Кіріспе

Америкалық геолог, геология профессоры және Стэнфорд университетінің президенті, Пало-Альто.

Джон Каспер Бреннер (4 шілде, 1850 – 1 наурыз, 1922) – американдық геолог және ғалым. 1887 жылы Арканзас штатының геологиялық қызметінде мемлекеттік геолог болып жұмыс істеген кезде Арканзаста боксит кенін ашқан. Ол Индиана университетінің Блумингтон қаласындағы, содан кейін Стэнфорд университетіндегі ботаника және геология кафедраларының меңгерушісі болды. Стэнфорд университетін құруға қатысқан оқытушылардың бірі және университеттің екінші президенті қызметін атқарды. 1904 жылы Америка геологиялық қоғамының президенті, ал 1911 жылы Америка сейсмологиялық қоғамының президенті болды. Ол, басқа көптеген салалармен қатар, Бразилия геологиясы бойынша сарапшы болды.

Өмірбаян

Брэннер Теннесси штатының Нью-Маркет қаласында дүниеге келді, оның әкесі саудагер болған. 1852 жылы отбасы оның әкесіне бабасы сыйлаған шаруашылыққа көшіп барды. Ол сол жерде және 1859 жылы отбасы көшіп келген көршілес жерде өсті. Азамат соғысы кезінде ол Конфедерация армиясына қосылуға өте құштар болды және екі рет оқуын тастап, әскерге жазылуға тырысты. Бірақ жасы келмегендіктен қабылданбады; оған он үш жас болған. 1865 жылы ол Нью-Маркетте бір жыл оқыды, ал 1867 жылы Мэривилл колледжінде бір жыл білім алды. 1868 жылы оқу орнын тастап, 1869 жылы Нью-Йорк штатының Итака қаласына Корнелл университетіне оқуға кетті. Ол бір жыл Итака академиясында оқып, 1870 жылы Корнелл университетіне классикалық бағыт бойынша түсті. 1874 жылы университетті бітірмей, ол Еуропа арқылы Бразилияға, сол кезде Корнелл университетінің геология профессоры болған Чарльз Фред Хартпен бірге сапарлады. 1875 жылы ол Бразилияның геологиялық зерттеу жұмысына көмекші болып тағайындалды және зерттеу үкімет тарапынан тоқтатылғанға және профессор Харт қайтыс болғанға дейін сол жұмыста қалды. 1879 жылы ол Бостон қаласындағы Сан-Сириако алтын кен компаниясының инженер-ассистенті және аудармашысы болып жұмыс істеді. 1881 жылы ол Америка Құрама Штаттарына оралды, бірақ Томас Эдисон оны Оңтүстік Америкаға жіберді, ол өзінің жаңадан ойлап тапқан шамдары үшін қолдануға болатын өсімдік талшығын іздеуді тапсырды. 1882 жылы ол Корнелл университетіне оралып, оқуын аяқтады және ғылым бакалавры дәрежесін алды. 1883 жылдан 1885 жылға дейін ол антрацит аймағындағы Пенсильвания геологиялық қызметінің топографиялық геологы болды. 1885 жылы Индиана университетінен Ph.D. дәрежесін алғаннан кейін, ол Индиана университетінде геология профессоры болып тағайындалды, бұл лауазымда 1891 жылға дейін болды, бірақ ол бірнеше жыл демалыста болды. 1886 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1887 жылы ол Арканзас штатының геологиялық қызметінің мемлекеттік геологы болып тағайындалды. Мемлекеттік геолог ретінде ол Арканзастағы алтын кендерінің алаяқтықтарын әшкереледі, осының салдарынан Арканзас штатының Bear City тұрғындары оның бейнесін өртеп жіберді, ал акцияларды сатушылар оны жұмыстан шығаруға тырысты. 1891 жылы ол жаңадан ашылған Стэнфорд университетінің геология кафедрасының профессоры және кафедра меңгерушісі болып тағайындалды, оны Корнелл және Индианадағы әріптесі, Стэнфорд университетінің президенті Дэвид Старр Джордан шақырды. 1913 жылы Джордан Стэнфорд университетінің президенті қызметінен зейнеткерлікке шыққанда, Брэннер университет президенті болып сайланды. Ол 1916 жылдың 1 қаңтарында университет белгілеген жас шегіне жеткендіктен зейнеткерлікке шықты және құрметті президент атанды. Стэнфордта жұмыс істеген кезінде ол 1899 жылы Бразилияға Агассиз Браннер экспедициясын және 1907-1908 жылдары осыған ұқсас екінші экспедицияны басқарды. Ол Панама каналын және 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісін зерттеу жөніндегі үкіметтік комиссияларда жұмыс істеді. Ол Бразилиядағы жұмысына негізделген португал тілінің грамматикасын жариялады, ол бірнеше рет қайта басылды. Ол Брэннер отбасының, әсіресе оның арғы ата-бабалары Каспер Брэннердің (1729-1792) және оның әйелі Кэтриннің (1730-1800) шежіресін баяндайтын 453 беттік еңбек жазды. Ол 1922 жылы Калифорния штатының Пало-Альто қаласында қайтыс болды.

Мұра

Стэнфордтағы жатақ ғимараты, Браннер залы және Браннер Жер ғылымдары кітапханасы оның құрметіне аталған. Оның Стэнфордтағы екі шәкірті, АҚШ президенті Герберт Гувер және оның әйелі Лу Генри Гувер, ортағасырлық тау-кен классикасы «De re metallica» ағылшын тіліне аудармасын Браннерге арнады. Браннерит минералы, уран кенінің минералы, оның есімімен аталады. 1920 жылы Иордан Бразилиядан табылған сүйекті балыққа – Браннерион деп ат қойды; Браннер бұрын осы туысқа жатқан бір түрді (B. vestitum, бұрын Calamopleurus vestitus) сипаттауға көмектескен. 1926 жылы Калифорнияда табылған рак түрі, Cancer branneri, қазір Romaleon branneri, көбінесе қақ жартасты рак деп аталады, оның құрметіне аталды.

Ғылыми-зерттеу ресурстары

http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf5j49n80q Джон Каспер Брэннердің президенттік құжаттары, 1913-1917 жылдары] (6,5 сызықтық фут) Стэнфорд университеті кітапханаларындағы Арнайы коллекциялар және университет мұрағаттары бөлімінде сақтаулы.