren, Troglodytes (aedon) brunneicollis group – southern United States and central ranges of Mexico
Cozumel wren, Troglodytes (aedon) beani – Cozumel Island off the Yucatán Peninsula, Mexico
It has also been suggested that the taxa from the Lesser Antilles represent one or more separate species, but there is less agreement as to their subdivision, because as far as they have been studied to date, there is little clear biogeographical structure among these populations. Among standard measurements, the wing chord is , the tail is , the culmen is and the tarsus is The subspecies vary greatly, with upper parts ranging from dull greyish brown to rich rufescent brown, and the underparts ranging from brown, over buff and pale grey, to pure white. All subspecies have blackish barring to the wings and tail, and some also to the flanks. All subspecies show a faint eye ring and eyebrow and have a long, thin bill with a blackish upper mandible, and a black tipped yellowish or pale grey lower mandible. The legs are pinkish or grey. The short tail is typically held cocked. This bird's rich bubbly song is commonly heard during the nesting season but rarely afterwards. There is marked geographical variation in the song, though somewhat more gradual than in the bird's outward appearance that can strikingly differ, e. g., on neighboring islands in the Caribbean. also spiders and snails. Southern house wrens rarely attend mixed species feeding flocks. but occasionally on cliffs as high up as and more at least in southern populations; they may be natural or man made, often using bird houses. House wrens are feisty and pugnacious animals considering their tiny size. They are known to occasionally destroy the eggs of other birds nesting in their territory by puncturing the eggshell. Females that sang more songs to conspecifics that were simulated by playback lost fewer eggs to ovicide by other wrens. Female bird song in this species is, therefore, thought to have a function in competition and is not only displayed by males. They are also known to fill up other birds' nests within its territory with sticks to make them unusable. Depending on the exact population, the house wrens' clutch is usually between two and eight red blotched cream white eggs,. They are being fed by both parents, and need plenty of food given their tiny size (see also Bergmann's Rule). As the young near fledging, the parents spend much of their time procuring food for them. Brood loss due to predation was found to be light in the Southern Andean Yungas, with predation of nestling young being almost insignificant. Migrant populations are nesting within 6 weeks of returning from winter quarters, leaving theoretically time for a second brood.
Қорғау мәртебесі
Үй құсқұйрығы кейбір солтүстік аймақтарында үй құсқұйрығының таратылуымен қоздырылған болуы мүмкін, бірақ Американың көп бөлігінде әлі де кең таралған және көптеп кездеседі. IUCN оны қорғауға алынған түрлердің тізіміне жатқызбады. Troglodytes Aedon Мистер Роджерстің көршілес ауданындағы XIII Фридей патшаның екі үй жануарының бірі болды. Патша оны Трог деп атады, ол таяққа бекітілген ағаш құсқұйрығы болды және Трогтың өзіне тән әні болды. Фридей патшаның екінші үй жануары Мимус Полиглотс (Mimus Polyglottos) аталған мазақ құсы (таяққа бекітілген ағаштан жасалған мазақ құсы) болды. Бразилиялық футболшы Гарринча өзінің лақап атын Рио-де-Жанейрода үй құсқұйрығының бірінші атынан алған.
Troglodytes Aedon was one of the two pets of King Friday the XIII in Mister Rogers' Neighborhood. Trog, as the King called him, was a wooden wren on a stick, and Trog had his own song. King Friday's other pet was a mockingbird (a wooden mockingbird on a stick) named Mimus Polyglottos (see Neighborhood of Make Believe). Brazilian footballer Garrincha earned his nickname from one of the names the house wren has in Rio de Janeiro.