Кіріспе

Құстар отбасысы

Тапакулостар /%//t//{//p//@//"//k//u://l//oU//z//, //%//t//A://p//A:// / немесе тапаколостар / //"//k//oU// / – Rhinocryptidae құстар отбасысы, негізінен Оңтүстік Америкада және Анд аймақтарында ең көп түрлілігі бай кішігірім жартылай-әуенді құстар. Үш түрі (Чоко, Такаркуна және күміс маңдайлы) Орталық Американың оңтүстігінде кездеседі.

Сипаттама

Тапакулолар 10–24 см (4–9½ дюйм) аралығындағы кішкентай және орташа өлшемді құстар. Бұл құрлықта тіршілік ететін, қысқа қанаттарымен нашар ұшатын түрлер. Олардың күшті аяқтары шөптесін немесе орманды өскіндерде тіршілік етуге жақсы бейімделген. Құйрығы тік тұрады және басына қарай бағытталған, ал "tapaculo" атауы испан тілінен шыққан болуы мүмкін. Тағы бір болжам бойынша, бұл атау Чилидегі ақ кеуделі тапакулоның атынан, қарапайым "tapaculo" сөзінен туындаған, ол оның жиі естілетін әнін имитациялайды. Көптеген түрлер қара немесе қоңыр түсті болғанымен, ішінде ірілеу және әдемі түсті түрлер де бар. Барлық тапакулолар да тығыз өсімдіктер арасында жасырынып, тіпті ірі, түрлі-түсті түрлер де көзден жасырынуға бейім. Сондықтан оларды көру қиын. Оларды ең жақсы дауыстарын естіп табуға болады, әсіресе *Scytalopus* туысына жататын түрлерді осылай анықтауға болады. Олар ұзын, сүйір мүсіктерімен жәндіктермен, тұқымдармен және басқа да жұмсақ өсімдіктермен қоректенеді, сондай-ақ фазан сияқты жерді қазып тамақтанады. Көптеген түрлер екі-үш ақ жұмыртқасын жабық жерге, яғни қуысқа, ағаш қуысына немесе күмбезді ұяға салады.

Қалыптануы мен сақталуы

Кейбір түрлердің таралған аймағы өте шектеулі және олар нашар ұшатындықтан, шағын популяцияларда оңай оқшауланып қалады. BirdLife International қазіргі уақытта (2007) бір түрді осал (Scytalopus panamensis), үш түрді қауіпті (S. iraiensis, S. rodriguezi және S. robbinsi) және екі түрді өте қауіпті (Eleoscytalopus psychopompus және Merulaxis stresemanni) деп санайды. Екі өте қауіпті түр Бразилияның шығысындағы Атлантикалық орманға ғана тән және бірнеше жыл бойы ешқандай тіркелмегеннен кейін жақында ғана қайта табылды.

Таксономия

Тапакулостар дәстүрлі түрде Rhinocryptidae жеке отбасына жатқызылды; бірақ жақында жасалған зерттеулер mt және nDNA тізбектерінің талдауына сәйкес, тапакулостарды Rhinocryptini тайпасы ретінде Formicariidae отбасына біріктіру орынды болуы мүмкін, себебі олар нағыз құмырсқашыларға қарағанда құмырсқаларға жақынрақ. Тарихи тұрғыдан Pteroptochidae деген балама отбасылық атау да қолданылып келген. Төмендегі филогенетикалық ағаш 2020 жылы Майкл Харви және оның әріптестері жасаған, субсоскиндердің кең ауқымды генетикалық зерттеуіне негізделген. Түрлердің саны Халықаралық орнитологтар одағының (IOC) сақталатын тізімінен алынған.