Кіріспе

Кения Африка Демократиялық Одағы (KADU) – Кениядағы саяси партия. Ол 1960 жылы бірнеше жетекші саясаткерлер Джомо Кениаттаның Кения Африка Ұлттық Одағына (KANU) қосылудан бас тартқан кезде құрылған. Оған Моидің Календжин саяси одағы, Масаи Біріккен майданы, Кения Африка халықтары партиясы, Жағалаулық Африка саяси одағы, Масинде Мулироның Балухия саяси одағы және Сомали ұлттық майданы басшылық етті. KADU бастапқыда өзінің саяси ұстанымын тайпалық принциптерге негіздеді. KADU-ның мақсаты – Кения тәуелсіздік алған кезде, KANU мүшелерінің көпшілігін құрайтын үлкен Луо және Кикую тайпаларының болашақтағы ықпалды үстемдігіне қарсы, «Каматуса» (Календжин, Масаи, Туркана және Самбуру тайпаларының аббревиатурасы) мен британдық қоныс аударушылардың мүдделерін қорғау болды. KADU-ның мақсаты – қазіргі отаршылдық саяси жүйеде көпұлттық өзін-өзі басқаруды қамтамасыз ету еді. Ланкастердегі келісімдердегі KADU жоспары негізінен еуропалық қолдаушылармен жасалды, мақсаты – британдық қоныс аударушылардың жер құқығын қорғау болды. Отаршылдық билік өзінің саясатына қарсы саяси оппозицияның туындауын елестете алмады, сондай-ақ Джомо Кениатта, Дедан Кимати және басқа да африкалық көшбасшылардың қатты қолдаған африкалық үміттерін қабылдауға дайын болмады. Африкалықтарды біріктіріп, отаршылдық үкіметке қауіп төндіретін ұлттық африкалық саяси қозғалыстың пайда болуын болдырмау үшін 1955 жылы ұлттық саяси партияларға тыйым салынды. Отаршылдық билік оның орнына елдің барлық аймақтарында, орталық Кениядан басқа, аймақтық, қоңыржай тайпалық саяси партиялар идеясын ұсынды. Саяси партияларға тыйым салынған орталық Кенияда бұл тыйым 1960 жылға дейін сақталды. Кейіннен аймақтық «көшбасшылар» өздерінің аймақтық саяси партияларымен пайда болды. Олардың қатарында Даниэль Мои, Масинде Мулиро және Рональд Нгала болды. Бұл аймақтық көшбасшылардың көпшілігі 1957 жылғы жалпы сайлауда Заң шығару кеңесіне (LegCo) сайланды. Рональд Нгала 1961 жылы Жомо Кениатта түрмеден босатылғанда, KADU құру үшін осы аймақтық ұйымдарды біріктірді және ол жаңа құрылған KANU-ның президенті болды.

KADU 1963 жылы Кенияда өткен алғашқы жалпы сайлауда KANU-ға ұтылды, сайлау кампаниясында «Мажимбо» идеологиясын, ақ азшылық үстемдігімен көпұлтты мемлекет құруды, 1954 жылғы Литтелтон конституциясының принциптерін қолдады. KANU болса, Кенияның африкалық көпшіліктің басқаруымен толық тәуелсіздігі және жаңа тәуелсіздік конституциясы үшін үгіт жүргізді. Кенияның Ланкастер хаустағы конституциялық конференциясындағы KADU делегациясы Кенияның тәуелсіздік конституциясына федерализмді (Мажимбо) енгізу үшін келісімге келді. Ланкастер хаустағы конференцияға қатысқан Кениатта KADU жоспарын, еуропалықтар ғана емес, сонымен қатар британ үкіметі де қатты қолдады. Ақырында KADU жоспарының британдық нұсқасын қабылдап, KANU өз жоспарынан бас тартты, бұл екі палаталы заң шығарушы орган мен аймақтық президенттермен сегіз «джимбоны» көздейді.

Тарату

1964 жылы КАДУ таратылып, Том Мбояның зор ықпалымен КАНУ-мен біріктірілді. Кейін Кения президенті болған Даниэль арап Мои КАДУ төрағасы болды және Рональд Нгаламен бірге Ланкастер Хаус конференциясына қатысты. КАДУ командасының құрамында екі тайпаның басымдығын жою қажет деп санайтын Масинде Мулиро да болды, осылайша еркін және әділ басқарылатын мемлекет құруға болатын еді. КАДУ-ның таратылуын сол кездегі әділет және құқықтық істер министрі Том Мбоя ұйымдастырды, ол KANU-дың бірінші бас хатшысы және негізін қалаушы мүшесі болды. Ол сол кездегі Кения президенті, марқұм Мзе Джомо Кениаттаның бұйрығымен әрекет етті.